Từ hạ tầng đồng bộ đến lợi thế cạnh tranh mới của Quảng Ninh
Chiến lược nâng cấp hạ tầng du lịch Quảng Ninh là quá trình đầu tư đồng bộ giao thông, cảng biển, sân bay, cơ sở lưu trú và dịch vụ đi kèm để mở rộng không gian du lịch, nâng khả năng tiếp cận điểm đến, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các địa phương du lịch khu vực. Tâm điểm của bước chuyển này không phải là thêm vài con đường hay vài khu nghỉ dưỡng, mà là tư duy coi hạ tầng và liên kết chuỗi giá trị như một “hệ xương sống” cho phát triển điểm đến dài hạn. Từ cao tốc, sân bay đến cảng tàu quốc tế, Quảng Ninh đang cho thấy một thông điệp rõ ràng: muốn lên hạng trên bản đồ du lịch khu vực, phải bắt đầu từ năng lực tiếp cận điểm đến và trải nghiệm trọn hành trình, chứ không chỉ từ tài nguyên sẵn có.
Những năm gần đây, Quảng Ninh không dừng ở các chương trình kích cầu ngắn hạn mà tập trung tạo nền tảng tăng trưởng từ hạ tầng du lịch Quảng Ninh, trong đó hệ thống giao thông kết nối, cảng tàu khách, sân bay, cơ sở lưu trú và các công trình phục vụ du lịch được đầu tư đồng bộ để mở rộng không gian phát triển và nâng sức cạnh tranh điểm đến. Mới đây, tại Giải thưởng Du lịch Thế giới, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long được vinh danh là “Cảng tàu khách quốc tế hàng đầu châu Á”, còn Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn tiếp tục giữ ngôi “Sân bay khu vực hàng đầu châu Á”. Đây không chỉ là câu chuyện danh hiệu; nó là bằng chứng cho thấy chiến lược lấy hạ tầng làm bệ đỡ đang đi đúng hướng. Khi hạ tầng kết nối được trao “Oscar du lịch”, lợi thế cạnh tranh đã dịch chuyển từ vẻ đẹp tự nhiên sang năng lực tổ chức và đón khách quy mô lớn.
Hạ tầng kết nối: từ rút ngắn thời gian di chuyển đến mở không gian điểm đến
Điểm đáng chú ý nhất trong hạ tầng du lịch Quảng Ninh là cách tỉnh này biến kết nối thành lợi thế tiếp cận, chứ không chỉ là tiện ích đi lại. Mạng lưới kết nối đa phương thức đang dần hoàn thiện, giúp du khách đến Quảng Ninh thuận tiện hơn qua đường bộ, đường không và đường biển. Tuyến cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Hạ Long – Vân Đồn – Móng Cái rút ngắn thời gian di chuyển, mở rộng vùng thị trường khách trong nước, trong khi sân bay Vân Đồn đóng vai trò cửa ngõ quốc tế đến từ châu Âu, Mỹ và Đông Bắc Á. Ở hướng biển, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long liên tiếp đón tàu biển cỡ lớn, đưa Hạ Long thành điểm dừng quan trọng trên hành trình khám phá Đông Nam Á của nhiều “siêu tàu” du lịch. Nâng khả năng tiếp cận điểm đến rõ ràng đang trở thành chìa khóa để Quảng Ninh tăng sức cạnh tranh du lịch khu vực, bởi trong lựa chọn của khách quốc tế, thời gian và sự thuận tiện có giá trị không kém vẻ đẹp phong cảnh.
Điều đáng nói là đầu tư hạ tầng không dừng ở chuyện “đưa khách tới”, mà tiếp tục mở rộng sang hoàn thiện hệ sinh thái phục vụ du khách. Quảng Ninh đã xây dựng hơn 1.300 cơ sở lưu trú với gần 33.000 phòng, hơn 100 tàu lưu trú với gần 2.000 phòng, hơn 210 doanh nghiệp lữ hành và gần 2.500 hướng dẫn viên được cấp thẻ. Cùng một khu du lịch quốc gia và 89 điểm du lịch đã công bố, bức tranh phát triển điểm đến không còn là vài “ngôi sao cô đơn” mà là một mạng lưới dịch vụ có khả năng nâng giá trị từng hành trình. Nếu giao thông quyết định việc khách có đến hay không thì hệ thống lưu trú, điểm tham quan và dịch vụ lữ hành lại quyết định khách ở bao lâu, chi tiêu thế nào và họ có quay lại hay không. Với hạ tầng kết nối thuận tiện, các doanh nghiệp có thêm dư địa để mở rộng thị trường, thiết kế sản phẩm giá trị cao hơn, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.
Liên kết lữ hành và chuỗi giá trị: chìa khóa làm mới sản phẩm
Chỉ có hạ tầng tốt mà thiếu liên kết lữ hành thì lợi thế của Quảng Ninh vẫn dễ bị “chôn chân” ở những điểm đến quen thuộc như vịnh Hạ Long. Nhìn từ Hội nghị Lữ hành với chủ đề “Đổi mới – Liên kết – Nâng tầm”, có thể thấy rõ quan điểm: lữ hành là cầu nối đưa sản phẩm tới du khách, còn xúc tiến, quảng bá là công cụ mở rộng thị trường và định vị thương hiệu. Nghị quyết 26 và Nghị quyết 263 đã xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, và Quảng Ninh đang chọn con đường gắn kết hạ tầng với hợp tác doanh nghiệp để biến nghị quyết thành hành động. Tỉnh thúc đẩy liên kết lữ hành giữa địa phương, doanh nghiệp lưu trú, nhà hàng, đơn vị vận chuyển và điểm tham quan, xây dựng tuyến và gói sản phẩm cụ thể, phân định rõ trách nhiệm từng bên. Cách làm này không chỉ tăng hiệu quả khai thác mà còn tạo “áp lực tích cực” buộc các bên phải nâng chất lượng dịch vụ, bởi điểm yếu của một mắt xích có thể kéo tụt cả hành trình.
