Ý nghĩa của năm học mới: khánh thành trường chỉ là phần nổi
Năm học 2026-2027 là giai đoạn đổi mới giáo dục được đặt kỳ vọng tạo ra thay đổi bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học, chứ không dừng lại ở việc xây thêm trường hay sắm thêm thiết bị, nhằm chuyển hẳn cách dạy và học sang hướng phát triển năng lực người học và đáp ứng nhu cầu phát triển mới của đất nước. Trong lễ khai giảng sáng 5/9 tại Lào Cai, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự và phát biểu, đồng thời khánh thành các trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới đất liền. Khoảnh khắc cắt băng khánh thành đồng loạt 107 trường nội trú trên cả nước, trong tiếng trống trường vang lên cùng không khí hân hoan của gần 27 triệu học sinh, sinh viên, rất dễ khiến chúng ta say sưa với câu chuyện hạ tầng. Nhưng thông điệp quan trọng nhất của Thủ tướng lại không nằm ở những công trình khang trang.
“Đổi mới thực chất từ bên trong”: thay đổi chương trình chưa đủ
Khi Thủ tướng nhấn mạnh năm học 2026-2027 phải là năm đổi mới thực chất từ bên trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học và toàn ngành giáo dục, ông đang đặt ra một tiêu chuẩn mới: cải cách toàn ngành không thể đo bằng số lớp học hiện đại hay số phòng chức năng. Nội dung đáng chú ý là yêu cầu chuyển từ tư duy “dạy những gì mình có” sang “dạy những gì người học và đất nước cần”, từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực. Điều này nghĩa là mọi quyết định – từ thiết kế bài giảng đến cách kiểm tra – phải được soi chiếu bằng câu hỏi: học sinh lớn lên thành người như thế nào, có giúp đất nước phát triển nhanh và bền vững hay không. Nếu câu trả lời vẫn là “chủ yếu để thi”, thì mọi khẩu hiệu đổi mới vẫn chỉ là hình thức.
Người thầy là trung tâm, công nghệ và AI chỉ là công cụ
Điểm then chốt trong tầm nhìn đổi mới giáo dục năm nay là đặt người thầy trở lại đúng vị trí trung tâm của lớp học hiện đại. Thủ tướng khẳng định: trong mọi thời đại, người thầy giữ vị trí đặc biệt cao quý; công nghệ và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ tìm kiếm kiến thức nhưng không gì thay thế được tình yêu thương, sự mẫu mực và khả năng truyền cảm hứng của người thầy. Đây là tuyên bố quan trọng trong bối cảnh nhiều nơi đang hiểu sai chuyển đổi số là thay giờ lên lớp bằng phần mềm. Theo yêu cầu của Thủ tướng, giáo viên phải làm chủ công nghệ mới để đổi mới phương pháp giảng dạy, nhưng cốt lõi vẫn là công bằng, lòng tin và sự quan tâm chân thành dành cho từng học sinh. Nếu người thầy không thay đổi cách dạy, mọi đầu tư thiết bị, phần mềm ở lớp học hiện đại sẽ trở thành những món đồ đắt nhưng ít được dùng đúng.
Từ trường nội trú vùng biên đến cải cách toàn ngành
Lễ khai giảng năm học 2026-2027 gắn với việc khánh thành 107 trường phổ thông nội trú liên cấp ở các xã biên giới đất liền không chỉ là sự kiện mang tính biểu tượng. Những mái trường khang trang, hiện đại này được kỳ vọng mang lại điều kiện học tập, sinh hoạt tốt hơn cho học sinh nơi biên cương, để khoảng cách địa lý hay hoàn cảnh gia đình không ngăn cản ước mơ học tập. Gần 1.000 học sinh dân tộc thiểu số tại Mường Khương, cùng hàng vạn em nhỏ ở biên giới, là phép thử đầu tiên cho lời hứa “không ai bị bỏ lại phía sau” của đổi mới giáo dục. Nếu ở nơi điều kiện khó khăn nhất mà lớp học thay đổi được không khí, thầy cô đổi được cách dạy, học trò học được điều mình cần cho cuộc sống, thì cải cách toàn ngành mới có ý nghĩa thật sự.
Đổi mới từ gốc: lớp học là nơi nghị quyết trở thành hành động
Không phải ngẫu nhiên mà Thủ tướng gắn năm học 2026-2027 với việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục đào tạo. Những văn bản này nhấn mạnh “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn với thực tiễn”, “nhà trường gắn với xã hội”, đồng thời coi đổi mới tư duy, nhận thức và thể chế là điểm xuất phát của cải cách toàn ngành. Nhưng mọi nghị quyết nếu không đi vào từng tiết học, từng bài kiểm tra sẽ dừng ở mức khẩu hiệu. Khi Thủ tướng đề nghị ngành Giáo dục lấy người học làm trung tâm, nhà trường làm nền tảng, thầy cô là động lực, gia đình là điểm tựa và xã hội là nguồn lực đồng hành, ông đang vạch rõ một tam giác chịu trách nhiệm. Kết luận cho năm học 2026-2027 rất rõ: hoặc chúng ta chấp nhận khó khăn để thay đổi tận gốc trong lớp học, hoặc tiếp tục sửa chữa bên ngoài và đánh mất thêm một thế hệ vào lối dạy học cũ.
