Tăng vốn, mở rộng đất: Cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng đang thay đổi như thế nào?
Cao tốc Ninh Bình Hải Phòng là một dự án đường bộ cao tốc kết nối đoạn qua tỉnh Ninh Bình với mạng lưới cao tốc Bắc - Nam, được thiết kế 4 làn xe, tốc độ 120 km/giờ nhằm tăng cường kết nối vùng kinh tế và giảm tải cho quốc lộ hiện hữu. Việc điều chỉnh mới nhất không chỉ là chuyện kỹ thuật, mà là một bước ngoặt về quy mô và kỳ vọng cho cả vùng cửa ngõ phía Đông Bắc.
UBND tỉnh Ninh Bình đã quyết định điều chỉnh dự án đường bộ cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng, đoạn qua địa bàn tỉnh, nâng tổng mức đầu tư lên 9.113,19 tỷ đồng, đồng thời mở rộng diện tích đất sử dụng và bổ sung nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật. Nói cách khác, đây là một quyết định tăng cường đầu tư hạ tầng giao thông đi kèm cam kết hoàn thiện hơn khả năng kết nối vùng kinh tế. Diện tích đất sử dụng của dự án được điều chỉnh từ khoảng 273,57 ha lên 303,62 ha, phần diện tích tăng thêm nhằm phục vụ việc triển khai các hạng mục hạ tầng kỹ thuật được bổ sung.
Đoạn cao tốc Ninh Bình Hải Phòng qua tỉnh Ninh Bình có chiều dài 25,3 km, điểm đầu kết nối với cao tốc Bắc - Nam phía Đông tại nút giao Mai Sơn và điểm cuối kết nối với cầu vượt sông Đáy. Tuyến được đầu tư theo tiêu chuẩn đường cao tốc 4 làn xe hoàn chỉnh, tốc độ thiết kế 120 km/giờ. Đây là cơ sở kỹ thuật quan trọng để kỳ vọng vào một trục cao tốc có thể gánh lưu lượng lớn, rút ngắn thời gian di chuyển cho người dân và doanh nghiệp.
Mở rộng hạ tầng: Tăng kết nối hay tăng gánh nặng?
Bản chất của lần điều chỉnh này là mở rộng quy mô sử dụng đất để hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, chứ không chỉ là “nâng vốn cho đủ”. Diện tích tăng thêm lên tới gần 30 ha được dùng để bổ sung 3 nhánh kết nối, 1 đơn nguyên cầu vượt tại nút giao Mai Sơn và 1 cầu vượt ngang tại nút giao Khánh Dương. Nói thẳng, nếu không có các hạng mục này, cao tốc sẽ giống một trục xương sống thiếu chi, khó phát huy hết vai trò kết nối với mạng lưới giao thông khu vực.
Việc điều chỉnh quy mô đất sử dụng và bổ sung các hạng mục hạ tầng được kỳ vọng góp phần hoàn thiện khả năng kết nối của tuyến cao tốc với hệ thống giao thông khu vực. Đây là một lựa chọn đúng hướng trong chiến lược đầu tư hạ tầng giao thông: không chạy theo số km, mà tối ưu khả năng kết nối vùng kinh tế. Tuy nhiên, mỗi hạng mục bổ sung đồng nghĩa thêm thủ tục, thêm công tác giải phóng mặt bằng và thêm rủi ro đội tiến độ nếu quản lý thiếu chặt chẽ.
Với người dân, đặc biệt là cư dân các xã Yên Mô, Yên Từ, Khánh Nhạc nơi dự án đi qua, việc mở rộng đất sử dụng là con dao hai lưỡi. Một mặt, hạ tầng tốt hơn nghĩa là cơ hội tiếp cận cao tốc, giá trị đất đai và khả năng kinh doanh dịch vụ tăng lên. Mặt khác, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư luôn là câu chuyện nhạy cảm: nếu chậm, thiếu công bằng hoặc thiếu minh bạch, dự án đường bộ sẽ phải trả giá bằng thời gian và niềm tin của người dân.
