Cải tạo Hồ Tây: từ hồ cảnh quan thành “trái tim” kinh tế – văn hóa
Cải tạo Hồ Tây là dự án đầu tư, nâng cấp hạ tầng giao thông và không gian công cộng quanh hồ, giữ nguyên diện tích mặt nước nhưng tái thiết toàn bộ tuyến đường ven hồ, hệ thống cầu đi bộ, hành lang xanh và bến thuyền, nhằm biến khu vực di sản này từ một cảnh quan nền thành trung tâm văn hóa, du lịch và kinh tế dịch vụ của thành phố. Dự án đầu tư, cải tạo, phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ chính thức được khởi công ngày 28/8/2026 do UBND TP Hà Nội tổ chức. Tổng vốn dự kiến khoảng 30.151 tỷ đồng, triển khai theo mô hình đối tác công tư PPP, hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT) do Công ty TNHH Thành phố Mặt Trời, thành viên Sun Group, thực hiện. Với quy mô nghiên cứu 567,75 ha, trong đó 520,90 ha mặt nước Hồ Tây được giữ nguyên hiện trạng, dự án được định vị như bước đi tiên phong để tái cấu trúc không gian đô thị lịch sử theo hướng xanh, bền vững nhưng vẫn phát huy tối đa giá trị di sản.
Cầu đi bộ Hồ Tây và “Re-hug the Lake”: tái định nghĩa trải nghiệm ven hồ
Nếu phải chọn một biểu tượng mới của cải tạo Hồ Tây, đó sẽ là hệ thống cầu đi bộ vươn ra mặt hồ cùng triết lý “Re-hug the Lake” mà dự án Sun Group theo đuổi. Thay vì mở rộng đường bằng cách cắt vào khu dân cư, phương án được nghiên cứu theo hướng sử dụng cầu cạn kết hợp sàn cảnh quan và cầu đi bộ Hồ Tây vươn ra mặt nước, tạo thêm không gian ngắm cảnh, dạo bộ cho người dân và du khách đồng thời giữ được đường cong đặc trưng của hồ. Trọng tâm của dự án là cải tạo tuyến đường ven hồ dài khoảng 13,5 km, kết nối liên tục các tuyến Nguyễn Đình Thi, Trích Sài, Vệ Hồ, Nhật Chiêu, Quảng Bá, Quảng Khánh, Quảng An thành một vòng tròn đa điểm tiếp cận mặt nước. Về bản chất, đây là bước chuyển Hồ Tây từ “khung cảnh để ngắm từ xa” thành không gian hoạt động, nơi người dân có thể đi bộ, chạy bộ, dừng nghỉ, ngắm bình minh hay hoàng hôn ngay trên mặt nước thay vì chỉ di chuyển quanh bờ như hiện nay.
Bến thuyền Hồ Tây: hồi sinh du lịch đường thủy trong chiến lược du lịch Hà Nội
Một mảnh ghép quan trọng nhưng dễ bị xem nhẹ trong câu chuyện cải tạo Hồ Tây là hệ thống bến thuyền mới – hạ tầng được kỳ vọng sẽ hồi sinh du lịch đường thủy từng sôi động gần một thập kỷ trước. Theo Quyết định 315/QĐ-UBND, Hồ Tây được xác định quy hoạch 6 bến thuyền gồm 3 bến chính và 3 bến phụ trợ; 3 bến chính sẽ được ưu tiên xây dựng trước tại khu vực Nhà hát Ngọc Trai, đôi rồng gốm Hồ Tây và vườn hoa đường Nguyễn Đình Thi. Khi các bến này vận hành, thành phố sẽ đánh giá hiệu quả để xem xét đầu tư tiếp các bến phụ trợ, tránh đầu tư dàn trải và không phù hợp thực tế. Đề án cho phép sử dụng một phần mặt nước để bố trí sàn cập tàu, cầu nối, nhà chờ, không gian xanh và hạng mục phụ trợ, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận Hồ Tây bằng cả đường bộ và đường thủy. Theo quyết định quản lý Hồ Tây, các hoạt động du lịch bằng thuyền, cano, mô tô nước, xe đạp nước, bơi thuyền, lướt ván, ván buồm, đua thuyền và một số hoạt động văn hóa, thể thao khác sẽ được phép khai thác không lưu trú qua đêm, biến mặt nước hồ thành một không gian trải nghiệm sống động.
