Dự án 36.000 tỷ và vai trò sống còn của giải phóng mặt bằng 2026
Dự án mở rộng cao tốc TP.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận là một dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn, được đầu tư theo phương thức đối tác công tư, có tổng mức đầu tư hơn 36.172 tỷ đồng, chiều dài khoảng 96,13km, đi qua TP.HCM, Tây Ninh và Đồng Tháp, với mục tiêu mở rộng lên 6–8 làn xe và nâng cấp đồng bộ hệ thống khai thác hiện đại.
Điểm mấu chốt không nằm ở mặt cắt đường hay số làn xe, mà ở khả năng hoàn tất giải phóng mặt bằng 2026 đúng hẹn. Với nguồn vốn hơn 36.172 tỷ đồng và mục tiêu hoàn thành trong năm 2028, bất kỳ trục trặc nào trong bồi thường đất đai sẽ nhanh chóng đội chi phí và kéo dài thời gian thi công. Nói thẳng: nếu khâu thu hồi đất chậm, mọi cam kết về tiến độ chỉ còn là khẩu hiệu.
Theo quyết định phê duyệt, tuyến mở rộng này sẽ nâng đoạn TP.HCM – Trung Lương lên 8 làn, tốc độ thiết kế 120km/giờ; đoạn Trung Lương – Mỹ Thuận lên 6 làn, tốc độ 100km/giờ. Nhưng lợi ích giảm ùn tắc, rút ngắn thời gian đi lại giữa TP.HCM và Đồng bằng sông Cửu Long sẽ chỉ thành hiện thực nếu mặt bằng sạch được bàn giao đồng bộ cho nhà thầu trong giai đoạn cao điểm 2026–2027.
Bến Lức: 60 ngày kiểm đếm, mốc bồi thường đất đai tháng 11/2026
Tại Bến Lức, nơi tuyến cao tốc đi qua khoảng 4km và dự kiến thu hồi khoảng 3,8ha đất tại ấp Thanh Tân và Thanh Phú, chính quyền đang bước vào giai đoạn cam go nhất: đo đạc, kiểm đếm và chuẩn bị phương án bồi thường đất đai. UBND xã Bến Lức đã phối hợp với Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Bến Lức tổ chức hội nghị công bố quyết định phê duyệt dự án và trao thông báo thu hồi đất đến từng hộ dân bị ảnh hưởng.
Theo kế hoạch, địa phương đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong một “chiến dịch 60 ngày” với cả đất nông nghiệp lẫn đất ở, sau đó chuyển sang giai đoạn chi trả. Dự kiến, công tác bồi thường, hỗ trợ cho các hộ có đất bị thu hồi trên địa bàn xã Bến Lức sẽ được thực hiện trong tháng 11/2026. Đây là mốc quyết định: nếu lùi, toàn bộ chuỗi tiến độ thi công sẽ bị dồn nén, tạo thêm rủi ro phát sinh khiếu nại, khiếu kiện.
Điểm đáng ghi nhận là người dân được phát bảng tự khai, tham gia cung cấp thông tin, xác định hiện trạng sử dụng đất để lập phương án bồi thường. Nhưng để tránh kịch bản “giấy tờ đi trước, tiền đi sau xa tít”, cơ quan chức năng cần công khai sớm đơn giá, quy trình và kênh giải đáp, thay vì chờ đến sát tháng 11/2026 rồi mới đối thoại. Với một dự án hạ tầng giao thông quy mô như thế này, niềm tin của người dân chính là loại “vốn” không thể xem nhẹ.
Cao tốc Bến Lức - Long Thành và áp lực kết nối nút giao Rừng Sác, quốc lộ 50
Song song với trục TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận, cao tốc Bến Lức Long Thành sau 12 năm thi công đang chuẩn bị đưa vào khai thác toàn tuyến vào cuối tháng 9/2026, mở ra một hành lang mới rút ngắn thời gian đi lại giữa Đông và Tây Nam Bộ. Nếu tuyến mở rộng hơn 36.000 tỷ đồng là “xương sống” Bắc – Nam phía Đông, thì Bến Lức – Long Thành chính là nhánh liên vùng quyết định hiệu quả khai thác.
