Diễn đàn tại Huế: điểm hẹn mới của kết nối số và phát triển bền vững
Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản là cơ chế đối thoại cấp địa phương giúp hai bên biến các cam kết chiến lược về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững thành những chương trình hợp tác cụ thể, gắn với nhu cầu thực tế của từng tỉnh, thành phố và doanh nghiệp, qua đó củng cố quan hệ hợp tác Việt Nam Nhật Bản ở tầm sâu hơn nhưng rất thực tế. Chính vì thế, việc tổ chức Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản 2026 tại thành phố Huế ngày 06/9 không chỉ là một hoạt động đối ngoại thường niên mà là tuyên bố chính trị rõ ràng rằng địa phương phải trở thành “động cơ” của kết nối số Đông Nam Á và chuyển đổi xanh. Trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện hai nước ngày càng đi vào chiều sâu, diễn đàn lần này đặt thẳng câu hỏi: các tỉnh, thành của Việt Nam đã sẵn sàng bước ra khỏi vòng an toàn để cùng Nhật Bản đồng kiến tạo tương lai số và xanh hay chưa? Với chủ đề “Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững - Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất”, chương trình thu hút khoảng 700 đại biểu, đến từ 17 địa phương Nhật Bản và nhiều bộ, ngành, địa phương Việt Nam, cho thấy quy mô và độ quan tâm không thể xem nhẹ. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ “hợp tác” sang “đồng kiến tạo”, từ “chuyển giao” sang “cùng phát triển” – một thông điệp mang tính yêu cầu hơn là khuyến nghị. Khi người đứng đầu Chính phủ kêu gọi nghiên cứu mô hình hợp tác chung về công nghệ số, AI, bán dẫn, đô thị thông minh, nông nghiệp bền vững và vườn ươm khởi nghiệp, rõ ràng kỳ vọng đặt lên vai các địa phương không chỉ là tiếp nhận mà là chủ động dẫn dắt. Điểm đáng chú ý là Nhật Bản tiếp tục khẳng định Việt Nam là đối tác ưu tiên hàng đầu trong các sáng kiến đầu tư chất lượng cao và chuyển giao công nghệ ở khu vực Đông Nam Á. Câu chuyện kết nối số Đông Nam Á vì thế không còn là khẩu hiệu: nếu Việt Nam – với những đầu tàu như Huế, Tây Ninh – không chớp cơ hội này để xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số địa phương, chúng ta sẽ bỏ lỡ một thế hệ công nghệ.
Huế: từ di sản cố đô đến trung tâm phát triển bền vững số và xanh
Huế không chọn vai trò “chủ nhà” trung lập; thành phố cố tình định vị mình là mô hình kết hợp giữa di sản và công nghệ, giữa văn hóa và phát triển bền vững Huế. Các phiên thảo luận chuyên sâu của diễn đàn xoay quanh ba nhóm giải pháp hành động: chuyển đổi xanh và đô thị thông minh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, hợp tác du lịch – văn hóa – di sản. Cách đặt vấn đề này cho thấy Huế muốn gắn danh tiếng cố đô với hình ảnh một thành phố thông minh, giảm phát thải carbon, biết quản lý tài nguyên nước, xử lý rác thải và phát triển hạ tầng giao thông theo chuẩn mới. Sự tương đồng giữa định hướng phát triển của Huế và thế mạnh của Nhật Bản là rất rõ: Nhật có kinh nghiệm về năng lượng tái tạo, quản trị đô thị thông minh, công nghệ số, bán dẫn, AI; Huế có nhu cầu nâng cấp hạ tầng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và bảo tồn di sản bằng công nghệ. Khi Nhật Bản sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ chính quyền địa phương thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực xây dựng chính sách trong các lĩnh vực chiến lược như lượng tử, vệ tinh, bán dẫn, Huế khó có lý do để chậm trễ. Không chỉ dừng ở khung chính sách, diễn đàn còn mở không gian giao thương trực tiếp B2B và kết nối G2B, giúp các tỉnh, thành phố giới thiệu chính sách ưu đãi đầu tư và dự án trọng điểm tới các tập đoàn, tổ chức xúc tiến thương mại của Nhật. Với Huế, đây là cơ hội để chuyển các khẩu hiệu phát triển bền vững Huế thành dòng vốn FDI và công nghệ cụ thể, đặc biệt trong du lịch sinh thái, du lịch văn hóa bền vững gắn với ứng dụng công nghệ số trong quản lý điểm đến. Nếu Huế chớp lấy, thành phố có thể trở thành biểu tượng mới của hợp tác Việt Nam Nhật Bản trong lĩnh vực kết nối số và đô thị xanh.