| Hạng mục | Quy mô dự kiến | Vai trò trong du lịch Hà Nội |
|---|---|---|
| Số lượng bến thuyền Hồ Tây | 6 bến (3 chính, 3 phụ trợ) | Tăng lựa chọn du lịch đường thủy, tạo sản phẩm mới cho du lịch Hà Nội |
| Giai đoạn đầu tư | Phân kỳ, làm trước 3 bến chính | Thử nghiệm, đánh giá nhu cầu trước khi mở rộng |
| Hoạt động khai thác mặt nước | Thuyền, cano, mô tô nước, xe đạp nước, bơi thuyền, lướt ván, ván buồm, đua thuyền | Đa dạng hóa trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú của du khách |
Hồ Tây trong quy hoạch 100 năm: bảo tồn di sản hay thương mại hóa cực độ?
Điểm đáng chú ý là dự án Sun Group cải tạo Hồ Tây không đứng một mình, mà nằm trong tầm nhìn quy hoạch đô thị 100 năm, gắn với Nghị quyết về quy hoạch Thủ đô đến 2065 và đề án bảo tồn, phát huy giá trị khu vực Hồ Tây và phụ cận. Về mặt chiến lược, thành phố đang muốn dịch chuyển cấu trúc phát triển đô thị trung tâm theo mô hình xanh, gắn với di sản, biến toàn bộ không gian Hồ Tây thành cực tăng trưởng mới của kinh tế dịch vụ chất lượng cao, du lịch và các ngành văn hóa. Câu hỏi đặt ra là ranh giới giữa bảo tồn di sản và thương mại hóa cực độ sẽ được giữ ở đâu. Dự án khẳng định giữ nguyên diện tích 520,90 ha mặt nước, tập trung vào giao thông, cảnh quan, cây xanh và không gian công cộng, đồng thời xây dựng hành lang xanh Greenway kết nối quảng trường, cầu cảnh quan, công viên, di tích lịch sử, làng cổ và các thiết chế văn hóa. Nếu thực hiện đúng định hướng, di sản không chỉ được bảo vệ mà còn hiện diện sinh động trong đời sống hiện đại, tạo sức hút mới cho du lịch Hà Nội và kinh tế ban đêm thay vì chỉ là “phông nền” cho ảnh check-in.
Kết luận: cú thử lửa lớn cho năng lực kết hợp văn hóa – kinh tế
Với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 30.151 tỷ đồng, dự án Sun Group cải tạo Hồ Tây không chỉ là một công trình hạ tầng, mà là phép thử cho năng lực kết hợp bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế dịch vụ của Thủ đô. Việc xây dựng cầu đi bộ Hồ Tây vươn ra mặt nước, tổ chức Greenway, hình thành 6 bến thuyền và mở rộng hành lang pháp lý cho các hoạt động văn hóa – thể thao – du lịch trên mặt nước cho thấy định hướng rõ ràng: đưa Hồ Tây trở thành trung tâm du lịch Hà Nội, ngang hàng khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm. Theo lãnh đạo Sun Group, Hồ Tây là di sản của Thủ đô, nhưng đến nay chưa từng có dự án đủ tầm để cải tạo cảnh quan và phát huy giá trị; dự án lần này được kỳ vọng sẽ biến nơi đây thành “trái tim” kinh tế, văn hóa, du lịch và đối ngoại cho các sự kiện lớn. Tuy vậy, thành công hay thất bại sẽ phụ thuộc vào hai yếu tố: kỷ luật bảo vệ mặt nước và không gian xanh trước sức ép thương mại, cùng sự tham gia thực chất của cộng đồng trong việc giám sát và đồng sáng tạo các hoạt động văn hóa quanh hồ. Nếu làm được, Hồ Tây có thể bước vào giai đoạn phát triển rực rỡ nhất với di sản ngàn năm hòa nhịp cùng đời sống đô thị hiện đại.
