Từ xuất khẩu nguyên chiếc đến nhà máy ô tô Thái Lan: Bước ngoặt của xe Việt
Nhà máy ô tô Thái Lan do Kim Long Motor lên kế hoạch xây dựng là cơ sở sản xuất và lắp ráp xe buýt của một doanh nghiệp sản xuất ô tô Việt Nam, đánh dấu bước chuyển chiến lược từ xuất khẩu xe nguyên chiếc sang sản xuất tại chỗ với mục tiêu nội địa hóa linh kiện trên 50% và hướng tới trở thành trung tâm xuất khẩu ASEAN. Kim Long Motor đã công bố kế hoạch đầu tư cơ sở sản xuất và lắp ráp xe buýt tại Thái Lan, chấm dứt giai đoạn chỉ dựa vào xuất khẩu xe thành phẩm sang thị trường này. Đây không chỉ là một dự án sản xuất, mà là tuyên bố rằng sản xuất ô tô Việt Nam sẵn sàng bước vào sân chơi khu vực với vai trò nhà cung cấp trong chuỗi giá trị Đông Nam Á.
Chiến lược hai giai đoạn: CBU để dò đường, CKD để bám rễ
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Kim Long Motor là họ không lao vào lắp ráp tại chỗ bằng mọi giá, mà chia lộ trình thành hai giai đoạn rõ ràng. Giai đoạn đầu, doanh nghiệp tiếp tục cung ứng xe nguyên chiếc (CBU), gồm xe động cơ đốt trong tiêu chuẩn Euro 5 và xe thuần điện, để thăm dò thị hiếu, hoàn thiện sản phẩm và cùng đối tác bản địa dựng lên mạng lưới dịch vụ hậu mãi, kho phụ tùng. Cách đi này cho thấy họ hiểu rằng nội địa hóa linh kiện chỉ có ý nghĩa khi có hạ tầng dịch vụ đủ mạnh nâng đỡ. Giai đoạn tiếp theo, từ 2027 đến 2030, Kim Long Motor sẽ chuyển dần sang mô hình lắp ráp CKD tại Thái Lan với mục tiêu nội địa hóa tối thiểu 50% linh kiện. Đây là ngưỡng đủ cao để thoát khỏi thế phụ thuộc nhập khẩu, nhưng vẫn linh hoạt cho việc lựa chọn nhà cung ứng trong khu vực.
Thái Lan: Bệ phóng xuất khẩu ASEAN cho sản xuất ô tô Việt Nam
Không phải ngẫu nhiên Kim Long Motor chọn Thái Lan làm nơi đặt nhà máy. Nước này sở hữu hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ ô tô đã được bồi đắp từ thập niên 1960, với mạng lưới nhà cung cấp linh kiện dày đặc. Việc đặt nhà máy ô tô Thái Lan giúp doanh nghiệp Việt tối ưu chi phí chuỗi cung ứng linh kiện và giải quyết triệt để yêu cầu kỹ thuật về hệ thống lái bên phải cho thị trường sở tại. Quan trọng hơn, cơ sở này được quy hoạch như trung tâm sản xuất và xuất khẩu chiến lược của Kim Long Motor cho toàn bộ khu vực Đông Nam Á. Nói cách khác, đây là bước thử nghiệm mô hình “xe thiết kế tại Việt Nam, sản xuất ở Thái Lan, phục vụ toàn ASEAN” – một bước chuyển từ tư duy thị trường đơn lẻ sang tư duy chuỗi cung ứng khu vực.
Nội địa hóa linh kiện và hợp đồng 3.000 xe: Tín hiệu thị trường không còn là thử nghiệm
Kim Long Motor không sang Thái Lan với hai bàn tay trắng; họ mang theo cả năng lực nội địa hóa lẫn đơn hàng trong tay. Tại nhà máy ở Thừa Thiên Huế, doanh nghiệp đã đạt khoảng 90% nội địa hóa với xe buýt diesel và 60% với xe buýt điện. Họ đã tự chủ các khâu quan trọng như động cơ, trục cầu xe, khung gầm và thân vỏ thông qua chuyển giao công nghệ. Trên bình diện thương mại, công ty đã chốt thỏa thuận bán 3.000 xe buýt cho Cho Thavee và 1.000 xe cho Kijsetthi Mobility, đồng thời bàn giao các lô xe buýt điện trong hợp đồng 113 xe với Innopower. Đây là những con số cho thấy thị trường không còn nhìn sản xuất ô tô Việt Nam như một thử nghiệm; người mua đang đặt niềm tin bằng các hợp đồng dài hơi.
Ý nghĩa đối với ngành xe Việt: Từ “sân nhà” sang “chuỗi cung ứng khu vực”
Một doanh nghiệp như Kim Long Motor đưa dây chuyền ra nước ngoài vẫn là trường hợp hiếm trong ngành ô tô Việt, ngoại trừ mở rộng của những tên tuổi lớn khác. Nhưng chính vì hiếm, bước đi này có tính biểu tượng: nó khẳng định rằng doanh nghiệp Việt có thể bước ra khỏi vai trò lắp ráp cho thị trường nội địa để trở thành một mắt xích trong chuỗi cung ứng khu vực. Việc nội địa hóa linh kiện trên 50% ngay tại Thái Lan vừa giảm chi phí, vừa tăng sức chống chịu của chuỗi cung ứng nhờ tận dụng mạng lưới nhà cung cấp bản địa. Nếu chiến lược xuất khẩu ASEAN thông qua nhà máy Thái Lan thành công, Kim Long Motor sẽ đặt ra một tiền lệ: thay vì chỉ đưa xe Việt đi xuất khẩu, chúng ta có thể xuất khẩu cả nền tảng sản xuất và tư duy thiết kế ra khu vực. Đó mới là bước trưởng thành thực sự của ngành.
