Cao tốc Đồng Tháp: tham vọng kết nối vùng và sức ép tiến độ
Cao tốc Đồng Tháp và các tuyến đường kết nối là hệ thống các dự án cao tốc và đường trục chính đang được đầu tư trên địa bàn tỉnh nhằm rút ngắn thời gian di chuyển, tăng năng lực kết nối giao thông vùng Đồng bằng sông Cửu Long, đồng thời tạo trục phát triển mới cho logistics, công nghiệp và đô thị của địa phương.
Điểm chung của loạt dự án hiện nay là tỉnh chọn cách “đi tắt đón đầu” bằng hạ tầng, chấp nhận sức ép rất lớn về tiến độ xây dựng và mặt bằng thi công. Hai dự án cao tốc Cao Lãnh - An Hữu giai đoạn 1 và Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn 1 đang được triển khai, được xem là xương sống của mạng lưới cao tốc Đồng Tháp. Song song, tuyến ĐT878 được nâng cấp, mở rộng để kết nối QL1 với cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận, tạo trục ra – vào cho toàn vùng. Tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư tập trung nguồn lực, tháo gỡ khó khăn về vật liệu xây dựng, đẩy nhanh thi công nhằm bảo đảm tiến độ các công trình, góp phần hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông trên địa bàn.
Thực tế, đây không chỉ là câu chuyện thêm vài chục ki-lô-mét đường. Đó là cuộc chạy đua thời gian để Đồng Tháp không bị tụt lại trong bản đồ kết nối giao thông vùng, khi các địa phương lân cận cũng đang tăng tốc mở rộng đường cao tốc và nâng cấp các tuyến trục chiến lược.
Cao Lãnh – An Hữu: tiền nhiều, mặt bằng xong nhưng vẫn “kẹt” ở nền đất yếu
Dự án cao tốc Cao Lãnh - An Hữu giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư 7.496 tỷ đồng, gồm hai dự án thành phần với tổng chiều dài khoảng 27,45km, dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác trong năm 2026. Đây là tuyến then chốt để kết nối Đồng Tháp với các trục cao tốc phía Đông, nhưng tiến độ lại đang cho thấy khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế.
Ở dự án thành phần 1, giá trị thi công xây dựng tổng thể đã đạt 82%, giải phóng mặt bằng chính bàn giao 100% nhưng vẫn còn một số hạng mục đường gom dân sinh bổ sung chưa có mặt bằng thi công. Nền đất yếu được xử lý bằng bấc thấm, gia tải cát trên 13,15km, trộn sâu xi măng (CDM) trên 1,03km và 19 cống ngang đã hoàn thành, song các hạng mục kết cấu áo đường mới đạt tỷ lệ khiêm tốn: cấp phối đá dăm lớp 1/4 đạt 64,92%, đến lớp 4 chỉ 15,7% và thảm bê tông nhựa nóng 26,83%.
Đáng chú ý hơn là nút thắt vật liệu: dự án cần khoảng 400.000m³ đá nhưng còn thiếu tới 267.000m³, buộc Đồng Tháp phải đề nghị An Giang hỗ trợ nguồn cung từ mỏ Trà Đuốc Lớn. Đây là ví dụ điển hình cho thấy nếu không chủ động chiến lược vật liệu, mọi cam kết về tiến độ xây dựng chỉ là con số trên giấy. Kế hoạch hoàn thành gói thầu số 14 vào 31/10/2026 và toàn bộ dự án thành phần 1 vào 31/12/2026 vì thế đang chịu sức ép rất lớn.
Mỹ An – Cao Lãnh: giải phóng mặt bằng mẫu mực nhưng không thể chủ quan
Trái với Cao Lãnh – An Hữu, dự án cao tốc Mỹ An - Cao Lãnh giai đoạn 1 lại cho thấy một bức tranh khá sáng về mặt bằng thi công. Tuyến dài 26,56km, toàn bộ nằm trên địa bàn Đồng Tháp, với tổng mức đầu tư 6.127,819 tỷ đồng. Đây là đoạn quan trọng để khép kín mạng lưới cao tốc Đồng Tháp, kết nối với tuyến N2 ở phía Tây và nút giao An Bình ở phía Đông.
Theo báo cáo, công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành bàn giao toàn bộ 167,062ha cho Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, đạt 100%, với 1.163 hộ bị ảnh hưởng; chi trả bồi thường, hỗ trợ đã thực hiện cho 1.156 hộ, đạt 99,2%, chỉ còn 7 hộ chưa nhận tiền do khiếu nại hoặc vướng thủ tục thuế. Đây là một trong những dự án hiếm hoi mà mặt bằng không còn là lý do để chậm tiến độ. Hạ tầng kỹ thuật cũng gần như hoàn tất di dời, chỉ còn vị trí đường dây 220kV giao chéo cao tốc đang triển khai và dự kiến hoàn thành trong tháng 10.
