Từ lễ khánh thành đến cú xoay chiến lược trong phát triển đô thị TP.HCM
Đợt khởi công và khánh thành 16 công trình trọng điểm tại TP.HCM nhân dịp Quốc khánh 2/9 là một chương trình đầu tư hạ tầng quy mô lớn, bao trùm các lĩnh vực giao thông, giáo dục, môi trường, nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị, nhằm mở rộng không gian phát triển, chuyển dịch mô hình đô thị sang đa cực và nâng chất lượng sống của người dân. Theo công bố, các dự án có tổng mức đầu tư hơn 249.422 tỷ đồng, trong đó nhóm dự án hạ tầng giao thông chiếm hơn 158.776 tỷ đồng, cho thấy giao thông vẫn là trọng tâm xử lý các điểm nghẽn phát triển đô thị hiện nay. Đây không phải đợt "cắt băng" mang tính nghi lễ, mà là tín hiệu của một giai đoạn tăng tốc đầu tư công gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của thành phố.
Những con đường chiến lược: hạ tầng giao thông mở khóa các cực tăng trưởng mới
Nếu phải chọn một nhóm dự án hạ tầng TP.HCM mang tính định hình lại bản đồ phát triển, đó chắc chắn là các công trình giao thông. Thành phố đang đặt cược lớn vào việc mở rộng quốc lộ 1, quốc lộ 13 và tuyến vành đai 4 – những trục xương sống kết nối nội đô với vùng Đông Nam Bộ. Dự án nâng cấp quốc lộ 13 từ cầu Bình Triệu đến ranh Bình Dương có tổng mức đầu tư khoảng 20.678 tỷ đồng, còn quốc lộ 1 đoạn từ Kinh Dương Vương đến ranh Long An khoảng 16.285 tỷ đồng, đều mở rộng lên 10–14 làn xe. Quan trọng hơn những con số là xu hướng: giao thông giờ không chỉ để giảm ùn tắc, mà để mở không gian đô thị, kéo dịch chuyển dân cư, sản xuất ra khỏi lõi trung tâm, tạo ra các "cực" kinh tế mới giảm áp lực lên nội đô.
Nhà ở xã hội và chỉnh trang đô thị: phép thử cho một đô thị công bằng hơn
Trong danh mục công trình trọng điểm 2026, nhà ở xã hội TP.HCM không còn là "phần phụ" mà trở thành cấu phần quan trọng, đứng cùng hàng với các dự án hạ tầng giao thông. Khu đô thị Bà Điểm với vốn khoảng 64.053 tỷ đồng trên diện tích 191 ha cho thấy thành phố sẵn sàng dành nguồn lực lớn cho phân khúc gắn với an sinh xã hội. Song song là loạt dự án nhà ở xã hội mới như khu nhà ở xã hội Tiến Phước (khoảng 342 căn hộ) và Lê Thành Tân Tạo 2 (432 căn hộ), tận dụng cả quỹ đất lẫn vốn doanh nghiệp để tăng nguồn cung nhà ở giá phù hợp. Ở góc chỉnh trang, khu Mả Lạng – chợ Gà - Gạo được tái cấu trúc với tổng mức đầu tư khoảng 15.674 tỷ đồng, nhắm tới mục tiêu nâng cấp điều kiện sống và mỹ quan đô thị cho cộng đồng cư dân vốn tồn tại trong không gian chật hẹp, hạ tầng lạc hậu.
Từ đô thị đơn tâm sang đô thị đa cực: cơ hội lan tỏa và những rủi ro phải kiểm soát
Điểm đáng bàn nhất ở các công trình trọng điểm 2026 là sự nhất quán trong tầm nhìn: TP.HCM chủ động rời bỏ mô hình đô thị đơn tâm, tiến tới một cấu trúc đa cực dựa trên các trục giao thông mới. Những tuyến như vành đai 4, quốc lộ 1, quốc lộ 13 và tương lai là đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành với quy mô vốn khoảng 134.000 tỷ đồng không chỉ kết nối mà định hình lại các "cực" phát triển phía Đông, phía Tây, vùng ven ngoại thành. Khi thời gian di chuyển rút ngắn, cơ hội tiếp cận việc làm, dịch vụ, giáo dục và nhà ở được mở rộng cho người dân vùng ven, đồng thời kích hoạt thị trường bất động sản, thương mại và công nghiệp ở các khu vực mới. Vấn đề là thành phố phải kiểm soát tốt giá đất, tránh để đầu cơ và dự án phân lô tự phát phá vỡ quy hoạch, làm méo mó lợi ích từ đầu tư công.
Không chỉ khởi công đúng dịp: yêu cầu triển khai thực chất và phát triển xanh
Một loạt công trình trọng điểm 2026 có thể trở thành cú hích lớn cho tăng trưởng hai con số mà TP.HCM đặt ra, nhưng chỉ khi chúng được triển khai đúng tiến độ, chất lượng và có cơ chế phối hợp liên vùng đủ chặt chẽ. Các dự án liên kết như đường sắt Thủ Thiêm – Long Thành hay vành đai 4 đòi hỏi sự ăn khớp giữa TP.HCM và các địa phương lân cận, nếu không, hạ tầng sẽ bị "gãy khúc", hiệu quả sử dụng bị giảm đáng kể. Đợt khởi công, khánh thành này là lời cam kết mạnh mẽ về một chương trình dự án hạ tầng TP.HCM hướng đến phát triển xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng biến đổi khí hậu – điều mà ông Mã Xuân Tuấn nhấn mạnh như một tiêu chuẩn mới cho mọi công trình đô thị. Thành phố chỉ thực sự bước sang giai đoạn phát triển bền vững khi hạ tầng, nhà ở xã hội và môi trường đô thị cùng được nâng cấp, thay vì chạy theo tăng trưởng bằng bê tông và dòng xe cộ.
