Tài nguyên sông nước cần trở thành sinh kế tại chỗ
Du lịch cộng đồng Vĩnh Long là hình thức đón khách dựa vào cảnh quan sông nước, vườn cây và nếp sống địa phương, trong đó người dân trực tiếp cung cấp trải nghiệm và hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Đây là hướng phát triển có sức thuyết phục vì biến những lợi thế sẵn có thành việc làm ngay tại quê nhà, thay vì chỉ xem cảnh quan như phông nền cho chuyến tham quan. Ở các xã cù lao, du khách có thể đi xuồng, thăm vườn, thưởng thức món ăn địa phương và nghỉ tại nhà dân; mỗi hoạt động mở thêm cơ hội cho hộ dân tham gia chuỗi dịch vụ. Sau khi địa giới Vĩnh Long, Bến Tre và Trà Vinh được hợp nhất từ ngày 1/7/2025, tỉnh có hơn 70 cồn, cù lao cùng nhiều làng nghề và di tích để kết nối thành sản phẩm đa dạng. Nhưng tài nguyên rộng lớn chỉ có ý nghĩa khi cộng đồng có năng lực làm chủ.

Đào tạo để người dân làm được du lịch, không chỉ đứng ngoài
Một chuyến đi tốt cần người biết đón khách, chế biến món ăn, hướng dẫn trải nghiệm và tổ chức lưu trú. Vì vậy, đào tạo kỹ năng là mắt xích quyết định để du lịch tạo việc làm tại chỗ thay vì lợi ích chỉ tập trung ở đơn vị khai thác. Tháng 12/2025, ngành văn hóa, thể thao và du lịch Vĩnh Long phối hợp với ngành du lịch Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức các lớp nghiệp vụ tại những điểm đến gắn với đường thủy. Trong chín tháng đầu năm 2026, tỉnh mở 10 lớp tập huấn với gần 499 học viên; đồng thời hỗ trợ đào tạo nghề trình độ sơ cấp và dưới ba tháng cho 541 lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Mục tiêu đến năm 2030 là hỗ trợ đào tạo nghề cho 50.000 lao động, bình quân 10.000 người mỗi năm. Con số ấy chỉ có giá trị nếu khóa học gắn với nhu cầu thật và giúp người dân tiếp cận khách, hợp tác xã, cơ sở kinh doanh.

Một hành trình nối dòng sông, cù lao và làng nghề
Du lịch sông Cổ Chiên có thể trở thành trục kết nối, thay vì một chuyến đi ngắm cảnh đơn lẻ. Từ boong tàu La Marguerite, khách nhìn thấy đôi bờ phù sa; sau đó, tàu nhỏ đưa họ len qua kênh rạch để lên các cù lao. Ở An Bình, nơi có truyền thống homestay từ cuối thập niên 1980, vườn cây và bữa cơm gia đình tạo nên trải nghiệm gần gũi hơn khách sạn vô danh. Theo khảo sát của nhóm nghiên cứu thuộc Trường Đại học Kinh tế-Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh, homestay tại cù lao An Bình được đánh giá trung bình 4,40/5 sao trên Tripadvisor. Rời miệt vườn, hành trình có thể nối tới những lò gạch gốm Mang Thít bên kênh Thầy Cai và sông Cổ Chiên, rồi đến làng nghề chỉ xơ dừa Lương Quới hoặc bánh tráng Cù lao Mây. Khi khách được thử làm cùng nghệ nhân, văn hóa địa phương trở thành trải nghiệm sống, không phải món trưng bày.

Du lịch xanh phải bảo vệ điều khiến khách muốn quay lại
Sự tăng trưởng sẽ thiếu bền vững nếu các cù lao đều bán cùng một trải nghiệm xuồng, trái cây và đờn ca tài tử. Tình trạng trùng lặp sản phẩm đã được nêu tại hội thảo về du lịch cộng đồng ở các xã cù lao tổ chức tháng 10/2026. Vĩnh Long đón hơn 4,9 triệu lượt khách trong chín tháng đầu năm 2026, nhưng lượng khách chỉ là một thước đo; chất lượng việc làm, thu nhập của hộ dân và sức khỏe cảnh quan cũng cần được tính đến. Ưu tiên bến thủy phù hợp, nhà vệ sinh đạt chuẩn, phương tiện an toàn và xử lý rác thải là điều kiện thiết yếu để bảo vệ trải nghiệm ven sông. Người dân cần giữ vai trò trung tâm: vừa cung cấp dịch vụ, vừa gìn giữ nếp miệt vườn và kể câu chuyện làng nghề. Khi đó, sinh kế du lịch mới có thể đi cùng bảo tồn, thay vì làm hao mòn chính tài nguyên nuôi sống nó.