Tuy vậy, nền đất yếu vẫn là “kẻ phá bĩnh” âm thầm. Dự án đi qua khu vực địa chất phức tạp, thời gian gia tải phải kéo dài để bảo đảm chất lượng công trình, tiến độ dỡ tải phụ thuộc vào quan trắc lún thực tế và độ lún dư của nền đường. Nếu coi giải phóng mặt bằng là bài toán xã hội thì xử lý nền đất yếu là bài toán kỹ thuật, và cả hai đều có thể làm chậm cao tốc Đồng Tháp nếu không được kiểm soát chặt chẽ ngay từ bây giờ.
ĐT878: khi mặt bằng thông suốt, tiến độ bứt phá
Trong bức tranh nhiều điểm nghẽn, dự án nâng cấp, mở rộng đường ĐT878 lại là minh chứng rõ ràng cho giá trị của mặt bằng thi công thông suốt. Tuyến dài khoảng 12,84km, nối từ đường dẫn cao tốc TP.HCM - Trung Lương, QL1 tại xã Long Hưng đến đường tỉnh 865 tại xã Hưng Thạnh. Đây là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược kết nối giao thông giữa QL1, cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận và các khu công nghiệp Long Giang, Tân Hương của tỉnh.
Sau ba tháng khởi công từ đầu tháng 7, dọc công trường từ nút giao cao tốc đến cuối tuyến đã có hàng chục mũi thi công, xe cơ giới hoạt động nhộn nhịp. Không vướng mặt bằng, nhà thầu gấp rút thi công móng, nền đường, triển khai đồng thời đắp cát, lu lèn và hệ thống thoát nước; riêng một đoạn đã đạt gần 27% tiến độ, vượt kế hoạch đề ra. Địa phương đã bàn giao xong mặt bằng nên các nhà thầu có thể huy động gần 30 đầu máy, thiết bị với hơn 100 công nhân, kỹ sư làm việc liên tục trên công trường.
Sau khi hoàn thành, tuyến ĐT878 sẽ góp phần giảm ùn tắc trên tuyến đường dẫn vào cao tốc, bảo đảm lưu thông thông suốt qua các khu dân cư, nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa và tạo điều kiện thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp. Nói cách khác, đây là ví dụ sống động cho thấy: khi mặt bằng được giải quyết triệt để, tiến độ xây dựng không chỉ đạt mà còn có thể vượt hợp đồng, tạo lợi thế cạnh tranh cho cả vùng.
Kết nối cao tốc: lợi ích vùng lớn, nhưng phải thắng trên “mặt trận” mặt bằng
Mục tiêu cuối cùng của loạt dự án cao tốc Đồng Tháp không chỉ là thêm vài tuyến đường mới, mà là hình thành mạng lưới liên thông giúp giảm thời gian di chuyển và cải thiện dòng chảy giao thông toàn vùng. Đoạn tuyến dài khoảng 3,7km nối giữa nút giao cao tốc Cao Lãnh - An Hữu và Mỹ An - Cao Lãnh với nút giao An Bình được ưu tiên triển khai để tạo điều kiện kết nối giao thông liên hoàn. Khi kết hợp với ĐT878, trục cao tốc từ TP.HCM qua Trung Lương - Mỹ Thuận, xuyên Đồng Tháp sẽ trở nên thông suốt, giảm áp lực cho QL1 và các tuyến tỉnh lộ.
Tuy nhiên, lợi ích đó chỉ thành hiện thực nếu địa phương giải quyết dứt điểm hai nút thắt: mặt bằng thi công và vật liệu. Việc vẫn còn các hạng mục đường gom dân sinh chưa có mặt bằng, hay 7 hộ dân chưa đồng ý nhận bồi thường, cho thấy công tác giải phóng mặt bằng vẫn là điểm yếu dễ tái phát. Cùng lúc, thiếu hàng trăm nghìn mét khối đá cho Cao Lãnh – An Hữu là lời nhắc rằng bài toán vật liệu phải được tính ở tầm vùng, không thể xử lý kiểu “đến đâu hay đến đó”.
Nếu Đồng Tháp muốn biến lợi thế địa lý thành lợi thế phát triển, tỉnh cần coi tiến độ xây dựng cao tốc là cam kết chính trị với người dân và doanh nghiệp. Điều đó đòi hỏi quyết liệt hơn trong đối thoại, thỏa thuận mặt bằng, chủ động hơn trong quy hoạch mỏ vật liệu, và kỷ luật hơn với các nhà thầu chậm trễ. Khi những “mặt trận” này được thắng lợi, cao tốc Đồng Tháp mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng chứ không phải là những công trường kéo dài vô tận.
