Ô tô nhập khẩu Việt Nam: cuộc chơi quyền lực giữa ba thị trường
Ô tô nhập khẩu Việt Nam là toàn bộ các dòng xe nguyên chiếc được đưa từ những thị trường cung cấp chính như Indonesia, Thái Lan và Trung Quốc, mà sự thay đổi về sản lượng giữa các nước này đang tái định hình cấu trúc cạnh tranh, thị phần và chiến lược giá trên thị trường ô tô trong nước. Nửa đầu năm nay, bức tranh ô tô nhập khẩu nguyên chiếc không còn là câu chuyện “một mình Thái Lan một chợ”, mà là cuộc rượt đuổi ba bên, nơi Indonesia bứt phá lên dẫn đầu, Thái Lan phải giành lại vị trí thứ hai sau nửa năm bị Trung Quốc vượt mặt, còn Trung Quốc âm thầm giữ lợi thế về giá trị kim ngạch nhờ cơ cấu xe tải, xe chuyên dụng. Đằng sau các con số tăng trưởng ngoạn mục là sự dịch chuyển khẩu vị của người mua và sự cạnh tranh chính sách công nghiệp giữa các nước.
Indonesia dẫn đầu: sức bật từ MPV và SUV đô thị giá bình dân
Tâm điểm của thị trường ô tô nhập khẩu Việt Nam hiện nằm ở Indonesia, quốc gia đã vươn lên dẫn đầu về sản lượng và giữ vững vị thế này suốt nhiều tháng gần đây. Tháng 7, Indonesia xuất sang Việt Nam 12.137 ô tô nguyên chiếc, nâng tổng sản lượng lên 61.855 xe từ đầu năm, bỏ xa hai đối thủ phía sau. Cú bứt phá này không phải ngẫu nhiên, mà đến từ sự lên ngôi của các dòng MPV cỡ nhỏ và SUV đô thị do Indonesia sản xuất, như Mitsubishi Xpander, Toyota Veloz, Hyundai Stargazer hay Suzuki XL7. Những mẫu xe này đánh trúng nhu cầu thực dụng, giá dễ tiếp cận, phù hợp gia đình đô thị và dịch vụ vận tải. Nói cách khác, Indonesia đang chiếm lĩnh phân khúc “xe bình dân nhưng đủ tiện nghi”, nơi người Việt ưu tiên tính đa dụng hơn là thương hiệu sang trọng.
Thị trường ô tô Thái Lan: mất ngôi rồi giành lại vị trí thứ hai
Thị trường ô tô Thái Lan từng nhiều năm dẫn đầu về lượng ô tô nhập khẩu vào Việt Nam, nhờ thế mạnh ở xe bán tải và SUV cỡ trung. Tuy nhiên khoảng hai năm trở lại đây, Thái Lan bị Indonesia vượt qua và gần đây còn để Trung Quốc vượt lên về sản lượng trong nửa đầu năm. Tháng 7 đánh dấu bước ngoặt: Việt Nam nhập 9.094 ô tô nguyên chiếc từ Thái Lan, cao hơn hẳn 5.091 xe xuất xứ Trung Quốc cùng kỳ, giúp Thái Lan lấy lại ngôi nhà cung cấp lớn thứ hai, ngay sau Indonesia. Lũy kế 7 tháng, Thái Lan đạt 40.081 xe, nhỉnh hơn 39.697 xe từ Trung Quốc. Đây là tín hiệu cho thấy các dòng bán tải và SUV cỡ trung như Ford Ranger, Everest đang hồi sức, nhưng tốc độ tăng vẫn bị giới hạn bởi áp lực cạnh tranh từ xe MPV, SUV đô thị giá mềm của Indonesia. Cuộc đổi ngôi này thể hiện rõ: Thái Lan không còn “mặc định” là cửa ngõ xe ASEAN vào Việt Nam, mà phải tranh giành từng phân khúc.
Vai trò đặc biệt của Trung Quốc: dẫn đầu về giá trị, không phải sản lượng
Trong bảng xếp hạng ô tô nhập khẩu nguyên chiếc, Trung Quốc có vị trí khó lẫn: không dẫn đầu về lượng xe, nhưng lại giữ ngôi đầu về giá trị kim ngạch. Tháng 7, Việt Nam nhập 5.091 xe từ Trung Quốc, giảm so với tháng trước nhưng vẫn tăng 16,6% so với cùng kỳ năm trước. Tính 7 tháng, kim ngạch nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ Trung Quốc đã vượt 1,4 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức xấp xỉ 800 triệu USD của Indonesia và Thái Lan. Lý do nằm ở cơ cấu xe: Việt Nam nhập khẩu lượng lớn xe tải hạng nặng, đầu kéo, xe chuyên dụng và xe buýt, xe khách phục vụ các dự án hạ tầng và logistics, với giá trị đơn chiếc rất cao. Trong khi đó, các dòng xe con như MG, Haval, Lynk & Co hay xe điện mới chỉ đang thăm dò thị trường. Về chiến lược, Trung Quốc đang chiếm lĩnh mặt trận “xe phục vụ sản xuất và hạ tầng”, hơn là cuộc chơi xe gia đình.
Sản lượng ô tô tăng và cuộc cạnh tranh định hình tương lai ngành
Đằng sau cuộc rượt đuổi giữa Indonesia, Thái Lan và Trung Quốc là bức tranh tăng trưởng khá nóng của ô tô nhập khẩu Việt Nam. Riêng tháng 7, tổng lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu đạt 27.686 chiếc, tăng 8,1% so với tháng trước và tăng tới 47,6% so với tháng 7 năm ngoái về sản lượng. Lũy kế 7 tháng, Việt Nam nhập 148.696 ô tô nguyên chiếc, tăng 22,4% về lượng và hơn 30% về giá trị kim ngạch so với cùng kỳ. Con số này cho thấy nhu cầu ô tô nhập khẩu vẫn duy trì đà phục hồi rõ rệt, bất chấp áp lực kinh tế. Về mặt cạnh tranh, Indonesia đang củng cố vị thế ở phân khúc bình dân nhờ MPV và SUV đô thị; Thái Lan nỗ lực giữ thị phần với bán tải và SUV cỡ trung; Trung Quốc chọn lối đi qua xe tải và xe chuyên dụng. Tương lai ngành ô tô trong nước sẽ phụ thuộc lớn vào việc Việt Nam đọc đúng xu hướng này: hoặc trở thành nơi tiêu thụ cuối cùng cho xe ASEAN và Trung Quốc, hoặc chủ động xây dựng năng lực sản xuất để bớt lệ thuộc vào nhập khẩu nguyên chiếc.
