Tăng tốc công trình trọng điểm: từ khẩu hiệu đến hành động cụ thể
Tăng tốc công trình trọng điểm trong các đô thị Việt Nam hiện nay là quá trình tập trung gỡ vướng dự án hạ tầng bằng cách xử lý đồng thời khó khăn mặt bằng xây dựng, nguồn vật liệu và thủ tục hành chính, thay vì chỉ dựa vào các chỉ tiêu giải ngân hay báo cáo tiến độ hình thức. Trong bối cảnh hệ thống giao thông và không gian đô thị đang chịu áp lực lớn, lựa chọn này không phải một khẩu hiệu chính trị mà là điều kiện sống còn để các cây cầu, tuyến đường và khu đô thị mới kịp hoàn thành, phục vụ nhu cầu đi lại, nhà ở và phát triển kinh tế của người dân.
Điểm đáng chú ý là các lãnh đạo thành phố đã trực tiếp xuống công trường và phòng họp, yêu cầu chủ đầu tư, nhà thầu, sở ngành phải chuyển từ tâm lý chờ chỉ đạo sang chủ động gỡ điểm nghẽn. Tại Huế, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh cùng Phó Chủ tịch Thường trực Hoàng Hải Minh đã nhiều lần kiểm tra thực tế cầu Vỹ Dạ, đường Bà Triệu và các dự án tại Khu đô thị mới An Vân Dương. Ở Đà Nẵng, Thường trực Thành ủy và UBND thành phố tổ chức các cuộc làm việc riêng về 7 dự án trọng điểm, nhấn mạnh yêu cầu “tiến độ phải đo bằng sản phẩm cụ thể”.
Huế: Cầu Vỹ Dạ, đường Bà Triệu và loạt dự án đô thị phải về đích đúng hẹn
Nếu muốn nhìn rõ cách một đô thị gỡ vướng dự án hạ tầng, hãy nhìn vào Huế. Thành phố này đang biến các mốc thời gian cụ thể thành cam kết chính trị lẫn kỹ thuật. Cầu Vỹ Dạ Huế được yêu cầu huy động tối đa nhân lực, máy móc, tăng ca và tăng kíp để hoàn thành cùng đường dẫn hai đầu cầu trước dịp Tết Nguyên đán 2027. Một mốc Tết khác được nhấn mạnh trong kiểm tra thực địa là mục tiêu hoàn thành cầu và đường dẫn trước Tết Nguyên đán, bảo đảm chất lượng và an toàn giao thông. Đây không chỉ là cây cầu mới, mà là phép thử xem bộ máy có thật sự biết gỡ vướng hay vẫn để dự án trượt dài qua các mùa mưa lũ.
Trên tuyến đường Bà Triệu, lãnh đạo thành phố đặt mục tiêu hoàn thành toàn tuyến trước ngày 31/12/2026. Điểm tiến bộ là tư duy thi công đồng bộ: hệ thống điện buộc phải đi ngầm, và các hạng mục điện, cấp nước, thoát nước phải triển khai song song trên từng đoạn, tránh cảnh “đào lên lấp xuống” lãng phí và gây bức xúc. Cùng lúc, các dự án nhà ở xã hội và hạ tầng tại Khu đô thị mới An Vân Dương được yêu cầu tăng tốc để vừa hoàn thiện không gian đô thị, vừa đáp ứng nhu cầu nhà ở và an sinh của người dân. Nếu những cam kết này thành hiện thực, sức ép giao thông và nhu cầu nhà ở tại Huế sẽ được giải tỏa theo cách người dân có thể cảm nhận được chứ không chỉ đọc trong báo cáo.
Huế siết kỷ luật tiến độ: gỡ khó mặt bằng, vật liệu và thủ tục trong một “bàn mổ” chung
Điểm mấu chốt trong cách Huế tăng tốc công trình trọng điểm không nằm ở khẩu hiệu mà ở cơ chế rà soát và xử lý vướng mắc tập trung. Trong một cuộc họp chuyên đề, Chủ tịch UBND thành phố Lê Trí Thanh yêu cầu nghe báo cáo tiến độ và giải quyết khó khăn cho cả dự án đầu tư công lẫn dự án vốn ngoài ngân sách. Trong 29 dự án đầu tư công khởi công mới, 11 dự án đã khởi công, 5 dự án đang hoàn thiện thiết kế bản vẽ thi công và lựa chọn nhà thầu, phần còn lại được phê duyệt chủ trương cho giai đoạn 2026-2030, cùng với 17 dự án chuyển tiếp tiếp tục triển khai. Đây là bức tranh cho thấy nếu không gỡ kịp các nút thắt, cả một “dây chuyền” công trình sẽ bị chậm hàng loạt.
