Mùa tựu trường: vì sao trẻ dễ ốm và cha mẹ phải chủ động?
Phòng ngừa bệnh tựu trường là tập hợp các biện pháp vệ sinh, dinh dưỡng, tiêm chủng và tổ chức môi trường học tập nhằm giảm nguy cơ bốn nhóm bệnh phổ biến ở học sinh trong giai đoạn giao mùa hè – thu, khi trẻ quay lại lớp, tiếp xúc gần và chia sẻ không gian kín, khiến virus, vi khuẩn dễ lây lan hơn. Mùa tựu trường vào khoảng tháng 9 trùng đúng lúc thời tiết chuyển từ hè sang thu, nhiệt độ và độ ẩm thay đổi thất thường, tạo điều kiện để virus, vi khuẩn phát triển và gây bệnh. Nếu cha mẹ coi đó là “trẻ đến tuổi phải ốm vặt” và phó mặc, con rất dễ rơi vào vòng lặp bệnh – khỏi – lại bệnh, ảnh hưởng học tập lẫn sức khỏe lâu dài. Muốn bảo vệ sức khỏe trẻ em mùa thu, phụ huynh phải xem đây là mùa tăng cường phòng bệnh chứ không chỉ là mùa mua sắm sách vở.
4 nhóm bệnh phổ biến khi trẻ trở lại trường
Theo BSCKII Phạm Mạnh Thân (Bệnh viện Đa khoa An Việt), các bệnh thường gặp ở trẻ đầu năm học mới chủ yếu thuộc nhóm bệnh hô hấp, tiêu hóa, bệnh truyền nhiễm và các bệnh lây do thói quen sinh hoạt. Nhóm hô hấp bao gồm viêm họng, viêm amidan, cảm lạnh, cúm mùa, viêm phế quản, viêm phổi với các triệu chứng sốt, ho, sổ mũi, mệt mỏi; nếu không theo dõi và điều trị phù hợp, bệnh có thể diễn tiến nặng, ảnh hưởng sức khỏe trẻ. Nhóm tiêu hóa thường là tiêu chảy cấp, ngộ độc thực phẩm, nhiễm giun sán. Nhóm bệnh truyền nhiễm gồm sởi, thủy đậu, quai bị, tay chân miệng, cùng các dịch đang gia tăng như sốt xuất huyết, Covid-19, cúm, virus RSV, não mô cầu. Nhóm bệnh liên quan thói quen sinh hoạt là nấm da, chấy rận, đau mắt đỏ, tuy hiếm khi nguy hiểm nhưng dai dẳng, gây khó chịu và ảnh hưởng việc học.
Chiến lược phòng ngừa: từ bàn tay, bữa ăn đến mũi tiêm
Muốn phòng ngừa bệnh tựu trường hiệu quả, không thể chỉ trông chờ vào may mắn. BSCKII Phạm Mạnh Thân nhấn mạnh phụ huynh và nhà trường phải phối hợp tăng cường vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường học tập, bảo đảm chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý, đồng thời tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo. Vệ sinh trường học và lớp học cần được xem là nhiệm vụ sức khỏe, không chỉ là “dọn cho sạch mắt nhìn” – bàn ghế, tay nắm cửa, nhà vệ sinh phải được khử khuẩn định kỳ, nhà trường tổ chức rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh. Ở nhà, cha mẹ rèn con thói quen rửa tay kỹ, không dùng chung khăn, bình nước, khẩu trang. Với sốt xuất huyết, các chuyên gia khuyến cáo phải diệt lăng quăng, loại bỏ dụng cụ chứa nước đọng, ngủ màn, tránh muỗi đốt và tiêm vaccine để giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Dị ứng thực phẩm và bệnh da: kẻ phá rối “âm thầm” bữa bán trú
Bữa ăn bán trú có thể là niềm nhẹ nhõm của cha mẹ nhưng đồng thời là “bẫy” dị nguyên với trẻ từng dị ứng. TS.BS Nguyễn Hữu Trường, Phó Giám đốc Trung tâm Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết các dị ứng hay gặp là hải sản, lạc, trứng, sữa và một số loại hạt; dị nguyên có thể lẫn sang món khác hoặc dính vào dụng cụ chế biến. Phản ứng dị ứng có thể tiến triển nhanh, từ ngứa, nổi mày đay, sưng môi đến nôn, đau bụng, khó thở, tụt huyết áp và phản vệ. Vì vậy, với trẻ có tiền sử dị ứng, cha mẹ phải thông báo rõ cho giáo viên và nhân viên y tế trường về loại thực phẩm, dấu hiệu và cách xử trí. Ở nhóm bệnh da, nấm da, chấy rận, đau mắt đỏ lan rất nhanh nếu trẻ dùng chung mũ, lược, khăn, gối; duy trì vệ sinh cá nhân, không dùng chung đồ và giữ môi trường học tập sạch sẽ là điều bắt buộc nếu muốn hạn chế bệnh phổ biến học sinh dạng “nhỏ mà phiền” này.
Khi nào cần đưa trẻ đến bác sĩ và kết luận cho phụ huynh bận rộn
Không phải cơn sốt nào cũng cần nhập viện, nhưng cố chịu ở nhà cũng là rủi ro lớn. Các chuyên gia nhắc lại: khi trẻ có dấu hiệu bất thường, phụ huynh phải theo dõi sát, chăm sóc đúng; nếu thấy dấu hiệu bệnh diễn tiến nặng, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán, điều trị kịp thời. Với tay chân miệng, hướng dẫn của Bộ Y tế xem giật mình chới với, đặc biệt khi lặp lại, kèm sốt cao hoặc nôn nhiều, là dấu hiệu cần tái khám ngay; phụ huynh không nên tự kết luận “nhẹ thôi” vì mức độ nặng không dựa vào số lượng nốt ban. Sốt xuất huyết có thể gây suy hô hấp, rối loạn đông máu, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan nặng, đe dọa tính mạng và gây nhiều khó khăn trong điều trị. Theo BSCKII Phạm Mạnh Thân, việc chủ động trang bị kiến thức về bệnh thường gặp, cách phòng và nhận biết dấu hiệu bất thường giúp phụ huynh, nhà trường bảo vệ sức khỏe trẻ tốt hơn trong năm học mới.
