Trục xuất 4.000 người mỗi ngày là gì và vì sao đây là bước ngoặt?
Chiến dịch trục xuất nhập cư Mỹ với quy mô trung bình 4.000 người nhập cư trái phép bị buộc rời khỏi lãnh thổ mỗi ngày là một nỗ lực thực thi luật nhập cư tăng cường, được tiến hành liên tục trên toàn quốc, sử dụng cả chuyến bay thương mại lẫn máy bay do chính phủ vận hành và nhằm giảm số người cư trú không giấy tờ trong bối cảnh áp lực kinh tế – xã hội gia tăng.
Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho biết đã trục xuất hơn 1,46 triệu người nhập cư trái phép trong 12 tháng, tương đương trung bình 4.000 trường hợp mỗi ngày. Sang tuần gần nhất, con số thực tế còn tăng lên khoảng 4.291 người mỗi ngày, chưa kể những trường hợp tự nguyện rời đi. Đây không phải là một chiến dịch ngắn hạn mà là phần nối dài của xu hướng siết chặt thực thi luật nhập cư trong thời gian qua, khi chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục đẩy mạnh các chiến dịch trên toàn quốc. Số lượng, tần suất và phạm vi cho thấy đây là một bước ngoặt đáng kể trong cách Mỹ xử lý hồ sơ nhập cư trái phép: từ ưu tiên quản lý sang ưu tiên trục xuất nhanh.
Tại sao Mỹ đẩy mạnh trục xuất: áp lực chính trị hay bài toán kinh tế?
Việc trục xuất nhập cư Mỹ với nhịp độ hơn 4.000 người mỗi ngày không xuất hiện trong khoảng trống chính sách; nó diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump nhấn mạnh khẩu hiệu siết chặt nhập cư và siết chặt biên giới Mỹ bằng công cụ thực thi pháp luật hình sự và hành chính. Động lực là sự kết hợp giữa tính toán chính trị – ghi điểm với cử tri ủng hộ kiểm soát biên giới – và lập luận kinh tế rằng dòng người không giấy tờ đang bào mòn dịch vụ công, nhà ở và thị trường lao động nội địa.
Người phát ngôn Andrew Kolvet cho rằng tình trạng nhập cư trái phép kéo dài nhiều năm đã tạo sức ép đối với thị trường lao động, nhà ở và các dịch vụ công. Theo ông, tăng cường trục xuất có thể giảm bớt áp lực kinh tế – xã hội. Câu hỏi là: liệu cách giải bài toán này có đang đánh đồng mọi lao động nhập cư Mỹ – bất kể đóng góp của họ – với hình ảnh gánh nặng? Khi dùng biện pháp cưỡng bức làm trục chính, Mỹ đang gửi thông điệp cứng rắn không chỉ tới những người vượt biên mà còn tới mọi cộng đồng người nhập cư, kể cả những người đang nộp thuế và làm việc hợp pháp.
Lao động nhập cư Mỹ: mảnh ghép bị rút đi khỏi các ngành trụ cột
Ở cấp độ kinh tế, không thể hiểu chiến dịch trục xuất nhập cư Mỹ nếu bỏ qua vai trò của lao động nhập cư Mỹ trong các ngành trụ cột như nông nghiệp, chế biến thực phẩm, dịch vụ, xây dựng hay chăm sóc gia đình. Nhiều ngành trong số này vốn dựa nặng vào lao động không giấy tờ hoặc cư trú tạm, do người bản xứ thường không muốn nhận công việc lương thấp, môi trường làm việc nặng nhọc và rủi ro cao. Khi 4.000 người bị trục xuất mỗi ngày, đó không chỉ là những cá nhân bị đẩy ra ngoài biên giới; đó là những vị trí việc làm, kỹ năng và chuỗi quan hệ lao động bị rút ra khỏi hệ thống.
