Khi di sản trở thành ngôn ngữ thiết kế chứ không chỉ là hoài niệm
Nhuộm củ nâu truyền thống trong bộ sưu tập Dệt Khúc của ĐINH là cách thương hiệu dùng kỹ thuật làng nghề đương đại để kết nối nhuộm tự nhiên bền vững với phom dáng hiện đại, biến dấu vết thời gian, ánh nắng và bàn tay nghệ nhân thành thiết kế di sản Việt có thể đi vào đời sống thường ngày, thay vì bị giữ lại trong vùng hoài niệm bảo tồn. ĐINH thương hiệu từ lâu đã chọn con đường khó: đặt câu hỏi về trách nhiệm của thời trang bền vững Việt Nam với môi trường và cộng đồng, thay vì chạy theo xu hướng tức thời. Việc họ chọn xuất phát từ chất liệu thay vì bảng màu hay trào lưu cho thấy một quan điểm rất rõ ràng: muốn di sản tiếp tục sống, nó phải trở thành công cụ sáng tạo chứ không chỉ là câu chuyện kể.
Hành trình nhuộm tự nhiên bền vững: từ deadstock tới bề mặt mang dấu vết
Điểm thuyết phục nhất trong Dệt Khúc là việc nhuộm tự nhiên bền vững không bị “gắn nhãn xanh” một cách hình thức, mà được xây dựng như một hệ sinh thái vật liệu. ĐINH chủ động thu gom vải deadstock từ các nhà máy, ưu tiên nền vải từ sợi tự nhiên, kéo dài vòng đời cho những chất liệu đã bị loại khỏi chu trình sản xuất công nghiệp nhưng vẫn còn giá trị. Tại Xưởng nhuộm Mường Ký ở thôn Pọng, Thanh Hóa, các tấm vải trải qua nhiều chu kỳ nhúng, ngâm và phơi dưới nắng với củ nâu giàu tannin – loại nguyên liệu từng được cộng đồng bản địa dùng để xử lý và bảo vệ vải vóc trong đời sống. Kết quả không phải là một bảng màu hoàn hảo, mà là những sắc độ nâu đậm nhạt, loang nhẹ khác nhau, nơi “thiếu hoàn hảo” trở thành bản sắc.
Phom dáng đương đại: di sản đi thẳng vào tủ đồ thường nhật
Nhiều thương hiệu nói về thiết kế di sản Việt nhưng lại dựng di sản như một hiện vật trưng bày. ĐINH chọn hướng ngược lại: đưa kỹ thuật nhuộm củ nâu truyền thống vào những phom dáng đương đại, rõ cấu trúc, thiên về thời trang ứng dụng. Dải màu nâu tạo nên nền thị giác, nhưng sức nặng của bộ sưu tập nằm ở cách phom trench coat, bomber, áo khoác outerwear và những chiếc túi đeo chéo, đeo vai cỡ lớn được nghiên cứu kỹ để cân bằng giữa tính ứng dụng và tinh thần thời trang. Cùng với trắng và đen để hoàn thiện bảng màu trung tính, các thiết kế dễ dàng bước ra khỏi sàn diễn và đi vào tủ đồ thường nhật, nhất là khi vào mùa thu. Việc sử dụng hiệu ứng distressed, bề mặt nhăn nhân tạo, xử lý da không nhằm che đi dấu vết nhuộm thủ công, mà đặt chúng cạnh ngôn ngữ đương đại trên cùng một mặt vải.
Từ làng nghề tới luxury sustainability: một cách đọc mới về thời trang bền vững Việt Nam
Dệt Khúc cho thấy thời trang bền vững Việt Nam không cần bị đóng khung trong vẻ mộc mạc hay “xanh sạch” dễ đoán. ĐINH thương hiệu tiếp cận khái niệm luxury sustainability bằng việc đầu tư chất xám thiết kế, thời gian nghiên cứu, lao động thủ công, tuổi thọ sản phẩm và một hệ giá trị rõ ràng đứng sau mỗi thiết kế, thay vì chỉ dựa vào mức giá để định nghĩa xa xỉ. Sự hợp tác với Xưởng nhuộm Mường Ký vừa tạo cơ hội kinh tế cho hoạt động thủ công địa phương, vừa đưa kỹ thuật nhuộm củ nâu vào một chu trình mới của thời trang đương đại, nơi tri thức cũ tiếp tục được sử dụng và đối thoại với người mặc trong đời sống hiện tại. Theo lời nhà thiết kế Nguyễn Hoàng Tú, “từ sự tàn phai ấy, Dệt Khúc được dệt nên và trở thành bộ sưu tập hôm nay”, cho thấy triết lý xem quá trình là giá trị, không chỉ sản phẩm cuối cùng.
Tương lai: di sản như chất liệu mở, không phải khuôn mẫu đóng
Điều đáng nói là Dệt Khúc không bị giới hạn trong một mùa thời trang mà mở ra một hướng đi lâu dài: coi kỹ thuật làng nghề đương đại như hệ tri thức “sống”, có thể được thử nghiệm và phát triển thay vì đóng khung trong khuôn mẫu bảo tồn. Việc các mẫu túi đeo chéo, đeo vai cỡ lớn nhiều khả năng sẽ trở thành những sản phẩm được chú ý trong thời gian tới cho thấy người dùng phản hồi tích cực với chất liệu di sản khi nó gắn với nhu cầu hằng ngày. Quan trọng hơn, cách ĐINH bắt đầu bộ sưu tập từ vật liệu – từ câu hỏi “một kỹ thuật đã tồn tại qua nhiều thế hệ có thể tiếp tục sống thế nào trong đời sống hiện tại?” – đặt nền cho một tư duy thiết kế di sản Việt mới: di sản phải trở thành ngôn ngữ để sáng tạo, để hành nghề và tạo sinh kế, không chỉ là câu chuyện để kể trên sân khấu.