Tây Ninh và Yamanashi: năng lượng hydrogen như phép thử cho chuyển đổi xanh địa phương
Trong số các địa phương Việt Nam tham dự diễn đàn địa phương 2026 tại Huế, Tây Ninh cho thấy một cách tiếp cận rất thực dụng: đi vào những lĩnh vực Nhật Bản có thế mạnh và tỉnh có nhu cầu rõ ràng. Ngày 06/9, đoàn công tác Tây Ninh do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Lâm dẫn đầu đến Huế không chỉ để dự phiên toàn thể mà còn để củng cố hợp tác song phương với tỉnh Yamanashi. Đây là bước tiếp theo sau Bản ghi nhớ về giao lưu và hợp tác quốc tế ký tháng 5, chứng tỏ tỉnh nghiêm túc với mục tiêu kinh tế xanh. Buổi làm việc ngày 05/9 giữa Sở Ngoại vụ Tây Ninh và đại diện Yamanashi tập trung vào hai nhóm nội dung: hydrogen, năng lượng tái tạo và nông nghiệp. Trong lĩnh vực năng lượng, hai bên trao đổi sâu về hydrogen – lĩnh vực Yamanashi có kinh nghiệm và Tây Ninh đang quan tâm để sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải. Việc chuẩn bị cơ sở cho chuyến công tác của lãnh đạo Tây Ninh tới Yamanashi, dự kiến tháng 10, nhân dịp tham dự Hội nghị Hydrogen quy mô lớn diễn ra từ 19 đến 21/10, cho thấy tỉnh không muốn đứng ngoài xu thế công nghệ hydrogen toàn cầu. Điểm đáng bàn là cách Tây Ninh gắn công tác đối ngoại với xúc tiến đầu tư, phát triển kinh tế và nhu cầu thực tế thông qua sự tham gia của Sở Tài chính, Trung tâm Xúc tiến đầu tư trong buổi làm việc. Thay vì nói chung chung về hợp tác Việt Nam Nhật Bản, tỉnh đi thẳng vào câu chuyện nguồn nguyên liệu tại khu vực hồ Dầu Tiếng phục vụ sản xuất lốp xe và khả năng kết nối doanh nghiệp hai bên. Dù các nội dung này mới ở mức trao đổi, chưa hình thành dự án cụ thể, đây vẫn là phép thử quan trọng: nếu các bên làm rõ được yêu cầu về nguyên liệu, logistics, công nghệ, Tây Ninh sẽ có thêm cánh cửa cho năng lượng hydrogen Tây Ninh và công nghiệp sạch.
Nông nghiệp không carbon và bài toán đồng kiến tạo giá trị địa phương
Nếu hydrogen là biểu tượng của chuyển đổi xanh công nghiệp thì nông nghiệp không carbon là bài toán chuyển đổi xanh đời sống – và Tây Ninh chọn Yamanashi làm phòng thí nghiệm thực tế. Tháng 10 là mùa thu hoạch nho, đào ở Yamanashi, vì vậy chuyến công tác dự kiến sẽ cho đoàn Tây Ninh cơ hội tham quan nông trường, tìm hiểu quy trình sản xuất, gặp gỡ nông dân. Sự quan tâm của Yamanashi tới mô hình nông nghiệp giảm phát thải, nông nghiệp không carbon, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, quản lý môi trường, sử dụng năng lượng hiệu quả, bảo quản và nâng cao giá trị nông sản phù hợp hoàn toàn với định hướng mà Tây Ninh đang muốn theo đuổi. Đây không phải dạng học tập kinh nghiệm một chiều; đúng với tinh thần Thủ tướng nêu tại diễn đàn, hai bên đang bước sang giai đoạn đồng kiến tạo. Quan hệ Tây Ninh – Yamanashi được xây từ giao lưu, trao đổi, nay chuyển sang xác định lĩnh vực có khả năng hợp tác cụ thể, phù hợp thế mạnh và nhu cầu mỗi bên. Nếu Tây Ninh biến được bài học nông nghiệp không carbon ở Yamanashi thành mô hình thử nghiệm tại địa phương, tỉnh sẽ có câu trả lời rõ ràng cho việc làm sao để hợp tác Việt Nam Nhật Bản không chỉ nằm trên giấy. Từ góc độ rộng hơn, các bước đi của Tây Ninh cho thấy một điều: diễn đàn địa phương 2026 chỉ có ý nghĩa khi các tỉnh dám gắn nội dung thảo luận với kế hoạch hành động sau sự kiện. Không có bản ghi nhớ nào tự biến thành kết quả nếu thiếu những chuyến khảo sát, những cuộc làm việc cụ thể như với Yamanashi.
Kết luận: Huế, Tây Ninh và trách nhiệm dẫn đường cho kết nối số và xanh
Việc tổ chức thành công Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản 2026 tại Huế mở ra cơ hội mới cho vùng kinh tế trọng điểm miền Trung và cho cả mạng lưới địa phương Việt Nam. Nhưng cơ hội chỉ có giá trị khi được biến thành dự án và mô hình cụ thể. Huế đang cố xóa ranh giới giữa một cố đô di sản và một đô thị thông minh, xanh; Tây Ninh đặt cược vào hydrogen, năng lượng tái tạo và nông nghiệp không carbon; đó là những lựa chọn mang tính táo bạo hơn là an toàn. Nhìn từ góc độ kết nối số Đông Nam Á, việc Nhật Bản xem Việt Nam như đối tác ưu tiên hàng đầu trong sáng kiến đầu tư chất lượng cao và chuyển giao công nghệ là lời mời không thể phớt lờ. Nếu các địa phương chậm trễ, dòng vốn và công nghệ sẽ tìm đến nơi khác. Diễn đàn năm nay gửi đi thông điệp rõ ràng: thời của những buổi hội thảo dừng lại ở phát biểu đã qua, thời của các địa phương dám dùng công nghệ số, AI, hydrogen, năng lượng tái tạo để viết lại câu chuyện phát triển bền vững Huế, năng lượng hydrogen Tây Ninh và nhiều địa phương khác đã đến. Kết luận đáng rút ra là: hợp tác Việt Nam Nhật Bản ở cấp địa phương chỉ có ý nghĩa khi đi cùng tư duy đồng kiến tạo, khi mỗi tỉnh dám chọn cho mình một "niche" trong bản đồ số và xanh khu vực. Huế, Tây Ninh và các địa phương tham dự diễn đàn đã bước những bước đầu; bước tiếp theo – khó hơn nhưng quyết định – là biến những bản ghi nhớ, phiên thảo luận thành kết quả đo đếm được cho người dân, doanh nghiệp.
