Văn hóa học đường cần được sống trong từng hoạt động
Văn hóa học đường là hệ thống giá trị, cách ứng xử và trải nghiệm chung giúp trường học trở thành nơi học sinh vừa tiếp thu tri thức, vừa hình thành nhân cách và tinh thần cộng đồng. Tại Quảng Ninh, ngành giáo dục phát động hoạt động thi đua gắn với Ngày Nhà giáo Việt Nam và Ngày Văn hóa Việt Nam, triển khai từ ngày 2/11 đến hết năm học 2026–2027, với đợt cao điểm đến ngày 28/11. Đây là hướng đi đáng chú ý: thay vì để văn hóa dừng ở khẩu hiệu hay buổi lễ, các trường được khuyến khích đưa giá trị truyền thống vào việc học, sáng tạo và ứng xử thường ngày. Phong trào nhằm tri ân nhà giáo, bồi đắp lòng biết ơn, niềm tự hào dân tộc và tình yêu quê hương, đồng thời gắn những mục tiêu ấy với đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.
Từ hội diễn đến tranh vẽ và không gian đọc
Điểm mạnh của kế hoạch là tạo nhiều cách để học sinh tham gia, thay vì giới hạn hoạt động văn hóa trường học trong một hình thức biểu diễn. Cuộc thi vẽ “Em vẽ thành phố Quảng Ninh” khuyến khích các em thể hiện cảnh quan, lịch sử, di sản và con người địa phương; tác phẩm có thể được trưng bày tại trường, thư viện và các không gian đọc. Các trường cũng được khuyến khích tổ chức ngày hội đọc sách, giới thiệu sách hay, kể chuyện theo sách, xây dựng thư viện mở và góc đọc thân thiện. Những hoạt động này khiến nội dung lịch sử, văn hóa gần với trải nghiệm cá nhân hơn, đồng thời mở cơ hội kết nối việc đọc với nghệ thuật, STEM và công nghệ số. Hội diễn “Giai điệu tuổi hồng” lần thứ XIII năm 2026 dự kiến có đủ 22/22 cụm, đoàn tham gia cấp thành phố; những học sinh, đội diễn nổi bật sẽ được lựa chọn dự hội diễn toàn quốc.
Thi đua phải tạo thay đổi trong lớp học
Các hoạt động nghệ thuật chỉ có ý nghĩa lâu dài khi song hành với chất lượng dạy và học. Vì vậy, phong trào đặt trọng tâm vào thi đua “Dạy tốt - Học tốt”, đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra và đánh giá theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học. Giáo dục đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, văn hóa ứng xử và trách nhiệm công dân cũng cần hiện diện trong sinh hoạt thường xuyên, giúp học sinh không chỉ biết điều đúng mà còn thực hành cách cư xử văn minh. Đọc sách, vẽ tranh, tập luyện thể thao hay làm việc nhóm có thể góp phần hình thành sự tự giác, sáng tạo và tinh thần hợp tác. Học sinh Vũ Hoàng Hải, lớp 9A10 Trường THCS Trần Quốc Toản, hưởng ứng phong trào bằng việc chăm học, trung thực, ứng xử văn minh và đoàn kết với bạn bè. Đó là thước đo gần gũi hơn mọi khẩu hiệu: điều học sinh mang theo vào đời sống hằng ngày.
Nhân rộng mô hình thiết thực, tránh chạy theo hình thức
Để phong trào lan tỏa trong toàn ngành giáo dục Quảng Ninh, mỗi cơ sở giáo dục được yêu cầu đăng ký ít nhất một mô hình hoặc cách làm sáng tạo trong năm học 2026–2027, có kết quả cụ thể và khả năng duy trì, nhân rộng. Quy mô triển khai ban đầu cũng có điểm tựa thực tế: 20 trường thuộc nhiều cấp học, địa bàn và điều kiện tổ chức được chọn làm điểm phát động. Tuy nhiên, số lượng sự kiện không nên trở thành tiêu chí thành công duy nhất. Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu hoạt động phù hợp điều kiện từng trường, an toàn, tiết kiệm, không hình thức, không gây áp lực cho giáo viên, học sinh và phụ huynh. Tiêu chuẩn ấy rất cần thiết: một góc đọc được sử dụng thường xuyên hay một hoạt động nghệ thuật giúp học sinh chủ động hơn có thể bền vững hơn một chương trình lớn nhưng thiếu tiếp nối.
Mục tiêu cuối cùng là một môi trường học đường tích cực
Kế hoạch của Quảng Ninh có giá trị ở chỗ gắn văn hóa với công việc cốt lõi của nhà trường: dạy học, rèn luyện và chăm sóc sự phát triển toàn diện của học sinh. Khi hoạt động văn hóa trường học được tổ chức phù hợp, các em có thêm cơ hội thể hiện năng khiếu, tìm hiểu quê hương, tiếp cận tri thức chủ động và xây dựng thói quen ứng xử có trách nhiệm. Việc duy trì hoạt động đọc sách, nghệ thuật và thể thao cũng hướng đến đời sống tinh thần, sức khỏe thể chất tốt hơn trong môi trường giáo dục. Để chuyển biến ấy thật sự bền, các mô hình đăng ký trong năm học cần được đánh giá bằng kết quả cụ thể và khả năng duy trì, thay vì chỉ bằng ngày hội hay số tiết mục. Kết luận, đưa văn hóa vào trường học không phải phần trang trí cho chương trình giáo dục; đó là cách làm thiết thực để nuôi dưỡng phẩm chất học sinh và nâng chất lượng giáo dục từ những việc hằng ngày.
