Dự án 96km: không chỉ là mở rộng đường cao tốc, mà là tái thiết trục kết nối Nam – Tây Nam Bộ
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận là chương trình đầu tư hạ tầng then chốt dài hơn 96km, nhằm nâng cấp toàn tuyến lên 6–8 làn xe, tăng tốc độ thiết kế và hoàn thiện kết nối giữa Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Đồng bằng sông Cửu Long, qua đó giảm ùn tắc, rút ngắn thời gian vận chuyển và nâng cao an toàn giao thông cho hàng triệu lượt phương tiện mỗi năm.
Điểm đáng nói là đây không còn là một dự án mở rộng đường cao tốc thông thường, mà là phép thử cho cách chúng ta triển khai các dự án giao thông 2028 quy mô lớn, đa tỉnh, đa nhà đầu tư. Toàn tuyến đi qua TP.HCM khoảng 1,8km, Tây Ninh khoảng 28,5km và Đồng Tháp gần 66km, với tổng mức đầu tư hơn 36.000 tỷ đồng. Theo quy hoạch, đoạn cao tốc TP.HCM Trung Lương sẽ được mở rộng lên 8 làn, tốc độ thiết kế 120km/h; các đoạn Trung Lương – Mỹ Thuận và từ nút giao An Thái Trung đến đầu cầu phía bắc cầu Mỹ Thuận 2 hoàn chỉnh 6 làn, tốc độ 100km/h. Đây là bước nâng cấp mạnh tay hiếm thấy trên trục xương sống kết nối QL1 với cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận.
Tiến độ 2028: tham vọng lớn đòi hỏi kỷ luật tiến độ và minh bạch trách nhiệm
Dự án được khởi công ngày 19/12/2025 và dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2028. Với một tuyến cao tốc dài hơn 96km, đi qua ba địa phương, mốc thời gian này cho thấy tham vọng đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, nhưng cũng đặt ra câu hỏi: liệu chúng ta có đang tự ép mình vào một cuộc chạy đua quá gắt với thời gian? Theo thông tin công bố, toàn bộ tuyến sau khi mở rộng sẽ tăng năng lực lưu thông, giảm ùn tắc và nâng cao an toàn giao thông, đồng thời hoàn thiện mạng lưới cao tốc kết nối Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Đồng bằng sông Cửu Long.
Vấn đề là, tiến độ không thể chỉ được đo bằng số tháng còn lại đến 2028, mà phải được gắn với từng mốc cụ thể: giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thiết kế, thi công nền đường, cầu cống, nút giao. Lãnh đạo các địa phương đã được yêu cầu rà soát khối lượng công việc còn tồn đọng, xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm và thời hạn xử lý, đồng thời hoàn thiện hồ sơ kiểm đếm, xác định giá đất và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Đây là tín hiệu tích cực, nhưng chỉ có ý nghĩa khi đi kèm công khai tiến độ và chế tài rõ ràng với các khâu chậm trễ.
Nút thắt giải phóng mặt bằng Tây Ninh: nếu không tháo sớm, tiến độ sẽ trả giá
Trong toàn bộ tuyến, giải phóng mặt bằng Tây Ninh đang nổi lên như điểm nghẽn lớn nhất. Riêng đoạn qua tỉnh này dài khoảng 28,5km, cần thu hồi 28,62ha đất. Con số không quá lớn nếu so với tổng quy mô dự án, nhưng cách xử lý mới là điều đáng bàn. Sáng 19/10, lãnh đạo UBND tỉnh Tây Ninh đã phải chủ trì cuộc họp riêng về tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng dự án – một động thái cho thấy sức ép thời gian đang dồn lên địa phương.
Đến nay, công tác kiểm đếm đã hoàn thành tại Khánh Hậu, Long An và Thủ Thừa; trong khi Mỹ Yên mới đạt 70/79 trường hợp, Bình Đức 110/120, Bến Lức 75/125. Đặc biệt, tại Lương Hòa, một số trường hợp còn vướng do phạm vi thu hồi đất chồng lấn với dự án khu dân cư Thanh Phú – Tân Bửu, liên quan 46 hộ với 70 thửa đất, diện tích khoảng 1,7ha; tại Bến Lức là 23 hộ với 33 thửa, khoảng 0,36ha. Những xung đột chồng lấn quy hoạch như vậy nếu không được xử lý dứt điểm, minh bạch, sẽ khiến mọi cam kết về tiến độ giải phóng mặt bằng Tây Ninh chỉ dừng lại trên giấy.
Lợi ích cho người dân: cao tốc chỉ có ý nghĩa khi đi cùng sinh kế và an toàn
Không thể phủ nhận lợi ích dài hạn mà tuyến cao tốc TP.HCM Trung Lương – Mỹ Thuận sau mở rộng mang lại. Khi hoàn thành, tuyến sẽ tăng năng lực lưu thông, giảm ùn tắc, nâng cao an toàn giao thông và hoàn thiện mạng lưới cao tốc kết nối vùng kinh tế trọng điểm phía Nam với Đồng bằng sông Cửu Long. Với người dân và doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa thời gian di chuyển ngắn hơn, chi phí vận tải giảm, khả năng tiếp cận thị trường, dịch vụ y tế, giáo dục tốt hơn. Đây chính là lý do xã hội chấp nhận đánh đổi đất đai, sinh kế hiện tại để nhường chỗ cho hạ tầng mới.
Tuy vậy, lợi ích không được phép chỉ dừng ở tầm "vĩ mô". Với các hộ dân bị thu hồi đất, nhất là tại các điểm nóng như Lương Hòa hay Bến Lức, công bằng nằm ở chỗ giá đất được xác định sát thị trường, phương án tái định cư khả thi, và sinh kế sau di dời được tính toán. Nếu không, cao tốc có thể đẹp trên bản đồ, nhưng để lại những "vùng trũng" bất mãn ngay dưới chân mình. Một dự án giao thông 2028 được coi là thành công không chỉ khi kịp ngày khánh thành, mà khi người dân hai bên tuyến đường cảm thấy mình là người hưởng lợi, chứ không phải người chịu thiệt.
Kết luận: muốn kịp 2028, phải coi mặt bằng là hạng mục thi công số một
Nhìn vào các con số về chiều dài tuyến, quy mô đầu tư và mục tiêu hoàn thành tháng 12/2028, có thể thấy dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận là một trong những phép thử quan trọng nhất cho năng lực triển khai hạ tầng hiện nay. Nhưng bài học từ nhiều dự án trước đã quá rõ: chậm mặt bằng là chậm tất cả. Không có một kế hoạch thi công nào đủ tốt để bù lại những tháng năm chờ đợi vì vướng giải phóng mặt bằng.
Vì vậy, nếu muốn biến tuyến cao tốc này thành biểu tượng mới của kết nối vùng, thay vì một ví dụ nữa về trễ hẹn, các bên liên quan cần coi giải phóng mặt bằng – đặc biệt là tại Tây Ninh – là hạng mục thi công số một. Điều đó đòi hỏi minh bạch thông tin, đối thoại thực chất với người dân, và kỷ luật tiến độ với chính bộ máy thực thi. Chỉ khi đó, những con số 8 làn xe, 100–120km/h hay hơn 36.000 tỷ đồng mới thực sự chuyển hóa thành giá trị cho nền kinh tế và đời sống người dân dọc tuyến cao tốc.