Những trở ngại lớn nhất được chỉ ra thẳng thắn: khó khăn mặt bằng xây dựng, nguồn cung và giá vật liệu, cùng thủ tục đầu tư kéo dài. Thay vì để mỗi đơn vị tự bơi, thành phố đã tổ chức nhiều cuộc họp, ban hành chỉ đạo để bảo đảm nguồn vật liệu, thúc đẩy giải phóng mặt bằng và tháo gỡ thủ tục. Quan trọng hơn, chủ đầu tư khi báo cáo khó khăn bắt buộc phải nêu rõ nội dung, nguyên nhân, thẩm quyền và phương án xử lý, đặc biệt với các vấn đề đất đai, vật liệu, thời gian thực hiện. Người đứng đầu UBND thành phố nhấn mạnh rằng tháo gỡ vướng mắc không chỉ để kịp tiến độ và giải ngân, mà còn để “sớm đưa các công trình vào hoạt động, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và đời sống người dân”. Đây là câu nói đáng trích dẫn vì nó đặt người dân vào trung tâm của bài toán tiến độ.
Đà Nẵng: tiến độ đo bằng sản phẩm, không đo bằng giấy tờ
Khi Đà Nẵng nói về tăng tốc công trình trọng điểm, thành phố này gửi đi thông điệp khá dứt khoát: tiến độ không đo bằng số công văn mà đo bằng công trình hiện hữu. Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang chủ trì buổi làm việc về 7 dự án trọng điểm, từ nâng cấp các tuyến quốc lộ kết nối Đông – Tây, tuyến đường cao tốc nội thị đến Chu Lai, hệ thống đường sắt đô thị Đà Nẵng – Hội An, cho tới bến cảng Liên Chiểu và các dự án khu đô thị lấn biển, khu công viên văn hóa thương mại cao cấp. Ông yêu cầu chuyển mạnh từ quản lý thủ tục sang tổ chức thực hiện, phân giai đoạn rõ ràng, xác định cơ quan chủ trì và người chịu trách nhiệm cho từng phần việc.
Đáng chú ý, các nút thắt thường gặp trong gỡ vướng dự án hạ tầng – như nguồn vật liệu san lấp hợp pháp hay cơ chế bồi thường, tái định cư – được nêu thẳng và giao nhiệm vụ cụ thể. Với bến cảng Liên Chiểu, yêu cầu là đẩy nhanh thủ tục, tháo gỡ vướng mắc về vật liệu xây dựng và san lấp. Với khu đô thị lấn biển và Danang Downtown, thành phố tập trung giải quyết cơ chế, chính sách và phương án bồi thường, hỗ trợ, di dời tái định cư theo hướng công khai, minh bạch. Một điểm đáng trích dẫn là chỉ đạo: “Các dự án trọng điểm quy mô lớn phải được xem là nhiệm vụ trọng tâm, tập trung nguồn lực, quyết liệt tháo gỡ khó khăn, bảo đảm tiến độ đề ra”. Thông điệp này thể hiện rõ tư duy đo tiến độ bằng sản phẩm cụ thể chứ không bằng bản đồ quy hoạch treo trên tường.
Từ gỡ vướng đến thay đổi cách làm: bài học cho các đô thị đang lớn nhanh
Những gì đang diễn ra tại Huế và Đà Nẵng cho thấy một chuyển biến quan trọng: các thành phố không còn chấp nhận kiểu tiến độ “đều đều trên giấy” mà yêu cầu sản phẩm cụ thể, mốc thời gian rõ và trách nhiệm danh tính. Đây là bước đi đúng hướng nếu muốn tăng tốc công trình trọng điểm trong bối cảnh ngân sách hạn chế, nhu cầu hạ tầng và nhà ở tăng nhanh. Thay vì đổ lỗi cho cơ chế, chính quyền đang buộc các khâu giải phóng mặt bằng, cấp vật liệu, thẩm định thủ tục phải ngồi cùng một bàn, cắt ngắn đường đi của hồ sơ và làm rõ phần việc của từng người.
Tuy vậy, nếu muốn các cầu, đường và khu đô thị mới không dừng lại ở giai đoạn thông xe kỹ thuật hay khởi công rầm rộ, các thành phố cần kiên trì ba nguyên tắc. Thứ nhất, giữ kỷ luật tiến độ bằng các mốc cụ thể như cầu Vỹ Dạ trước Tết, đường Bà Triệu trước 31/12/2026. Thứ hai, coi thông tin về mặt bằng, vật liệu và tái định cư là “chính trị tại chỗ”, phải minh bạch với người dân và nhà đầu tư. Thứ ba, tiếp tục yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu chủ động xử lý khó khăn, kịp thời báo cáo phần vượt thẩm quyền thay vì chờ chỉ đạo. Khi những nguyên tắc này trở thành thói quen, khái niệm gỡ vướng dự án hạ tầng sẽ không còn là chiến dịch nhất thời mà là cách làm thường xuyên của đô thị hiện đại.
