Giá điện trung tâm dữ liệu: Từ tranh chấp hóa đơn tới rủi ro hạ tầng số
Cuộc tranh cãi về giá điện trung tâm dữ liệu xoay quanh việc nên áp biểu giá điện sản xuất hay điện kinh doanh bán lẻ cho các cơ sở xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung, qua đó quyết định trực tiếp mức chi phí vận hành, khả năng cạnh tranh và sức hấp dẫn đầu tư của toàn bộ hạ tầng dữ liệu Việt Nam. Viettel và CMC đã gửi văn bản kiến nghị tới Bộ Công Thương và Bộ Khoa học và Công nghệ về tình trạng áp dụng biểu giá bán lẻ điện không đồng nhất giữa các địa phương. Vấn đề bùng lên khi EVN HCMC Viettel CMC nảy sinh mâu thuẫn: phía điện lực chuyển sang áp giá điện kinh doanh cho các data center, còn doanh nghiệp khẳng định họ thuộc nhóm sản xuất. Phần chênh lệch không chỉ là vài hóa đơn, mà là bài kiểm tra sự nghiêm túc của Việt Nam với mục tiêu xây dựng hạ tầng số.
EVN HCMC – Kiểm toán – Bộ Công Thương: Ba cách hiểu, một khoảng trống pháp lý
Ngòi nổ của xung đột nằm ở chính các quy định giá điện chưa theo kịp mô hình trung tâm dữ liệu. Kiểm toán Nhà nước, khi làm việc với EVN HCMC năm 2026, yêu cầu áp dụng giá bán lẻ điện cho mục đích kinh doanh đối với các cơ sở cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung, đồng thời yêu cầu truy thu tiền điện chênh lệch với các khách hàng liên quan. EVN HCMC vì thế ban hành văn bản chỉ đạo các công ty điện lực trực thuộc áp dụng giá điện kinh doanh cho khách hàng có hoạt động data center. Trong khi đó, Bộ Công Thương trước đó lại hướng dẫn nếu không xác định được tỷ lệ dùng cho từng mục đích thì áp giá điện sản xuất cho hệ thống kỹ thuật trung tâm dữ liệu. Việc cùng lúc tồn tại công văn hướng dẫn và thông tư có cách hiểu khác nhau đã tạo ra khoảng xám pháp lý, khiến cả bên điện lực lẫn doanh nghiệp đều có lý nhưng không bên nào thực sự yên tâm.
Viettel, CMC và bài toán chi phí: Điện kinh doanh không chỉ là chuyện vài tỷ đồng
Ở phía doanh nghiệp, câu chuyện không chỉ là tranh luận khái niệm “sản xuất” hay “kinh doanh”, mà là sức sống của mô hình kinh doanh trung tâm dữ liệu. Trung tâm dữ liệu của Viettel tại Khu công nghệ cao Bình Dương và của CMC tại Khu công nghệ cao TP.HCM đang bị áp giá bán lẻ điện dành cho mục đích kinh doanh. Phần chênh lệch giữa giá điện kinh doanh và giá điện sản xuất tính đến ngày 25/8 được EVN HCMC thông báo với Viettel là hơn 7,9 tỷ đồng và CMC là hơn 1,7 tỷ đồng. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, chi phí tiền điện hiện chiếm khoảng 40–50% chi phí vận hành của trung tâm dữ liệu. Với cơ cấu chi phí như vậy, chuyển data center sang nhóm điện kinh doanh bán lẻ đồng nghĩa đẩy giá thành dịch vụ lên cao, bào mòn biên lợi nhuận, giảm khả năng cạnh tranh với các thị trường khác trong khu vực.
Nguy cơ gián đoạn kinh tế số và thông điệp gửi tới nhà đầu tư
Điều đáng lo không chỉ là vài khoản truy thu, mà là rủi ro đứt gãy hạ tầng số khi tranh chấp không được xử lý khôn ngoan. EVN HCMC đã từng báo cáo và chuẩn bị phương án tạm ngừng cấp điện cho hai khách hàng trung tâm dữ liệu Viettel và CMC vì nghĩa vụ thanh toán theo mức giá mới, trước khi tiếp tục xin ý kiến chỉ đạo. Các doanh nghiệp cảnh báo nếu việc này xảy ra, mọi hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế – xã hội sẽ ngay lập tức bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Trong bối cảnh hạ tầng dữ liệu Việt Nam đang được đầu tư mạnh, biểu giá điện áp dụng cho data center tác động trực tiếp đến chi phí hoạt động, khả năng mở rộng đầu tư và hiệu quả kinh tế của các dự án trung tâm dữ liệu. Thông điệp gửi tới nhà đầu tư nước ngoài rất rõ: nếu đến điện còn thiếu ổn định về cách tính, thì rủi ro pháp lý là điều không thể bỏ qua.
Chuẩn hóa giá điện trung tâm dữ liệu: Điều kiện tiên quyết cho tham vọng hạ tầng dữ liệu Việt Nam
Điểm tích cực trong tranh chấp lần này là cả ba phía – doanh nghiệp, EVN HCMC và cơ quan quản lý – đều đã công khai yêu cầu phải có một khung quy định giá điện thống nhất cho trung tâm dữ liệu. Viettel và CMC chính thức kiến nghị Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ thống nhất cách áp dụng giá bán lẻ điện cho data center. EVN HCMC cũng đề nghị Bộ Công Thương sớm ban hành thông tư để thống nhất nguyên tắc áp giá bán điện cho trung tâm dữ liệu, giải quyết dứt điểm tranh chấp hiện nay và sửa đổi, bổ sung Thông tư 60/2025. Trong chiến lược phát triển hạ tầng dữ liệu Việt Nam, chuẩn hóa giá điện trung tâm dữ liệu không còn là chi tiết kỹ thuật, mà là điều kiện tiên quyết để đảm bảo nguồn cung điện ổn định, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và bảo vệ an toàn cho nền kinh tế số. Nếu chậm, chúng ta sẽ trả giá bằng sự dịch chuyển dòng vốn sang những thị trường có khung giá điện rõ ràng hơn.