Hai nút giao đặc biệt quan trọng là nút giao đường Rừng Sác kết nối khu vực Cần Giờ và nút giao quốc lộ 50 (tại TP.HCM) đang được thi công gấp rút. Gói tổng thầu EPC nút giao đường Rừng Sác có giá trị 1.618 tỷ đồng, khởi công từ tháng 7/2026 và dự kiến hoàn thành trong 12 tháng, tức vào tháng 7/2027. Trong khi đó, nút giao quốc lộ 50 có giá trị gói thầu 416,6 tỷ đồng, thời gian thi công 180 ngày, dự kiến hoàn thành ngày 27/12/2026.
Quốc lộ 50 là trục giao thông quan trọng kết nối khu vực với TP.HCM và các tỉnh miền Tây, nên nút giao này sẽ giữ vai trò then chốt trong việc giảm áp lực cho các tuyến chính, mở thêm một cửa ngõ phía Nam thành phố. Nếu khâu giải phóng mặt bằng 2026 của các tuyến liên quan không khớp với tiến độ hai nút giao, nguy cơ xuất hiện “nút thắt cổ chai” mới là điều khó tránh khỏi.
Mô hình tổng thầu EPC: bước tiến quản trị hay rủi ro mới?
TP.HCM đang chọn một hướng đi khác trong quản trị dự án hạ tầng giao thông: áp dụng mô hình tổng thầu EPC cho các nút giao cao tốc Bến Lức Long Thành. Thay vì chia nhỏ thành các gói thiết kế, mua sắm, thi công rời rạc, toàn bộ được giao cho một liên danh tổng thầu đủ năng lực, chịu trách nhiệm xuyên suốt từ khảo sát, thiết kế bản vẽ thi công, cung cấp thiết bị đến xây lắp.
Ưu điểm rõ nhất là khả năng rút ngắn thời gian triển khai từ 6–12 tháng: các công đoạn thiết kế, mua sắm, thi công có thể tổ chức song song, giảm xung đột giữa bản vẽ và thực tế thi công. “Nút giao Rừng Sác nối cao tốc Bến Lức - Long Thành dự kiến hoàn thành trong 12 tháng, sớm hơn 6 tháng so với tiến độ thi công được phê duyệt” – đây là con số biết nói về lợi ích của cách làm mới.
Tuy vậy, EPC không phải “thuốc tiên”. Khi quyền và trách nhiệm tập trung vào một đầu mối, yêu cầu giám sát nhà nước, công khai tiến độ, chất lượng càng phải chặt. Nếu không, nguy cơ chậm trễ, đội chi phí lại càng khó kiểm soát. Thách thức nằm ở chỗ: quản trị hiện đại phải đi kèm năng lực giám sát hiện đại – nếu không, ưu điểm rút ngắn thời gian có thể đổi lại bằng rủi ro dài hạn cho ngân sách và người dân.
Kết luận: 2026 sẽ “đo sức” năng lực thực thi nhiều lớp
Từ cao tốc Bến Lức Long Thành sắp khai thác toàn tuyến đến dự án mở rộng TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận hơn 36.172 tỷ đồng, năm 2026 là phép thử năng lực triển khai các dự án hạ tầng giao thông quy mô lớn ở phía Nam. Nếu giải phóng mặt bằng 2026 không được xử lý minh bạch, đúng hẹn, mọi mô hình quản trị mới hay thiết kế hiện đại cũng khó cứu vãn tiến độ.
Bài toán bồi thường đất đai tại Bến Lức với mốc chi trả tháng 11/2026 là ví dụ cụ thể: hoặc làm nhanh, rõ ràng, đồng thuận, hoặc chấp nhận đối mặt làn sóng khiếu nại và nguy cơ “đóng băng” mặt bằng. Cùng lúc đó, hai nút giao đường Rừng Sác và quốc lộ 50 sẽ bộc lộ mặt mạnh – mặt yếu của mô hình tổng thầu EPC trong thực tế.
Nếu các mắt xích này ăn khớp, người dân Đông – Tây Nam Bộ sẽ hưởng lợi bằng những chuyến đi ngắn hơn, an toàn hơn, với mạng lưới cao tốc liên vùng thông suốt. Ngược lại, nếu để 2026 trôi qua trong cảnh chạy theo giải phóng mặt bằng và xử lý vướng mắc thủ tục, cơ hội phát triển dọc hành lang cao tốc sẽ bị chậm lại thêm nhiều năm.
