Giảm thuế Mỹ Trung Quốc: Bước đi nhỏ cho một canh bạc lớn
Giảm thuế Mỹ Trung Quốc trong lĩnh vực nông sản và nguyên phụ liệu là quá trình hai bên đàm phán khôi phục một phần ưu đãi thuế và mua bán hàng hóa then chốt, nhằm giữ ổn định thương mại song phương, giảm căng thẳng thuế quan và tạo nền tảng cho các thỏa thuận dài hạn về chuỗi cung ứng nông nghiệp. Các cuộc tiếp xúc hiện nay hướng tới một khuôn khổ cắt giảm thuế có đi có lại, với quy mô khoảng 30 tỷ USD mỗi bên được thống nhất trước đó. Về bản chất, đây không phải là động thái mang tính biểu tượng mà là một canh bạc chính trị – kinh tế: chấp nhận nhượng bộ có kiểm soát để đổi lấy trật tự thương mại dễ dự đoán hơn. Hội nghị thượng đỉnh Trump–Tập sắp tới được coi là thời điểm kiểm tra xem mô hình "đình chiến thuế quan" kéo dài một năm qua có được gia hạn hay không.
Đậu nành Mỹ: Mặt hàng được ưu tiên hàng đầu trong nông sản Mỹ Trung Quốc
Nếu phải chọn một biểu tượng cho nông sản Mỹ Trung Quốc, đó chính là hạt đậu nành. Trung Quốc là nước mua hạt có dầu lớn nhất thế giới và đang tăng mạnh mua đậu nành Mỹ trước cuộc gặp Trump–Tập. Theo bốn thương nhân, trong tuần này Bắc Kinh đã đặt từ 14 đến 15 chuyến tàu, tương đương khoảng 1 triệu tấn đậu nành, được cho là do tập đoàn dự trữ nhà nước Sinograin đứng tên. Điều này không phải ngẫu nhiên: Nhà Trắng từng công bố Bắc Kinh cam kết mua 25 triệu tấn đậu nành Mỹ mỗi năm cho đến năm 2028. Đây là một câu cam kết có trọng lượng, vì nó biến đậu nành thành "trái phiếu chính trị" bảo chứng cho tinh thần hợp tác. Việc tăng mua trước thượng đỉnh phát đi tín hiệu rõ ràng: Trung Quốc sẵn sàng dùng nông sản như công cụ tạo thiện chí, đổi lại môi trường thuế quan ổn định hơn cho các mặt hàng ưu tiên.
Khuôn khổ giảm thuế đối ứng 30 tỷ USD: Vì sao lại xoay quanh nông nghiệp và nguyên liệu?
Thông tin về kế hoạch cắt giảm thuế có đi có lại, áp dụng cho quy mô khoảng 30 tỷ USD mỗi bên, cho thấy Washington và Bắc Kinh chọn cách bắt đầu từ những lĩnh vực ít nhạy cảm về an ninh nhưng thiết yếu cho sản xuất. Đàm phán thuế quan đang tập trung vào nông sản và các nguyên phụ liệu đầu vào – những mặt hàng vừa tạo việc làm trong nước, vừa khó bị thay thế trong ngắn hạn. Việc nhiều mặt hàng Trung Quốc có thể được khôi phục thuế suất tối huệ quốc (MFN) cho thấy Mỹ muốn gửi thông điệp: giảm thuế không phải là nhượng bộ vô điều kiện, mà là phần thưởng cho việc tuân thủ thỏa thuận đình chiến thuế quan. Ngược lại, Trung Quốc dùng đơn hàng đậu nành quy mô lớn để chứng minh họ là đối tác đáng tin trong thực thi cam kết. Hai chuỗi hành động này gắn kết với nhau, tạo ra một cơ chế "thuế quan đổi lấy hợp đồng".
Vai trò của các tập đoàn nhà nước: Sinograin và COFCO ở tuyến đầu chính trị thương mại
Không phải doanh nghiệp tư nhân, mà chính các tập đoàn nhà nước đang đứng tuyến đầu trong đàm phán thuế quan. Sinograin được cho là đơn vị đặt mua 1 triệu tấn đậu nành Mỹ vừa qua, với các chuyến hàng dự kiến bốc xếp từ tháng 12 đến tháng 2 năm sau. Trong khi đó, đại diện tập đoàn nông sản quốc doanh COFCO có thể sẽ tháp tùng Chủ tịch Tập Cận Bình trong chuyến công du tới Mỹ để hội đàm với Tổng thống Donald Trump. Việc doanh nghiệp quốc doanh xuất hiện trong phái đoàn lãnh đạo cho thấy Bắc Kinh coi nông nghiệp là phần mở đầu mềm cho một quan hệ cứng về công nghệ và kiểm soát xuất khẩu. Từ góc nhìn Mỹ, sự hiện diện này là cơ hội buộc phía Trung Quốc chịu trách nhiệm trực tiếp về các con số nhập khẩu đã cam kết. Cuộc chơi giảm thuế Mỹ Trung Quốc vì thế không chỉ là giữa hai bộ thương mại, mà là giữa nhà nước và chính các doanh nghiệp do nhà nước sở hữu.
Tác động với trật tự thương mại toàn cầu và kết luận
Một thỏa thuận giảm thuế chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ so với kim ngạch thương mại song phương đã vượt mốc 400 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm, nhưng tác động tâm lý lại lớn hơn con số. Nó phát đi tín hiệu rằng, bất chấp rạn nứt về trí tuệ nhân tạo hay kiểm soát xuất khẩu, hai nền kinh tế hàng đầu vẫn có thể giữ quan hệ "đi đúng quỹ đạo" thông qua các lĩnh vực như nông nghiệp. Với thị trường toàn cầu, việc Mỹ và Trung Quốc duy trì mua bán nông sản ổn định giúp giảm rủi ro sốc giá, nhất là khi nhập khẩu đậu nành Mỹ của Trung Quốc đã tăng mạnh lên 1,11 triệu tấn trong tháng 7, so với 420.900 tấn cùng kỳ năm trước. Kết luận rõ ràng là: ai kiểm soát được nông sản và nguyên phụ liệu trong bàn cờ giảm thuế Mỹ Trung Quốc, người đó có cơ hội định hình lại trật tự thương mại sau mỗi vòng thượng đỉnh.
