Từ cửa ngõ quốc gia đến tham vọng trung tâm hàng không Đông Nam Á
Việt Nam đang chủ động định hình vai trò trung tâm hàng không Đông Nam Á bằng cách nâng cấp kết nối hàng không quốc tế tại ba cửa ngõ Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng, đồng thời chuẩn bị đưa sân bay Long Thành vào khai thác như một mega-hub mới, qua đó chuyển dịch từ vị thế điểm đến đơn lẻ sang mắt xích quan trọng trong mạng lưới giao thương giữa Đông Bắc Á và Đông Nam Á. Với vị trí địa lý nằm trên trục kết nối giữa các nền kinh tế Đông Á với khu vực Đông Nam Á và các tuyến vận tải liên lục địa, Việt Nam có lợi thế tự nhiên để phát triển giao thương, du lịch và vận tải hàng không. Vấn đề không còn là “có tham vọng hay không”, mà là quốc gia này đang đi nhanh đến mức nào trong cuộc cạnh tranh với các hub lâu đời như Singapore hay Bangkok. Báo cáo Chỉ số Kết nối hàng không do Hội đồng Sân bay Quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Trung Đông mới công bố cho thấy các cảng hàng không chủ lực của Việt Nam không còn phát triển mang tính cục bộ mà đang đồng loạt gia tăng tầm ảnh hưởng trên mạng lưới đường bay toàn cầu.
Nội Bài – Tân Sơn Nhất: Hai cực tăng tốc kết nối quốc tế
Nếu phải chọn minh chứng rõ nhất cho bước nhảy vọt của Việt Nam trên bản đồ trung tâm hàng không Đông Nam Á, đó chính là bộ đôi sân bay Nội Bài Tân Sơn Nhất. Cả hai cùng được xếp vào nhóm sân bay có mức cải thiện kết nối nổi bật trong phân khúc phục vụ 25–40 triệu hành khách mỗi năm. Đây không chỉ là câu chuyện tăng chuyến, mà là sự dịch chuyển chiến lược: mạng lưới đường bay quốc tế trực tiếp được mở rộng, tần suất khai thác từ các hãng hàng không toàn cầu tăng lên, biến Hà Nội và TP.HCM thành những “nút giao” không lưu có độ mở cao, giữ vai trò mắt xích không thể thiếu trong chuỗi cung ứng hành khách và hàng hóa khu vực. Theo dữ liệu công suất ghế khởi hành, Tân Sơn Nhất đứng thứ 6 Đông Nam Á với khoảng 2,19 triệu ghế, còn Nội Bài ở vị trí thứ 7 với khoảng 1,83 triệu ghế; riêng Nội Bài dẫn đầu nhóm sân bay lớn khu vực về tốc độ tăng trưởng công suất ghế theo năm, đạt +9,3%. Đây là con số cho thấy Việt Nam không còn là “sân sau” mà đang cạnh tranh trực diện trên sân chơi khu vực.
Đà Nẵng: Mắt xích miền Trung trên trục Đông Bắc Á – Đông Nam Á
Trong bức tranh ba cực hàng không, Đà Nẵng là mảnh ghép thường bị đánh giá thấp nhưng lại mang ý nghĩa chiến lược. Nằm ở trung tâm dải ven biển miền Trung, sân bay này kết nối du lịch, dịch vụ và giao thương của cả vùng với mạng lưới đường bay nội địa và quốc tế. Sức hút của điểm đến Đà Nẵng cùng các địa phương lân cận tạo ra nhu cầu khai thác cao, đặc biệt trong mùa du lịch, biến nơi đây thành điểm dừng lý tưởng trên trục bay giữa Đông Bắc Á và Đông Nam Á. Trong Báo cáo Chỉ số Kết nối hàng không, Đà Nẵng nằm trong nhóm sân bay cải thiện kết nối nổi bật ở phân khúc 5–15 triệu hành khách mỗi năm. Điều này cho thấy Việt Nam không chỉ dồn lực vào hai đầu Bắc – Nam, mà đang xây dựng một mạng lưới đa cực, nơi Đà Nẵng đóng vai trò “cầu nối mềm” giữa các trung tâm kinh tế, du lịch trong nước với các thị trường quốc tế. Khi ba cảng hàng không cùng được ghi nhận trong số 315 sân bay với 74% tăng chỉ số kết nối toàn khu vực, thông điệp rất rõ: chiến lược hub hàng không của Việt Nam là đồng bộ, không phải vài điểm sáng đơn lẻ.
Lợi ích trực tiếp cho hành khách và nền kinh tế
Điều quan trọng là sự thăng hạng chỉ số kết nối không dừng ở các bảng xếp hạng, mà chạm trực tiếp đến trải nghiệm của người dùng. Đại diện Nội Bài khẳng định việc tăng chỉ số kết nối mang lại lợi ích rõ ràng cho hành khách: mạng lưới bay quốc tế và nội địa không ngừng mở rộng, thêm nhiều chuyến bay thẳng và thời gian nối chuyến được tối ưu. Trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh gần đây, Nội Bài phục vụ 535.640 lượt hành khách, tăng 23,5% so với cùng kỳ; sản lượng hàng hóa đạt 15.020 tấn, tăng 12,5%; tổng lượt cất hạ cánh tăng 14%. Những con số này cho thấy nhu cầu tiếp cận bằng đường hàng không đang bùng nổ, và hệ thống cảng đã đủ năng lực để đáp ứng. Ở cấp độ rộng hơn, sự cải thiện kết nối tại ba cảng hàng không góp phần nâng cao khả năng tiếp cận Việt Nam bằng đường hàng không, tạo thêm điều kiện thuận lợi cho giao thương, du lịch và phát triển kinh tế – xã hội. Đây là nền tảng để quốc gia tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị logistics toàn cầu, nơi hàng hóa cao cấp, linh kiện điện tử và hàng thương mại điện tử xuyên biên giới được luân chuyển với chi phí và thời gian tối ưu.
Long Thành – bước ngoặt để Việt Nam cạnh tranh các mega-hub khu vực
Nếu Nội Bài, Tân Sơn Nhất và Đà Nẵng thể hiện năng lực vận hành hiện tại, thì sân bay Long Thành là nước đi mang tính bước ngoặt. Dự án này được quy hoạch như một mega-hub đồng bộ ngay từ đầu, được kỳ vọng là “điểm tựa đòn bẩy” để tái định hình vị thế hàng không Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới. Tại công trường Long Thành, không khí thi công khẩn trương với tiến độ “phi mã” đang từng ngày hiện thực hóa hình hài của một siêu sân bay tầm cỡ thế giới. Không phải chờ đến ngày cất cánh, hàng loạt hãng hàng không, tập đoàn logistics và cargo hàng đầu từ Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc đã cử đoàn chuyên gia đến khảo sát thực địa – một tín hiệu cho thấy thị trường quốc tế đã nhìn Long Thành như một mắt xích tương lai trong mạng lưới trung chuyển. Sự xuất hiện của Long Thành, kết nối hữu cơ với cụm cảng biển nước sâu Cái Mép – Thị Vải, tạo nên mô hình vận tải đa phương thức hiếm có, đồng thời mở ra cơ hội cạnh tranh trực tiếp lượng khách và hàng hóa trung chuyển với các trung tâm lớn như Singapore hay Thái Lan. Nếu Việt Nam tiếp tục duy trì đà thăng hạng chỉ số kết nối quốc tế, chiến lược phát triển hub hàng không sẽ không còn là khẩu hiệu, mà trở thành thực tế đo được bằng ghế, chuyến bay và dòng hàng hóa.
