Động thái mạnh tay của Bộ Tài chính và kỳ vọng bị đánh vỡ
Mua lại trái phiếu Mỹ là chương trình trong đó Bộ Tài chính sử dụng nguồn lực của mình để mua lại các lô trái phiếu đã phát hành, thường là loại kỳ hạn dài và thanh khoản kém, nhằm cải thiện hoạt động giao dịch, trấn an tâm lý và gián tiếp tác động đến mức lợi suất trên thị trường trái phiếu. Đợt mua lại mới nhất được quảng bá như một bước đi mạnh tay khi Bộ Tài chính tăng gấp ba quy mô thông thường lên 6 tỷ, đánh dấu can thiệp lớn nhất trong nhiều năm. Về thiết kế, đây là nỗ lực bảo vệ thị trường trái phiếu Mỹ trước làn sóng bán tháo và áp lực lạm phát dai dẳng. Nhưng ngay từ điểm xuất phát, chương trình mang theo một vấn đề: kỳ vọng Phố Wall đã được đẩy lên quá cao, trong khi cơ quan này lại lựa chọn con số ở giữa, không đủ lớn để tạo hiệu ứng tâm lý mà họ mong muốn.
Lợi suất Kho bạc tăng và phản ứng hoài nghi của thị trường
Nếu mục tiêu là kéo lợi suất Kho bạc xuống, kết quả ban đầu cho thấy chính sách Bộ Tài chính đang đi ngược hướng. Ngay sau thông báo mua lại 6 tỷ, trái phiếu bị bán tháo, lợi suất đồng loạt tăng thay vì giảm. Lợi suất kỳ hạn 10 năm nhanh chóng chạm vùng khoảng 4,84–4,86%, mức cao nhất kể từ cuối năm 2023. Kỳ hạn 30 năm tăng thêm 5 điểm cơ bản, vượt ngưỡng được nhiều nhà giao dịch theo dõi sát sao. Thị trường trái phiếu gửi đi một thông điệp khá rõ: họ không tin rằng quy mô hiện tại của chương trình mua lại trái phiếu Mỹ đủ để đảo chiều xu hướng lợi suất. Đây không phải là một “bazooka” như những biện pháp khẩn cấp thời khủng hoảng tài chính, mà chỉ là một can thiệp ở mức thử nghiệm, dễ dàng bị quỹ đạo nợ công và kỳ vọng lạm phát lấn át.
Vì sao Phố Wall thất vọng và khoảng cách kỳ vọng–thực tế
Phố Wall thất vọng không phải vì Bộ Tài chính làm quá ít, mà vì họ nói về một bước ngoặt nhưng lại hành động như một điều chỉnh cục bộ. Ông Scott Bessent từng hứa sẽ ít nhất tăng gấp đôi mức mua lại trái phiếu dài hạn từ 2 lên 4, và cuối cùng nâng lên 6. Về mặt con số, đây là mức mở rộng đáng kể so với cam kết ban đầu, song vẫn thấp hơn hẳn vùng 8–10 mà nhiều nhà phân tích đã đặt cược. Mike O’Rourke nhận định mức 6 gây thất vọng vì thị trường chờ đợi một động thái “mạnh tay hơn”, còn Krishna Guha cho rằng giới đầu tư đã chuẩn bị tâm lý cho một thông báo có tính “gây sốc” quanh 10 hoặc cao hơn. Khi quy mô thực tế rơi vào vùng xám – không quá nhỏ để bị bỏ qua, nhưng cũng không đủ lớn để thay đổi câu chuyện – phản ứng hiển nhiên là lợi suất Kho bạc tăng và niềm tin suy giảm.
Vàng, Bitcoin và câu chuyện niềm tin liên thị trường
Điểm đáng chú ý là đợt can thiệp không chỉ làm thị trường trái phiếu chao đảo, mà còn kéo theo các tài sản được xem như nơi trú ẩn. Sau thông tin mua lại, giá vàng suy yếu và Bitcoin giảm mạnh rồi mới hồi nhẹ trở lại, trái ngược với phản ứng tăng vọt khi kế hoạch mua lại lần đầu được công bố ba tuần trước. Điều này cho thấy tâm lý nhà đầu tư đang chuyển từ hy vọng sang hoài nghi: nếu lợi suất Kho bạc tăng vì chính sách Bộ Tài chính không đủ thuyết phục, thì vàng và Bitcoin cũng bị ảnh hưởng bởi nỗi lo lạm phát dai dẳng, nợ công phình to và khả năng phải duy trì mức lợi suất cao dài hơn dự kiến. Tóm lại, khi thị trường trái phiếu không bị trấn an, các tài sản khác cũng mất đi vai trò chống đỡ tâm lý. Nỗ lực bảo vệ thị trường trái phiếu Mỹ đã vô tình phơi bày mức độ mong manh của niềm tin liên thị trường.
Chính sách Bộ Tài chính: giới hạn của can thiệp và câu hỏi tiếp theo
Bản chất chương trình mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính là tái cấu trúc kỹ thuật: hút về các lô trái phiếu cũ, thanh khoản thấp, và đổi cho nhà giao dịch những mã mới cùng kỳ hạn để cải thiện khả năng mua bán khối lượng lớn. Điều này có thể giúp thị trường vận hành trơn tru hơn, nhưng không đụng tới gốc rễ là quỹ đạo nợ công và thâm hụt ngân sách. Khi lợi suất cao phản ánh cả tăng trưởng nội địa, áp lực lạm phát liên quan tới xung đột địa chính trị và lo ngại về thâm hụt, việc can thiệp ở tầng thanh khoản khó có thể xoay chuyển xu hướng. Sắp tới, Bộ Tài chính sẽ công bố danh sách cuối cùng các trái phiếu đủ điều kiện mua lại, thực hiện giao dịch trong khung 13h40–14h00 giờ miền Đông và công bố kết quả ngay sau đó; cùng ngày còn có thêm một phiên đấu giá trái phiếu kỳ hạn 30 năm, được xem là phép thử cho khả năng kéo giảm lợi suất dài hạn. Câu hỏi lớn là: liệu họ có dám chấp nhận một chương trình mua lại quy mô đủ lớn để đánh đổi với uy tín tài khóa, hay tiếp tục chọn giải pháp an toàn – và để thị trường tự điều chỉnh theo các yếu tố cơ bản?
