Động thái mua lại trái phiếu Mỹ: Cố trấn an thị trường nhưng lại gây thất vọng
Mua lại trái phiếu Mỹ là hoạt động Bộ Tài chính mua lại các trái phiếu Kho bạc đã phát hành và đang lưu hành, chủ yếu ở kỳ hạn dài, nhằm cải thiện thanh khoản thị trường trái phiếu, giảm áp lực giao dịch với các mã thanh khoản thấp và qua đó kỳ vọng làm mềm biến động lợi suất trong ngắn hạn.
Trong phiên ngày 10/9, Bộ Tài chính Mỹ tuyên bố sẽ mua lại tối đa 6 tỷ USD trái phiếu Kho bạc kỳ hạn còn lại 10-20 năm, mức gấp ba trần mua tối đa trước đó cho dải kỳ hạn này. Về bề nổi, đây là bước đi mạnh tay, được truyền thông mô tả là nhằm hỗ trợ thanh khoản trên thị trường trái phiếu dài hạn và giảm căng thẳng trên thị trường trái phiếu chính phủ lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, phản ứng của thị trường trái phiếu lại cho thấy một bức tranh khác: nhà đầu tư không nhìn đây là giải pháp cho các vấn đề cốt lõi mà Mỹ đang đối mặt về nợ công và lạm phát. Nói cách khác, chính sách tài chính Mỹ đang cố chữa phần ngọn cho một căn bệnh nằm sâu ở phần gốc.
Tại sao lợi suất trái phiếu tăng bất chấp mua lại?
Điểm gây khó chịu nhất với thị trường là việc lợi suất trái phiếu tăng ngay sau thông báo mua lại, thay vì hạ nhiệt như kỳ vọng. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc leo lên quanh 4,85%, áp sát vùng cao nhất kể từ tháng 11/2023, trong khi các kỳ hạn 20 và 30 năm đều vượt 5%. Đây là tín hiệu rõ ràng rằng đợt mua lại tối đa 6 tỷ USD không đủ sức xoay hướng xu thế lợi suất trái phiếu tăng trên thị trường trái phiếu. Theo các chiến lược gia trái phiếu, quy mô mua lại này còn nằm ở ngưỡng thấp so với kịch bản 8-10 tỷ USD mà giới đầu tư từng kỳ vọng. Nói thẳng, nhà đầu tư đang nhìn chính sách mới như một biện pháp kỹ thuật thay vì một cam kết mạnh mẽ về quản lý nợ và kiểm soát lạm phát.
Quotable: "Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc lên quanh 4,85%, áp sát vùng cao nhất kể từ năm 2023, trong khi lợi suất kỳ hạn 20 năm và 30 năm đều vượt 5%."
Nợ công trên 40.000 tỷ USD và lạm phát: Gốc rễ của lợi suất cao
Đợt mua lại không hiệu quả phần lớn vì nó không chạm vào gốc rễ rủi ro mà thị trường trái phiếu đang định giá. Tổng nợ chính phủ Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD, trong khi lượng trái phiếu phát hành trong năm nay tăng hơn 11% so với năm trước và nợ do công chúng nắm giữ tăng thêm 8,2% lên khoảng 31.800 tỷ USD. Khi nguồn cung trái phiếu ngày càng lớn, nhà đầu tư tự nhiên yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp rủi ro. Cùng lúc, dữ liệu lạm phát cho thấy CPI tăng 3,4% so với cùng kỳ, giá năng lượng tăng tới 14,7%, còn giá dầu Brent đã có lúc vượt 100 USD/thùng trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang. Những con số này nói lên rằng áp lực lạm phát chưa bị dập tắt và nhà đầu tư không tin các chương trình mua lại trái phiếu Mỹ có thể thay thế cho một chiến lược lạm phát thuyết phục.
Bộ Tài chính khẳng định mua lại trái phiếu là biện pháp quản lý thanh khoản thị trường, không phải nới lỏng định lượng. Đó là một phân biệt quan trọng, nhưng cũng phơi bày hạn chế: cải thiện thanh khoản không làm giảm khối nợ khổng lồ lẫn chi phí vay dài hạn. Khi lợi suất trái phiếu tăng, chi phí tài chính cho chính phủ lẫn doanh nghiệp đều cao hơn, tạo thêm áp lực cho tăng trưởng. Đây là vòng luẩn quẩn mà một đợt mua lại vài tỷ USD khó lòng phá vỡ.
Chính sách tài chính Mỹ đang bị thị trường "thử lửa"
Điểm đáng chú ý là khoảng cách ngày càng rộng giữa kỳ vọng thị trường và hiệu quả thực tế của chính sách tài chính Mỹ. Nhà đầu tư từng suy đoán Bộ Tài chính có thể tung ra chương trình mua lại từ 8-10 tỷ USD mỗi phiên cho kỳ hạn dài, đặc biệt sau khi cơ quan này dùng cụm từ "ít nhất" khi công bố kế hoạch. Khi con số thực tế chỉ dừng ở 6 tỷ USD và lợi suất trái phiếu tăng ngược lại, thông điệp gửi tới thị trường trái phiếu là Mỹ không sẵn sàng trả cái giá chính sách lớn hơn để bảo vệ một trần lợi suất cụ thể. Các ý kiến bình luận cảnh báo: nếu thị trường tin rằng chính phủ đang cố bảo vệ mức lợi suất nhất định, mỗi nhịp tăng lợi suất sẽ trở thành bài kiểm tra mới, buộc quy mô can thiệp phải phình to hơn và khó duy trì dài hạn.
Quotable: "Việc chính phủ cố bảo vệ giá tài sản đi ngược các yếu tố nền tảng của thị trường thường khó duy trì trong dài hạn."
Thông điệp gửi tới nhà đầu tư: Đừng trông chờ chính phủ neo lợi suất
Từ góc độ nhà đầu tư, đợt mua lại trái phiếu Mỹ không thành công trong việc kéo lợi suất xuống lại mang giá trị cảnh báo lớn. Trước hết, lợi suất trái phiếu tăng, đặc biệt ở nhóm kỳ hạn 10-30 năm, cho thấy thị trường yêu cầu bù đắp rủi ro cao hơn cho nợ công và lạm phát, bất chấp các biện pháp kỹ thuật nhằm hỗ trợ thanh khoản. Thứ hai, phản ứng trái chiều sau chương trình mua lại cho thấy nhà đầu tư không tin chính phủ sẽ, hoặc có thể, neo lợi suất ở một ngưỡng cố định; thị trường trái phiếu sẽ tiếp tục tự định giá theo kỳ vọng nợ và lạm phát thay vì dựa vào các gói mua lại. Cuối cùng, người nắm giữ trái phiếu dài hạn cần chấp nhận rằng lợi suất cao lúc này không chỉ là biến động tạm thời, mà phản ánh một cấu trúc rủi ro mới của chính sách tài chính Mỹ: nợ lớn hơn, lạm phát dai dẳng hơn và khoảng cách niềm tin với thị trường rộng hơn.
