Quốc lộ 14 Đà Nẵng: nâng cấp gấp nhưng không thể gấp gáp trong quản lý
Quốc lộ 14 Đà Nẵng là tổ hợp các tuyến 14H, 14D, 14B được thành phố đầu tư nâng cấp đường bộ để kết nối vùng phía Tây với mạng lưới giao thông quốc gia, phục vụ vận tải hàng hóa, giao thương với Lào và giảm tải cho các trục đô thị, nhưng đang đối mặt đồng thời với vướng mắc giải phóng mặt bằng, thiếu vật liệu và lao động, buộc chính quyền phải chọn cách điều phối tập trung thay vì phó mặc cho từng dự án riêng lẻ. Thông điệp rõ ràng từ các động thái gần đây: Đà Nẵng muốn đẩy nhanh các dự án giao thông trên quốc lộ 14, nhưng không chấp nhận lấy “vướng mặt bằng” hay thiếu nhân công làm cái cớ cho chậm tiến độ. Một loạt cuộc họp khẩn giữa cơ quan quản lý, nhà thầu và địa phương cho thấy thành phố chọn con đường khó hơn – siết trách nhiệm, chia nhỏ công việc, giải quyết nút thắt từng đoạn – thay vì gia hạn vô thời hạn rồi để công trường ngổn ngang.
14H: 650 tỷ cho 13km đường và 3 cây cầu – đặt nền cho Tây Đà Nẵng
Quyết định 4096/QĐ-UBND phê duyệt dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 14H từ cầu Nông Sơn đến đường Trường Sơn Đông dài khoảng 13,15km, kèm 1,16km đường nối. Tổng vốn đầu tư khoảng 650 tỷ đồng, trong đó chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng khoảng 89,55 tỷ đồng; xây lắp 459,59 tỷ đồng; quản lý, tư vấn và chi khác 31,86 tỷ đồng; dự phòng 69 tỷ đồng. Tuyến đường được thiết kế theo tiêu chuẩn đường cấp IV đồng bằng, tốc độ 60km/giờ, mặt cắt nền rộng 9m với mặt đường 7m và hai lề gia cố. Ba cây cầu mới – Khe Rinh (~96m), Khe Ré (~48m), Bến Dinh (~198m) – dùng kết cấu bê tông cốt thép và dự ứng lực, tải trọng thiết kế HL93. Đây không chỉ là một dự án giao thông mà là “bước mở mạng lưới phía Tây”: cải thiện điều kiện đi lại, vận tải hàng hóa, tăng kết nối tuyến đường Đông Trường Sơn với mạng lưới phía Đông, hoàn thiện cấu trúc hạ tầng vùng núi. Tuy vậy, phần 1 của dự án – bồi thường và giải phóng mặt bằng – đã chiếm gần 90 tỷ đồng và được giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố quản lý. Đó là dấu hiệu cho thấy Đà Nẵng đã nhận ra: nếu không xử lý dứt điểm chuyện mặt bằng ngay từ đầu, mọi thông số kỹ thuật đẹp đẽ chỉ nằm trên bản vẽ.
14D: chia đoạn thi công để chạy đua với mặt bằng và vật liệu
Quốc lộ 14D là tuyến xương sống phía Tây, nối đường Hồ Chí Minh với khu vực cửa khẩu quốc tế Nam Giang, phục vụ nhu cầu đi lại, vận tải hàng hóa và kết nối với Lào. Dự án cải tạo, nâng cấp tuyến này được coi là công trình trọng điểm, quy mô 65,37km qua các xã Bến Giằng, Nam Giang, La Dee, với tổng mức đầu tư 4.518 tỷ đồng. Thay vì chờ đủ thủ tục trên toàn tuyến, nhà đầu tư giao cho liên danh nhà thầu thực hiện hợp đồng EC – vừa thiết kế vừa thi công – và chủ động chia dự án thành các đoạn ưu tiên để triển khai song song. Chỉ 70 ngày sau khởi công, khảo sát địa hình cơ bản hoàn thành, thiết kế thi công cho 15km đã được thẩm định, phê duyệt, ưu tiên những đoạn không bị vướng giải phóng mặt bằng. Mục tiêu là phê duyệt thiết kế 45km trước 30-9 và phần còn lại trước 31-10, đồng thời đúc cống, dầm, lắp đặt thiết bị khoan cọc và thi công trên nền đường cũ nơi không ảnh hưởng khu dân cư. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn tuyến trong quý I/2027. Đây là cách tiếp cận thực dụng: chấp nhận sự không hoàn hảo của tiến độ mặt bằng, nhưng dùng tổ chức thi công linh hoạt để “tranh thủ” từng km sạch, thay vì ngồi chờ.
