Tăng tốc trên công trường miền núi
Cao tốc Chợ Mới – Bắc Kạn là tuyến đường dài khoảng 28,8 km, khởi công ngày 15/3/2025 và dự kiến hoàn thành trong năm 2027, với công trường đang phải cân bằng giữa địa hình núi khó thi công và áp lực bám tiến độ. Những ngày cuối tháng 10/2026, nhiều mũi thi công được triển khai trở lại sau thời gian chịu ảnh hưởng của thời tiết và vướng mắc mặt bằng. Đây là thời điểm quan trọng: sản lượng lũy kế đạt khoảng 1.828 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 4.549 tỷ đồng, tương đương 40,2%. Con số ấy cho thấy công trình đã có đà, nhưng cũng nhắc rằng phần việc còn lại vẫn lớn. Nỗ lực huy động thiết bị chỉ phát huy hiệu quả nếu các điểm nghẽn ngoài công trường được tháo gỡ đồng thời.
Hiện dự án tổ chức 42 mũi thi công chính, với hơn 500 đầu máy, thiết bị. Riêng tháng 10/2026, sản lượng ước khoảng 200 tỷ đồng, tăng rõ rệt so với những tháng trước chịu thời tiết bất lợi. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng không nên nhầm một tháng bứt tốc với bảo đảm chắc chắn cho toàn bộ kế hoạch. Tiến độ thi công cao tốc còn phụ thuộc vào khả năng duy trì nhịp làm việc, hoàn thiện các hạng mục theo đúng yêu cầu kỹ thuật và mở được đường tiếp cận đến những vị trí khó.
Địa hình buộc nhà thầu mở đường trước khi xây cầu
Ở một cao tốc miền núi, tổ chức công trường có thể khó không kém việc thi công kết cấu. Tại cầu Cao Thanh, máy móc từng phải chờ hơn một tháng vì thiếu đường tiếp cận; nhà thầu và ban điều hành tính phương án cải dịch đoạn suối để tạo mặt bằng thi công mố, trụ. Ở khu vực cầu Khuổi Pen dài khoảng 300 m, núi cao và mặt bằng chật khiến phương án dùng cẩu đưa thiết bị vào không khả thi. Nhà thầu phải thuê đất, đào gần 200.000 m³ đất để mở đường công vụ, tập kết máy móc và vật liệu.
Cách xử lý này cho thấy muốn giữ tiến độ, nhà thầu phải giải bài toán tiếp cận trước khi có thể đẩy mạnh thi công chính. Đường công vụ, mặt bằng thao tác và phương án ổn định khu vực làm việc là điều kiện để đưa thiết bị đến cầu an toàn, chứ không phải phần việc phụ. Các cầu Thanh Vận, Thanh Vận 1, Phiêng Luông 1 và Phiêng Luông 2 cũng gặp trở ngại ban đầu, dù hiện các nhà thầu đã điều chỉnh phương án để triển khai đồng loạt hơn.
Mặt bằng, bãi thải và nhân lực vẫn là nút thắt
Khối lượng giải phóng mặt bằng đã đạt 99%, với 260,31 ha được bàn giao trên tổng số 261,8 ha phải thu hồi, nhưng mặt bằng chưa liền mạch vẫn khiến khoảng 1.100 m tuyến chưa thể thi công. Một số hộ đã nhận tiền bồi thường nhưng chưa chuyển nhà vì chưa thống nhất diện tích suất tái định cư tối thiểu; còn có hộ chưa xây xong nơi ở mới, cùng những vị trí phát sinh nhu cầu mặt bằng sau điều chỉnh thiết kế. Tỷ lệ bàn giao cao vì vậy chưa đủ để bảo đảm một tuyến thi công liên tục. Vướng mắc mặt bằng còn nằm ở khâu phối hợp, thống nhất phương án và hoàn tất các thủ tục tại từng vị trí.
Bài toán đất đá thừa cũng chưa được giải quyết trọn vẹn: dự án còn khoảng 700.000 m³ chưa bố trí đủ bãi đổ thải. Cơ quan chuyên môn của tỉnh đã rà soát thực địa và cho ý kiến về một vị trí bổ sung có sức chứa khoảng 300.000 m³. Đây là bước tiến, nhưng vẫn cần tiếp tục tìm phương án cho phần còn lại. Cùng lúc, tình trạng thiếu lao động xây dựng trên cả nước làm giảm khả năng bổ sung nhân lực. Ba trở ngại này khiến việc tăng máy móc, mở thêm mũi thi công không thể tự nó bảo đảm tốc độ.
Giữ nhịp thi công phải đi cùng chất lượng
Nhà thầu đang tập trung thêm máy móc, nhân lực và mũi thi công; ưu tiên xử lý các đoạn đào đắp lớn, tường chắn MSE, hầm chui, cống và đường công vụ, đồng thời chuẩn bị thi công móng và mặt đường khi đủ điều kiện kỹ thuật. Trên tuyến chính, một số hạng mục đã đạt lớp nền K98, còn các đoạn khác triển khai cấp phối đá dăm. Đây là cách tiếp cận hợp lý hơn việc chỉ đếm số lượng thiết bị: cần phân bổ lực lượng theo công việc và vị trí đã sẵn sàng, tránh dồn máy móc vào nơi chưa có mặt bằng hoặc đường vào.
Mục tiêu trước mắt là thông toàn bộ phần nền đường trong tháng 12/2026; nếu vướng mắc được xử lý sớm, các nhà thầu đặt mục tiêu tăng tối thiểu 30% khối lượng công việc trong ba tháng cuối năm. Mốc này có ý nghĩa như một phép thử cho năng lực phối hợp giữa chủ đầu tư, địa phương và nhà thầu. Tháo gỡ khu tái định cư, hoàn thiện kiểm đếm các vị trí phát sinh và bổ sung bãi thải sẽ quyết định liệu các mũi thi công có thể chuyển từ tăng tốc cục bộ sang nhịp làm việc ổn định.
Cao tốc Chợ Mới Bắc Kạn có thêm thiết bị và nhiều mũi thi công, nhưng lợi thế ấy chỉ chuyển thành tiến độ bền vững khi mặt bằng liền tuyến, đất đá có nơi tiếp nhận và nhân lực được bố trí đủ. Với địa hình hiểm trở, giữ đúng kế hoạch hoàn thành trong năm 2027 đòi hỏi không chỉ làm nhanh mà còn tổ chức thi công đúng điều kiện kỹ thuật. Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc các bên tháo gỡ nút thắt song song với việc xây dựng.