Sự tham gia của hơn 20 cơ sở lưu trú 3–5 sao với các gói ưu đãi giảm từ 20% đến trên 60%, kết hợp bữa sáng, bữa chính, đồ uống, chăm sóc sức khỏe và tiện ích cho khách lưu trú cho thấy liên kết chuỗi đang đi vào thực chất. Các nhà hàng, đơn vị kinh doanh dịch vụ cũng tham gia bằng ưu đãi, tặng đồ uống và bổ sung dịch vụ, giúp doanh nghiệp lữ hành xây tour với mức giá cạnh tranh và dễ bán hơn. Theo lãnh đạo một chi nhánh lữ hành lớn tại Quảng Ninh, giảm giá chỉ là “mồi lửa” ban đầu; điều quyết định là chất lượng và sự phong phú của trải nghiệm, từ tham quan di sản, nghỉ dưỡng đến ẩm thực và vui chơi giải trí. Thực tế, việc liên kết giúp doanh nghiệp chủ động nguồn cung, tối ưu chi phí tổ chức, đồng thời mở đường để phát triển sản phẩm gắn với đặc trưng từng địa bàn, tạo những hành trình có chiều sâu, qua đó nâng vị thế phát triển điểm đến Quảng Ninh trên bản đồ du lịch khu vực.
Mở rộng không gian du lịch và thị trường nhờ phát triển điểm đến đa trung tâm
Một điểm đáng khen trong chiến lược phát triển điểm đến của Quảng Ninh là chủ trương thoát khỏi “bẫy một điểm đến”. Thay vì dồn khách vào vài khu vực quá tải, tỉnh khuyến khích xây dựng tour tuyến kết nối Hà Nội – Hạ Long và mở rộng đến Yên Tử, Đông Triều, Vân Đồn, Cô Tô, Móng Cái… nhằm phân bổ dòng khách và khai thác đồng đều tài nguyên. Quan điểm của các doanh nghiệp lữ hành là muốn biến lợi thế cảnh quan, di sản, văn hóa, nghỉ dưỡng thành giá trị kinh tế thì phải kết nối hiệu quả giữa các điểm đến, tạo hành trình đa dạng đủ hấp dẫn để du khách kéo dài kỳ nghỉ. Quảng Ninh cũng đẩy mạnh liên kết trong nước với Hà Nội, Ninh Bình, Khánh Hòa, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Phú Thọ và các địa phương phía Nam như TP Hồ Chí Minh, Cần Thơ, đồng thời tập trung thị trường quốc tế ở Đông Nam Á, Đông Bắc Á, tổ chức các đoàn famtrip đón dòng khách Ấn Độ, Hồi giáo, Nga…. Đây không phải mở rộng theo chiều ngang mà là cách kéo Quảng Ninh vào sâu hơn trong mạng lưới du lịch khu vực.
Kết quả bước đầu đã thể hiện rõ trong con số. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Quảng Ninh ước đón 18,8 triệu lượt khách, tăng 9,9% so với cùng kỳ; trong đó 4,21 triệu lượt khách quốc tế (tăng 30%) và 7,3 triệu lượt khách lưu trú (tăng 13%). Mục tiêu năm 2026 là 23 triệu lượt khách, tổng thu du lịch trên 70.000 tỷ đồng. Để đạt và vượt ngưỡng này, tỉnh đang triển khai kế hoạch “mỗi xã, phường, đặc khu một sản phẩm du lịch đặc thù”; rà soát phát triển kinh tế ban đêm; hoàn thiện đề án phát triển kinh tế di sản, du lịch đêm và công nghiệp văn hóa đến 2030, tầm nhìn 2045. Nếu làm tốt, đây sẽ là nền tảng để kéo dài thời gian lưu trú, tăng chi tiêu trên đầu khách và nâng giá trị hạ tầng đã đầu tư, thay vì để các công trình nghìn tỷ chỉ hoạt động cầm chừng.
Kết luận: Cạnh tranh du lịch khu vực bắt đầu từ hạ tầng thông minh và liên kết sâu
Nhìn toàn cảnh, lợi thế lớn nhất của Quảng Ninh không còn nằm ở vịnh Hạ Long hay Yên Tử, mà ở tư duy phát triển điểm đến dựa trên hạ tầng thông minh và liên kết chuỗi giá trị. Từ việc được vinh danh ở World Travel Awards cho sân bay và cảng tàu đến các con số tăng trưởng khách ấn tượng, có thể thấy chiến lược lấy năng lực tiếp cận làm nền và lấy sản phẩm liên kết làm lực đẩy đang phát huy hiệu quả. Tuy vậy, nguồn lực đầu tư lớn luôn đi kèm rủi ro lãng phí nếu thiếu quản trị chất lượng dịch vụ, quản lý môi trường và giám sát liên kết giữa các doanh nghiệp. Thách thức tiếp theo của Quảng Ninh là chuyển từ “nhiều” sang “tinh”: nhiều đường nhưng không ùn tắc, nhiều điểm đến nhưng không na ná, nhiều tour nhưng mỗi hành trình đều có câu chuyện và giá trị rõ ràng. Nếu giữ được hướng đi hiện nay và kiểm soát được chất lượng, Quảng Ninh có cơ sở để trở thành một trung tâm du lịch khu vực, nơi hạ tầng và hệ sinh thái kinh doanh cùng nhau tạo ra giá trị bền vững, thay vì chạy theo những cơn sóng khách ngắn hạn.