14B: khi hết cớ vướng mặt bằng, trách nhiệm đổ dồn lên nhà thầu
Nếu 14H và 14D cho thấy sự chủ động từ khâu chuẩn bị, thì quốc lộ 14B đoạn gần 8km qua Bà Nà, Hòa Vang, Hòa Tiến lại trở thành ví dụ điển hình cho rủi ro “thi công ì ạch” khi phối hợp lỏng lẻo. Dự án cải tạo, nâng cấp này được khởi công từ tháng 11-2023, tổng mức đầu tư hơn 788 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành giữa năm 2025. Thế nhưng sau gần 3 năm, mặt đường bị đào sâu nhưng rào chắn, biển cảnh báo sơ sài, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Theo phản ánh, nhà thầu nêu lý do chậm tiến độ là vướng mặt bằng, người dân cản trở thi công. Tuy nhiên, Chủ tịch UBND xã Hòa Tiến khẳng định địa phương đã xử lý 722/722 hồ sơ giải phóng mặt bằng và đến ngày 14-9, hai hộ cuối cùng cũng đã bàn giao, hoàn thành 100% theo chỉ đạo. Khi cái cớ mặt bằng không còn, trách nhiệm quay lại đúng chỗ: năng lực tổ chức thi công của nhà thầu. Cuộc họp khẩn ngày 22-9 giữa Sở Xây dựng, Ban quản lý dự án, nhà thầu CIENCO 4, Đông Sơn và chính quyền địa phương nhằm siết lại kỷ luật tiến độ và an toàn. Giám đốc Sở yêu cầu CIENCO 4 tăng thiết bị, kỹ sư bám công trường; Đông Sơn tập trung tối đa máy móc, nhân lực, cam kết hoàn thành 500m đầu tuyến trong 20 ngày sau khi nhận mặt bằng và dứt điểm 1,3km cuối tuyến. Dự án được chốt hạn đưa vào sử dụng trước Tết Nguyên đán – một tín hiệu cho thấy Đà Nẵng sẵn sàng dùng sức ép thời hạn để bù cho thời gian đã mất.
Giải phóng mặt bằng, vật liệu, lao động: những nút thắt phải gỡ cùng lúc
Điểm chung của các dự án giao thông trên quốc lộ 14 Đà Nẵng là chúng đều bị kẹp giữa ba nút thắt: giải phóng mặt bằng, thiếu vật liệu, thiếu lao động. Nhiều công trình từng phải dừng máy hàng tháng vì chờ mặt bằng, khiến đội ngũ lao động phổ thông bỏ đi nơi khác. Khi mặt bằng thông, nhà thầu lại thiếu người, dù đã tăng ngày công lên 500.000 đồng vẫn khó tuyển. Ở chiều ngược lại, lúc mặt bằng thuận lợi thì nguồn vật liệu lại trục trặc: cấp phép mỏ cát, đất đắp bị gián đoạn, dẫn đến thiếu nguồn cung cho các dự án giao thông. Tại cuộc họp với lãnh đạo UBND thành phố ngày 11-9, Ban quản lý dự án cho biết nhu cầu vật liệu năm 2026 rất lớn, trong khi năng lực cung ứng hạn chế, đặc biệt là cát và đất đắp. Điều đáng ghi nhận là cách Đà Nẵng chọn đối phó: thay vì coi đây là chuyện nội bộ của từng nhà thầu, thành phố kéo các bên vào cùng một bàn – từ Trung tâm Phát triển quỹ đất được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ địa chính tới việc phân đoạn ưu tiên thi công trên 14D và siết mục tiêu thời gian trên 14B. Sự phối hợp này không xóa được mọi chậm trễ đã xảy ra, nhưng đặt ra một chuẩn mới: không để bất cứ nút thắt nào được dùng như cái cớ kéo dài tình trạng “đào đường rồi bỏ đó”.
