An toàn số phải đi cùng cơ hội tham gia
Kỹ năng số phụ nữ là khả năng sử dụng công nghệ để học tập, làm việc và tiếp cận dịch vụ, đồng thời nhận biết rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên mạng. Đây không phải phần phụ của chuyển đổi số: thiếu kỹ năng và điểm tựa hỗ trợ, phụ nữ có thể bị gạt khỏi những tiện ích lẽ ra giúp họ chủ động hơn.
Sáng 27/10 tại Hà Nội, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức Ngày hội Phụ nữ với chuyển đổi số và an toàn trên không gian mạng, gắn với kế hoạch 80 ngày xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số trong hệ thống Hội. Thông điệp đúng trọng tâm: phụ nữ cần được học và hướng dẫn sử dụng công nghệ an toàn, thay vì chỉ được khuyên tự cảnh giác. Hội đặt mục tiêu đến cuối nhiệm kỳ 2026–2031, ít nhất 80% hội viên và 60% phụ nữ đáp ứng yêu cầu năng lực số công dân; 100% cơ sở Hội hằng năm tổ chức hoạt động nâng cao năng lực. Đây là tham vọng đáng hoan nghênh, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc những mục tiêu ấy biến thành hỗ trợ thường xuyên, dễ tiếp cận.
Học qua việc thật giúp giảm khoảng cách số
Lớp tập huấn hữu ích nhất khi giải quyết được việc người dùng đang vướng: thao tác trên điện thoại, nộp hồ sơ trực tuyến, nhận diện tin giả hay xử lý tin nhắn đáng ngờ. Với nhiều phụ nữ, nhất là người lớn tuổi, những việc tưởng đơn giản này vẫn gây lúng túng; vì vậy mô hình hướng dẫn tại cộng đồng đáng được nhân rộng.
Ở phường Ngô Quyền, mô hình hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến đã giúp người dân thực hiện hơn 6.000 hồ sơ trong năm qua, qua mạng lưới cộng tác viên; nhiều hội viên từ chỗ e dè đã dần quen với các thủ tục số. Tại phường An Biên, mô hình phụ nữ chủ động tham gia chuyển đổi số được lập từ tháng 8/2025; còn các nhóm phụ nữ trên internet ở phường Kinh Môn hướng dẫn hội viên tiếp cận, chọn lọc và xử lý thông tin trên mạng xã hội an toàn, có trách nhiệm. Những cách làm này biến kỹ năng thành thói quen thực tế, chứ không dừng ở khẩu hiệu.
Điều đó cũng cho thấy phụ nữ chuyển đổi số cần được hỗ trợ theo nhịp độ của mình. Người hướng dẫn tại địa bàn có thể giúp hội viên thực hành, hỏi lại và sửa sai mà không ngại ngần. Khi năng lực tăng lên, phụ nữ có thêm cơ hội học hỏi, phát triển thu nhập và chủ động hơn trong đời sống.
Dùng AI tỉnh táo, đề phòng lừa đảo trực tuyến
AI có thể hỗ trợ tìm hiểu kiến thức, sáng tạo nội dung và giải quyết công việc hằng ngày, nhưng sự tiện lợi không đồng nghĩa với độ chính xác hay an toàn. Hình ảnh, giọng nói giả mạo, câu trả lời sai và yêu cầu cung cấp dữ liệu, chuyển tiền hoặc cài ứng dụng đều đòi hỏi người dùng dừng lại kiểm tra. Khi lừa đảo trực tuyến ngày càng gắn với nội dung và danh tính giả, kỹ năng phòng vệ phải bao gồm cả cách dùng AI.
Tại Ngày hội, Hội khuyến nghị hội viên kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ hoặc làm theo, thận trọng với yêu cầu cung cấp dữ liệu cá nhân, chuyển tiền hay cài ứng dụng; khi dùng AI, cần chọn công cụ phù hợp, kiểm tra kết quả và bảo vệ thông tin của bản thân, gia đình, cơ quan, tổ chức. Đây là những bước thiết thực, nhưng không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên người dùng: tổ chức hỗ trợ cần hướng dẫn cách báo sự cố và kết nối người bị hại với cơ quan chức năng.
Luật pháp cần bảo vệ quyền và mở đường phát triển
Ngày 28/10, Chi hội Nữ trí thức Trường Đại học Luật Hà Nội phối hợp với Ban Nữ công tổ chức hội thảo về pháp luật bảo đảm an toàn và cơ hội phát triển cho phụ nữ trong kỷ nguyên số. Hội thảo xem xét cách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trước rủi ro số, tham khảo kinh nghiệm quốc tế và đề xuất hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi.
Điểm đáng chú ý là an toàn không chỉ có nghĩa ngăn ngừa tổn hại. Nếu phụ nữ phải im tiếng vì quấy rối hoặc bỏ việc vì lo dữ liệu, hình ảnh cá nhân bị xâm phạm, thì cơ hội phát triển cũng đã bị thu hẹp. Người bị hại cần biết tìm hỗ trợ ở đâu, còn nền tảng và cơ quan liên quan cần có trách nhiệm, quy trình xử lý rõ ràng. Hội thảo có 31 tham luận đã qua phản biện; ban tổ chức dự kiến xây dựng báo cáo kiến nghị gửi các cơ quan chức năng và tiếp tục hoàn thiện bài viết để hướng tới số chuyên đề dịp Quốc tế Phụ nữ 8/3/2027.
Các hoạt động nâng kỹ năng số chỉ tạo được chuyển biến bền vững khi đi cùng cơ chế bảo vệ và cơ hội tham gia bình đẳng. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và đối tác để trang bị kỹ năng số, hướng dẫn dùng AI an toàn, kết nối nguồn lực và nhân rộng mô hình thiết thực. Đó mới là hướng đi đủ sức giúp phụ nữ vừa tận dụng công nghệ, vừa an tâm hiện diện trên mạng.
