Một tuyến container, nhiều bước ngoặt chiến lược cho ĐBSCL
Tuyến container Trung Quốc – Cần Thơ là tuyến vận tải sông biển quốc tế trực tiếp nối cảng Nam Ninh (Quảng Tây) qua kênh đào Bình Lực, vượt vịnh Bắc Bộ và đi thẳng vào cảng Cái Cui, giúp rút ngắn quãng đường, giảm thời gian, cắt đáng kể chi phí logistics và mở ra một hành lang giao thương ổn định cho nông, thủy sản Đồng bằng sông Cửu Long.
Chuyến tàu container sông biển chính thức đầu tiên xuất phát từ cảng Nam Ninh ngày 16/9, đi qua kênh đào Bình Lục, ra vịnh Bắc Bộ và cập cảng Cần Thơ ngày 24/9, đánh dấu việc hình thành tuyến vận tải container quốc tế trực tiếp giữa hai địa phương. Lễ đón tàu được Công ty CP Cảng Cần Thơ phối hợp với Tổng công ty Hàng hải Việt Nam và Tập đoàn Cảng Vịnh Bắc Bộ tổ chức ngay tại cảng Cái Cui. Đây không chỉ là một sự kiện nghi thức mà là thông điệp rõ ràng: ĐBSCL muốn thoát thế “vùng trũng logistics” và tiến gần hơn đến thị trường Trung Quốc bằng tuyến vận tải sông biển phù hợp với đặc thù hàng hóa vùng này.
Kênh đào Bình Lực: “cửa biển” mới và cú giảm 30% chi phí logistics
Động lực khiến tuyến container Trung Quốc – Cần Thơ xuất hiện đúng thời điểm nằm ở kênh đào Bình Lực – công trình vừa chính thức thông thuyền, kết nối hệ thống đường thủy Tây Giang với vịnh Bắc Bộ và tạo lối ra biển trực tiếp cho Quảng Tây cũng như khu vực tây nam Trung Quốc. Khi kênh đi vào khai thác ngày 16/9, tuyến vận tải ngoại thương sông biển trực tiếp Nam Ninh – Cần Thơ lập tức thực hiện chuyến tàu đầu tiên.
Tuyến đường mới từ Nam Ninh qua kênh đào Bình Lực rồi thẳng đến cảng Cái Cui giúp rút ngắn hành trình hơn 560 km so với tuyến truyền thống phải vòng qua sông Châu Giang. Nhờ đó, thời gian vận chuyển bằng đường thủy giảm 7–10 ngày và chi phí logistics tổng hợp giảm 18–30% so với trước. Đây là khác biệt đủ lớn để thay đổi cách doanh nghiệp ĐBSCL tính toán phương án vận tải. Một tuyến vận tải sông biển có thể cắt tới gần một phần ba chi phí logistics không còn là lựa chọn phụ, mà trở thành đòn bẩy cạnh tranh cho cả vùng.
Từ bến cảng Cần Thơ đến cánh đồng, ao nuôi ĐBSCL
Với tần suất dự kiến 2 chuyến/tháng, thời gian hải trình khoảng 7 ngày, tuyến Nam Ninh – Cần Thơ được khai thác bằng tàu container sông pha biển VR-SB, sức chở khoảng 500 TEU, trong đó 75% container khô và 25% container lạnh. Cấu hình này nói thẳng vào nhu cầu của ĐBSCL: khối lượng lớn gạo, thủy sản, trái cây tươi và hàng chế biến cần vận tải lạnh, đồng thời vẫn có không gian cho hàng khô như gạo, thức ăn chăn nuôi, nguyên liệu đóng gói.
Ý nghĩa của tuyến container Trung Quốc này nằm ở chỗ nó giảm số lần trung chuyển mà nông dân và doanh nghiệp vùng sông nước phải chịu. Thay vì đẩy hàng lên TP.HCM hoặc các cảng xa, hàng nông sản có thể được gom ngay tại cảng Cần Thơ – vốn nằm giữa vùng ĐBSCL với sản lượng thông qua hơn 3,1 triệu tấn năm 2025. Lãnh đạo địa phương nhìn nhận tuyến mới mở ra đường kết nối thường xuyên giữa hai vùng sản xuất, hai thị trường; nhưng cũng nhấn mạnh thách thức: phải duy trì tuyến bằng nguồn hàng ổn định và dịch vụ đủ sức cạnh tranh.
Cửa lớn vào thị trường Trung Quốc cho nông, thủy sản miền Tây
Về bản chất, tuyến vận tải sông biển Nam Ninh – Cần Thơ là chiếc cầu hai chiều. Ở chiều xuất khẩu, nó cho phép nông sản, thủy sản, trái cây và các sản phẩm chế biến từ Đồng bằng sông Cửu Long đến thị trường Quảng Tây và tây nam Trung Quốc với thời gian ngắn hơn, chi phí hợp lý hơn. Ở chiều ngược lại, phụ tùng, máy móc, hóa chất, nguyên liệu từ miền Tây Trung Quốc có thể đi thẳng về ĐBSCL, giảm phụ thuộc vào các đầu mối xa như miền Đông Nam Bộ.
Một câu nói đáng nhấn mạnh từ phía địa phương là: miền Tây có thế mạnh lúa gạo, thủy sản, trái cây, trong khi Quảng Tây và tây nam Trung Quốc có thị trường rộng và mạng lưới phân phối đa dạng. Điều đó nghĩa là nếu doanh nghiệp vùng sông nước biết tận dụng, tuyến container Trung Quốc này không chỉ giúp “bán được nhiều hơn” mà còn giúp “bán tốt hơn”: tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối, nâng chuẩn chế biến, đồng bộ hóa chuỗi lạnh nhờ tỷ lệ container lạnh trên tuyến lên đến 25% tổng sức chở.
Cơ hội lớn đi kèm bài toán duy trì tuyến và nâng cấp logistics vùng
Nhìn dài hạn, tuyến container Nam Ninh – Cần Thơ củng cố vai trò của cảng Cần Thơ như một trung tâm logistics mới nổi của ĐBSCL. Cảng không chỉ là điểm xếp dỡ mà được định hướng trở thành đầu mối dịch vụ có khả năng tổ chức và kết nối logistics cho doanh nghiệp trong vùng. Tuy nhiên, bài toán chiến lược không nằm ở lễ khai trương hay vài chuyến tàu đầu tiên, mà ở việc xây dựng chuỗi cung ứng đủ dày để tàu ra vào đều đặn với tần suất ít nhất 2 chuyến/tháng.
Nếu coi tuyến vận tải sông biển này là “đường cao tốc trên nước” thì ĐBSCL vẫn cần hoàn thiện nút giao: hệ thống cảng cạn, kho lạnh, trung tâm phân phối, dịch vụ logistics phụ trợ để gom hàng và phân phối lại. Chuyến tàu đầu tiên qua kênh đào được gọi là “công trình thế kỷ” cho thấy tiềm năng kết nối vùng nội địa miền Tây Trung Quốc với ĐBSCL. Nhưng để tuyến container Trung Quốc – Cần Thơ thực sự thay đổi cuộc chơi thương mại Mekong, vùng này phải chủ động nâng cấp năng lực logistics và tái cấu trúc xuất khẩu, thay vì đứng chờ tàu đến.