Ông Kolvet lập luận rằng việc trục xuất sẽ giảm áp lực lên thị trường lao động và nhà ở. Song về dài hạn, việc đột ngột làm co hẹp nguồn cung lao động nhập cư ở các ngành phụ thuộc nặng nề vào họ có thể khiến doanh nghiệp thiếu người, gián đoạn sản xuất và đẩy chi phí nhân công lên cao hơn. Giá dịch vụ và hàng hóa thiết yếu – từ thực phẩm đến chăm sóc người già – có nguy cơ tăng theo. Nền kinh tế Mỹ từng nhiều lần chứng kiến việc thiếu hụt lao động mùa vụ chỉ vì chậm cấp giấy phép; vậy thì chiến dịch trục xuất ồ ạt ngày nay khó có thể không để lại vết hằn trong các ngành sử dụng nhiều lao động tay chân.
Tác động xã hội: cộng đồng nhập cư trả giá đầu tiên
Nếu chính quyền kỳ vọng lợi ích kinh tế – xã hội từ việc giảm áp lực lên dịch vụ công, thì cái giá đầu tiên lại rơi vào cộng đồng nhập cư: gia đình tan vỡ, trẻ em mất cha hoặc mẹ, cộng đồng địa phương mất đi những người hàng xóm, bạn bè và đồng nghiệp quen thuộc. Khi mỗi ngày có hơn 4.000 người bị buộc rời khỏi Mỹ, nghĩa là hàng ngàn câu chuyện bị cắt ngang, hàng ngàn mạng lưới cộng đồng bị đứt gãy. Điều này không chỉ khiến người nhập cư không giấy tờ sống trong sợ hãi, mà còn tạo cảm giác bất an ngay cả với những người có quy chế hợp pháp, vì ranh giới giữa kiểm tra hành chính và nhắm mục tiêu sắc tộc thường rất mong manh.
Các thành phố từng dựa vào lao động nhập cư Mỹ để duy trì các ngành dịch vụ thiết yếu có thể phải đối mặt với sự suy giảm sinh khí cộng đồng: cửa hàng nhỏ thiếu nhân viên, hội thánh, hội đồng hương thưa vắng. Sự nghi ngờ giữa người bản xứ và người nhập cư có nguy cơ tăng lên khi tranh luận về trục xuất nhập cư Mỹ bị đơn giản hóa thành câu chuyện “gánh nặng” và “ký sinh”. Một chính sách hướng tới trật tự pháp lý, nếu không đi kèm con đường hợp pháp hóa hoặc mở rộng kênh lao động an toàn, sẽ biến hệ thống nhập cư thành chiếc phễu chỉ có đầu ra là trục xuất.
Kết luận: trật tự hay chi phí vô hình cho tương lai?
Nhìn từ xa, chiến dịch trục xuất hơn 1,46 triệu người trong 12 tháng có thể được trình bày như thắng lợi của pháp luật và kỷ cương biên giới. Nhưng nhìn gần, đó là một cuộc tái cấu trúc xã hội và kinh tế với chi phí khó đo đếm. Câu hỏi cốt lõi không phải là “có trục xuất hay không” mà là: Mỹ muốn xây hệ thống nhập cư nào cho tương lai – một hệ thống chỉ biết siết chặt biên giới Mỹ và đẩy người ra ngoài, hay một hệ thống nhận diện đúng vai trò của lao động nhập cư Mỹ và cho họ con đường hợp pháp, an toàn để đóng góp?
Việc trục xuất nhập cư Mỹ quy mô 4.000 người mỗi ngày có thể tạm làm giảm áp lực lên vài chỉ số kinh tế – xã hội, nhưng đồng thời làm tăng áp lực lên tính gắn kết cộng đồng, nguồn nhân lực và hình ảnh quốc gia nhập cư lâu đời. Trong một thế giới cạnh tranh nhân tài, một chính sách nhập cư chỉ biết nói ngôn ngữ cưỡng bức sẽ khó hấp dẫn những người giỏi nhất. Quyết định mà Mỹ đưa ra hôm nay sẽ định hình không chỉ biên giới của họ, mà cả chất lượng của nền kinh tế và xã hội trong nhiều thập kỷ tới.
