Hợp tác địa phương đi từ quan hệ cấp cao đến lợi ích thiết thực
Hợp tác địa phương là sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng ở các địa phương hai nước nhằm kết nối nguồn lực, chia sẻ kinh nghiệm và tạo lợi ích thiết thực cho người dân. Trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản, sáng 10/11 tại Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp ông Nikai Toshihiro, nguyên Chủ tịch Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật – Việt, cùng Thống đốc Tokyo Koike Yuriko và lãnh đạo các tỉnh Niigata, Yamanashi, Mie, Wakayama. Cuộc gặp cho thấy hợp tác địa phương không còn là phần phụ của quan hệ song phương: đây là kênh để các cam kết cấp cao chuyển thành liên kết cụ thể. Khi nền tảng chính trị đã có độ tin cậy, việc mở rộng kết nối giữa các địa phương là bước hợp lý để tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp và người dân.
Tô Lâm hoan nghênh hợp tác giữa các địa phương và đề nghị ông Nikai cùng các thống đốc tiếp tục làm cầu nối, thúc đẩy quan hệ với các địa phương Việt Nam. Thông điệp ấy đáng chú ý bởi nó đặt trọng tâm vào tính liên tục: quan hệ bền vững cần được duy trì qua các đối tác địa phương, chứ không chỉ qua những cuộc tiếp xúc ở cấp trung ương.
Cải cách trong nước mở thêm không gian kết nối
Động lực mở rộng hợp tác xuất hiện trong bối cảnh quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Nhật Bản phát triển thực chất, với Nhật Bản tiếp tục là đối tác chiến lược hàng đầu và có độ tin cậy chính trị cao. Đồng thời, việc Việt Nam sắp xếp đơn vị hành chính được kỳ vọng giúp tập trung nguồn lực, tăng liên kết vùng và khai thác tốt hơn tiềm năng địa phương. Theo Tô Lâm, mô hình chính quyền địa phương hai cấp cùng việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền có thể tạo chuyển biến cho liên kết và hợp tác với các địa phương Nhật Bản. Đây là thay đổi có ý nghĩa thực tế: địa phương có thêm điều kiện và trách nhiệm để chủ động xây dựng quan hệ phù hợp với thế mạnh của mình, thay vì chờ đợi các chương trình chung từ cấp quốc gia.
Các hướng hợp tác được ghi nhận gồm kinh tế, thương mại, y tế, nông nghiệp công nghệ cao, phát triển bền vững và giao lưu nhân dân. Phía Nhật Bản cũng mong muốn có thêm doanh nghiệp địa phương hợp tác đầu tư, đồng thời tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm ứng phó thiên tai. Với người dân, ý nghĩa dễ nhận thấy nằm ở cơ hội việc làm và đào tạo: lãnh đạo Việt Nam nhấn mạnh tăng cường đào tạo, tiếp nhận lao động, kỹ sư và nhân lực chất lượng cao Việt Nam. Vì vậy, thước đo thành công không chỉ là số thỏa thuận được ký, mà còn là khả năng tạo ra kết nối lâu dài và cơ hội cụ thể.
Văn hóa, du lịch và thế hệ trẻ là cầu nối bền lâu
Giao lưu văn hóa, hợp tác du lịch và kết nối thế hệ trẻ được xác định là những hướng cần thúc đẩy để tạo dấu ấn cho Năm Du lịch Việt – Nhật 2027. Hai nước cũng đã công bố Năm Hợp tác du lịch Việt Nam – Nhật Bản 2027–2028 tại một diễn đàn về hợp tác kinh tế, khoa học và công nghệ. Hai mốc này khiến du lịch Việt Nhật trở thành cơ hội cụ thể để địa phương quảng bá điểm đến, mở rộng giao lưu và đưa quan hệ song phương đến gần hơn với công chúng. Tuy vậy, hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc biến sự kiện thành hoạt động có chiều sâu, thay vì dừng ở khẩu hiệu hoặc các chương trình ngắn hạn.
Kết nối thanh niên có giá trị riêng: nó tạo nền tảng cho những trao đổi tiếp diễn sau khi các sự kiện chính thức kết thúc. Kết hợp trải nghiệm văn hóa với du lịch và giao lưu giữa người trẻ có thể giúp quan hệ Việt Nam Nhật Bản bám rễ trong cộng đồng, đồng thời mở đường cho hợp tác giáo dục và nghề nghiệp. Đây là hướng bổ trợ cần thiết cho những lĩnh vực kinh tế, công nghệ và nhân lực đã được nêu trong các cuộc tiếp xúc gần đây.
Thành công cần được đo bằng kết quả tại từng địa phương
Các cuộc gặp cấp cao tạo đà, nhưng chất lượng hợp tác địa phương sẽ được quyết định bởi những chương trình có đối tác rõ ràng, lợi ích thực tế và cơ chế duy trì lâu dài. Việt Nam đã bày tỏ sẵn sàng tạo điều kiện để doanh nghiệp các địa phương Nhật Bản hợp tác, đầu tư và kinh doanh; phía Nhật Bản muốn tăng hợp tác đầu tư và chia sẻ kinh nghiệm ứng phó thiên tai. Hai bên vì thế có cơ sở để gắn kết lợi ích kinh tế với những nhu cầu thiết thực của cộng đồng.
Kết luận, ưu tiên không nên chỉ là mở rộng danh mục lĩnh vực, mà là biến quan hệ cấp cao thành mạng lưới hợp tác vận hành được ở địa phương. Kinh tế, đào tạo nhân lực và phát triển bền vững đem lại nền tảng; giao lưu văn hóa, du lịch và kết nối thế hệ trẻ giúp nền tảng ấy được người dân hai nước tiếp nối. Nếu duy trì được cả hai vế, hợp tác Việt Nam – Nhật Bản sẽ có chiều sâu hơn và tạo lợi ích rộng hơn.