Tiến độ thi công: 50% giá trị hợp đồng và bài toán thời tiết, mặt bằng
Từ góc độ triển khai, cao tốc Ninh Bình Hải Phòng đang bước vào giai đoạn mà mọi sự chậm trễ đều rất khó “gỡ”. Toàn bộ 25,3 km mặt bằng tuyến chính đã được bàn giao, đạt 100%, tạo điều kiện để các nhà thầu tổ chức đồng loạt nhiều mũi thi công. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình, giá trị thực hiện gói thầu xây dựng tuyến chính đã đạt hơn 2.071 tỷ đồng, tương đương khoảng 50% giá trị hợp đồng.
Trên công trường, khối lượng đắp cát nền đường đã hoàn thành, trong khi đắp đất nền đường K95 đạt hơn 3,5 triệu m³. Các hạng mục cầu, hầm chui cũng được triển khai đồng thời: toàn bộ 12 cầu trên tuyến đã được tổ chức thi công; trong số 19 hầm chui, 6 hầm đã hoàn thành, 9 hầm đang thi công và 4 hầm đang chờ đủ thời gian thí nghiệm cọc xi măng đất. Đây là những con số cho thấy dự án không “đứng bánh”, nhưng cũng chưa thể chủ quan khi vẫn còn lượng việc lớn ở các hạng mục phức tạp.
Thời tiết mưa nhiều trong tháng 7 và tháng 8 đã ảnh hưởng đến việc thi công cầu, cống, hầm chui và tập kết vật liệu. Chủ đầu tư đang yêu cầu các nhà thầu điều chỉnh tổ chức thi công, tăng ca, tăng kíp tại những vị trí đủ điều kiện nhằm bù đắp khối lượng bị ảnh hưởng bởi thời tiết. Đồng thời, việc bổ sung vật liệu và hoàn thiện mặt bằng đường gom đang được khẩn trương thực hiện để tạo điều kiện tổ chức thi công liên tục. Vấn đề là, nếu chỉ trông vào tăng ca mà thiếu giám sát chất lượng, rủi ro hư hỏng sớm sau khai thác sẽ đổ lên đầu người sử dụng.
Áp lực hoàn thành trong năm 2028: Kết nối vùng kinh tế có được như kỳ vọng?
Các hạng mục được bổ sung, điều chỉnh được yêu cầu hoàn thành thi công trong năm 2028. Đây là mốc thời gian không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn là phép thử cho năng lực điều hành đầu tư hạ tầng giao thông ở cấp địa phương. Khi cao tốc đạt chuẩn 4 làn, tốc độ thiết kế 120 km/giờ, tác động đến kết nối vùng kinh tế là rất rõ: lưu thông hàng hóa nhanh hơn, chi phí logistics giảm, doanh nghiệp dễ dàng kết nối với trục Bắc - Nam và hệ thống cảng biển.
Việc điều chỉnh quy mô đất sử dụng và bổ sung các hạng mục hạ tầng được kỳ vọng góp phần hoàn thiện khả năng kết nối của tuyến cao tốc với hệ thống giao thông khu vực. Nếu làm đúng, cao tốc Ninh Bình Hải Phòng sẽ không chỉ là một dự án đường bộ, mà là trục liên kết các đô thị, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ dọc tuyến, tạo động lực phát triển cho cả vùng. Ngược lại, nếu các nút giao, nhánh kết nối chậm hoàn thành hoặc thiếu đồng bộ, tuyến cao tốc sẽ bị biến thành một “đường tránh lớn” thay vì một trục giao thông chiến lược.
Kết luận ở đây khá rõ ràng: tăng vốn lên 9.113,19 tỷ đồng chỉ là điều kiện cần, còn điều kiện đủ là kỷ luật tiến độ, chất lượng thi công và công tác giải phóng mặt bằng minh bạch. Người dân chỉ cảm nhận được lợi ích khi họ có thể di chuyển an toàn, nhanh hơn và dễ dàng tiếp cận các nút giao. Cao tốc Ninh Bình Hải Phòng đang đứng trước cơ hội lớn để nâng tầm kết nối vùng kinh tế; phần còn lại phụ thuộc vào cách chúng ta biến bản vẽ và nghị quyết thành những km đường bền vững trên thực địa.
