Ba trụ cột mới của năm học 2026-2027: thông điệp gửi thẳng tới mỗi gia đình
Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên sau Đại hội XIV, được xác định là năm đột phá đổi mới giáo dục với ba trụ cột: thay đổi tư duy, đổi mới cách làm và nâng cao chất lượng giáo dục, chuyển trọng tâm từ hoàn thiện văn bản sang tổ chức thực hiện và đo lường kết quả học sinh, giáo viên và nhà trường ngoài đời sống thực tế, chứ không dừng lại ở thành tích bề nổi.
Điểm quan trọng phụ huynh cần hiểu: đây không phải là một khẩu hiệu hành chính mới, mà là yêu cầu “chuyển trạng thái” của cả hệ thống giáo dục – từ cơ quan quản lý đến từng lớp học. Thủ tướng nhấn mạnh năm học 2026-2027 phải là năm học mới về tư duy, cách làm và chất lượng, hướng tới tạo đột phá phát triển giáo dục, đào tạo. Điều này đồng nghĩa, mọi thói quen dạy – học, ôn thi, chạy điểm, xin điểm hay coi hồ sơ, giấy khen là mục tiêu cuối cùng đều sẽ bị thách thức. Gia đình nào sớm điều chỉnh kỳ vọng và cách đồng hành với con thì gia đình đó bớt áp lực, con cái bớt hoang mang trước làn sóng đổi mới.
Trụ cột 1 – Đổi mới tư duy: từ bệnh thành tích sang giá trị thực học
Cốt lõi của đổi mới giáo dục trong năm học 2026-2027 là thay đổi tư duy: từ coi trọng điểm số, giấy khen sang coi trọng năng lực thực và nhân cách của người học. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật thi cử mà là chuyển dịch hệ giá trị trong nhà trường – điều mà nguồn gốc nhiều vấn đề như “bệnh thành tích”, gian lận thi cử, dạy thêm học thêm biến tướng cho thấy rõ.
Khi Thủ tướng yêu cầu nhìn thẳng vào bệnh thành tích, gian lận và đặt chúng trong yêu cầu thượng tôn pháp luật, thông điệp rất rõ: điểm số không thể đứng trên sự trung thực. Văn hóa “thầy ra thầy – trò ra trò” nghĩa là thầy không đánh đổi uy tín nghề nghiệp để lấy thành tích, trò không được phép coi gian lận là lối tắt chấp nhận được. Với phụ huynh, điều này đòi hỏi sự thay đổi mạnh: bớt ám ảnh bảng điểm hoàn hảo, chấm dứt việc thúc giục giáo viên “nới tay cho cháu”, thay vào đó là khuyến khích con trung thực, biết tự chịu trách nhiệm với kết quả, dù là 7 điểm hay 10 điểm.
Trụ cột 2 – Cách làm mới: từ “xây thể chế” sang “tổ chức thực hiện” trong từng lớp học
Nếu nhiều năm trước, đổi mới giáo dục chủ yếu được nói ở mức chương trình, nghị quyết, văn bản, thì năm học 2026-2027 buộc phải chuyển sang cách làm mới: từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện có hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả. Nói thẳng, không còn chuyện có đủ kế hoạch, báo cáo đẹp nhưng lớp học vẫn quá tải, học sinh vẫn học thụ động.
Theo định hướng, trọng tâm là xử lý quyết liệt các tồn tại về đội ngũ, cơ sở vật chất, bảo đảm “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”, giảm quá tải ở đô thị, khu công nghiệp và không để học sinh vì khó khăn mà bỏ học. Ở cấp lớp học, nhà trường phải đổi mới quản trị, phương pháp dạy – học, thi, kiểm tra, đánh giá; rà soát chương trình, sách giáo khoa, cắt bớt hồ sơ sổ sách ngoài quy định để trả lại thời gian chuyên môn cho giáo viên. Với học sinh và phụ huynh, điều này sẽ thể hiện bằng việc giảm hình thức, tăng yêu cầu về tự học, dự án, thảo luận, kỹ năng sống, ngoại ngữ, năng lực số và sử dụng AI có chọn lọc.
Trụ cột 3 – Chất lượng giáo dục: thước đo mới cho học sinh, nhà trường và xã hội
Thông điệp của năm học 2026-2027 là chất lượng giáo dục phải được đo bằng sự tiến bộ thực chất: học sinh có tiến bộ hơn, người thầy có điều kiện dạy tốt hơn, nhà trường có là môi trường lành mạnh hơn và xã hội có nhận được nguồn nhân lực tốt hơn không. Nói cách khác, kết quả không còn được chấm bằng số lượng phong trào hay tỉ lệ lên lớp, đỗ tốt nghiệp gần như tuyệt đối.
Thủ tướng yêu cầu đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá, kiên quyết chống bệnh thành tích và gian lận trong dạy và học; đồng thời tăng cường giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống yêu nước, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống, ngoại ngữ, năng lực số, STEM và ứng dụng AI. Giáo dục phổ thông nội trú tại vùng biên, giáo dục nghề nghiệp gắn với doanh nghiệp và thị trường lao động, giáo dục đại học gắn với nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ cũng đều hướng tới một mục tiêu chung: chất lượng nguồn nhân lực đủ sức đáp ứng mô hình phát triển mới của đất nước. Với học sinh, điều này đồng nghĩa: không chỉ học để thi, mà học để làm việc, để sống, để hội nhập.
Phụ huynh và học sinh cần chuẩn bị gì trước làn sóng đổi mới?
Khi nhà nước chuyển trọng tâm sang tổ chức thực hiện và đo lường kết quả thực chất, nhà trường sang quản trị phát triển và đồng hành với học sinh, thì phụ huynh cũng không thể giữ cách nghĩ cũ. Gia đình cần chấp nhận rằng con sẽ được đánh giá toàn diện hơn, qua năng lực, thái độ, kỹ năng, chứ không chỉ qua vài kỳ kiểm tra hoặc một kỳ thi duy nhất.
Nhà trường được định hướng chuyển từ tư duy “quản lý học sinh” sang đồng hành, hỗ trợ và phát triển học sinh. Gia đình, vì thế, nên thay đổi cách nhìn: không phải mọi đứa trẻ đều cần một bảng điểm hoàn hảo, mà cần được phát hiện đúng năng lực, tôn trọng khác biệt và chuẩn bị cho cuộc sống. Điều này gợi ý hai việc rất cụ thể: một là, trao đổi thường xuyên với giáo viên về tiến bộ thực chất của con, thay vì chỉ hỏi “được mấy điểm”; hai là, khuyến khích con tham gia hoạt động trải nghiệm, dự án, rèn kỹ năng số, ngoại ngữ, kỹ năng sống. Kết luận đơn giản nhưng không dễ: gia đình nào đổi mới tư duy, cách làm cùng với nhà trường, gia đình đó sẽ giúp con hưởng trọn quả ngọt của làn sóng đổi mới giáo dục lần này.
