Mỹ và Trung Quốc cắt giảm thuế quan 60 tỷ USD: Những ngành hàng nào đang thắng lớn?

Thỏa thuận giảm thuế quan Mỹ Trung: bước ngoặt 60 tỷ USD và thông điệp chính trị

Thỏa thuận thương mại 60 tỷ USD giữa Mỹ và Trung Quốc là việc hai bên nhất trí cắt giảm thuế quan đối với nhóm hàng hóa được coi là “phi nhạy cảm”, mỗi chiều thương mại khoảng 30 tỷ USD, đồng thời gắn với cam kết mua thêm than đá và gia hạn cơ chế đình chiến thương mại để giảm căng thẳng trong quan hệ kinh tế song phương. Đây không phải chỉ là một gói kỹ thuật về thuế, mà là một thông điệp chính trị: Washington và Bắc Kinh muốn giữ kênh đối thoại mở trong khi tạm thời “khoanh lại” các vấn đề nhạy cảm như đất hiếm, công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Theo thông cáo từ phía Mỹ, việc giảm thuế quan ưu đãi hàng hóa trị giá khoảng 30 tỷ USD mỗi chiều được thống nhất trong khuôn khổ Hội đồng Thương mại Mỹ-Trung – cơ chế được thành lập tại hội nghị thượng đỉnh tháng 5 và chính thức vận hành trong chuyến thăm cấp nhà nước mới nhất của Chủ tịch Tập Cận Bình. Song song với đó, hai bên gia hạn thêm hai tháng thỏa thuận đình chiến thương mại, kéo dài đến ngày 10/1, nhằm tạo một môi trường chính sách ổn định hơn cho doanh nghiệp. Chính bước đi kép này cho thấy cả hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đang ưu tiên ổn định và khả năng dự đoán, dù bất đồng chiến lược chưa hề biến mất.

Nông sản Mỹ vào Trung Quốc: ngô thắng thế, đậu tương bị bỏ lại

Nếu phải chọn một nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất từ giảm thuế quan Mỹ Trung, đó chính là nông sản. Danh sách từ phía Mỹ cho thấy Trung Quốc có kế hoạch cắt giảm thuế quan đối với nhiều loại nông sản Mỹ, bao gồm ngô, lúa mì, thịt, các sản phẩm từ sữa và dầu thực vật. Đồng thời, nông sản Mỹ được đưa vào danh mục hàng hóa xuất khẩu sang Trung Quốc được hưởng thuế quan ưu đãi hơn, cùng với cá và hải sản, gỗ và sản phẩm gỗ, mỹ phẩm và thiết bị y tế. Điểm đáng chú ý là đậu tương – mặt hàng từng đứng đầu trong thương mại nông sản Mỹ Trung Quốc – lại không xuất hiện trong danh sách giảm thuế. Đây là tín hiệu cho thấy Bắc Kinh đã chủ động đa dạng hóa nguồn cung, không muốn phụ thuộc trở lại vào đậu tương Mỹ như trước xung đột thương mại. Ngược lại, việc ưu tiên ngô và lúa mì phản ánh nhu cầu bảo đảm an ninh lương thực trong nước và nuôi ngành chăn nuôi đang tăng nhanh. Về phía Washington, ưu đãi thuế quan cho nông sản là một thắng lợi chính trị nội địa, khi nông dân Mỹ từng là nhóm chịu thiệt rõ rệt trong giai đoạn chiến tranh thuế quan.

Mỹ phẩm, thiết bị y tế và hàng gia dụng: tiêu dùng là mặt trận xoa dịu căng thẳng

Không chỉ nông sản, thỏa thuận thương mại 60 tỷ còn chạm thẳng vào túi tiền người tiêu dùng với nhóm mỹ phẩm, thiết bị y tế và hàng gia dụng. Bắc Kinh tuyên bố sẽ xem xét giảm thuế đối với cá và hải sản, gỗ và sản phẩm gỗ, mỹ phẩm cùng thiết bị y tế của Mỹ. Đây là những mặt hàng có tính “phi nhạy cảm” cao về an ninh quốc gia, nhưng lại mang giá trị gia tăng lớn và gắn chặt với tầng lớp trung lưu đang lên của Trung Quốc. Ở chiều ngược lại, Washington dự kiến cắt giảm thuế quan đối với các thiết bị gia dụng nhỏ từ Trung Quốc như máy pha cà phê, máy nướng bánh mì, đồ dùng nhà bếp, chăn ga gối đệm, cùng các sản phẩm tiêu dùng như đồ chơi, pháo hoa, hoa giả, đèn trang trí cây thông Noel và ghế ngồi ô tô cho trẻ em. Theo danh mục hàng hóa nêu từ phía Mỹ, các mặt hàng Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ được hưởng ưu đãi thuế quan tập trung vào thiết bị gia dụng nhỏ, đồ chơi, đồ trang trí lễ hội và ghế an toàn dành cho trẻ em. Sự lựa chọn này cho thấy cả hai bên đang dùng lĩnh vực tiêu dùng – từ nông sản đến mỹ phẩm và hàng gia dụng – như khu vực giảm căng thẳng, tránh va chạm vào công nghệ lõi hay linh kiện chiến lược.

Cam kết 20 triệu tấn than Mỹ: năng lượng, chính trị nội địa và mặt trái khí hậu

Cam kết Trung Quốc mua ít nhất 20 triệu tấn than đá Mỹ trong hai năm là phần gây tranh cãi nhất của gói thỏa thuận. Theo thông cáo phía Mỹ, Bắc Kinh đã đồng ý nhập khẩu ít nhất 10 triệu tấn than đá của Mỹ trong năm 2027 và ít nhất 10 triệu tấn nữa trong năm 2028, với tổng lượng ít nhất 20 triệu tấn. Một tuyên bố khác cho biết lượng than này tương đương khoảng 2% tổng lượng than nhập khẩu hàng năm của Trung Quốc. Nhà Trắng gắn thỏa thuận mua than với chính sách của chính quyền Donald Trump nhằm thúc đẩy ngành than Mỹ, trong bối cảnh nhu cầu điện gia tăng vì sự phát triển của trung tâm dữ liệu và hạ tầng công nghệ, và mục tiêu mở rộng vai trò các nhà máy điện than trong hệ thống năng lượng. Về phía Trung Quốc, thỏa thuận được mô tả là bổ sung thêm một nguồn cung, góp phần duy trì ổn định thương mại và giảm nguy cơ tái diễn căng thẳng thuế quan. Tuy vậy, việc đặt than đá ở trung tâm một thỏa thuận “xoa dịu” thương mại cho thấy cả hai nền kinh tế vẫn ưu tiên lợi ích năng lượng và chính trị nội địa hơn các mục tiêu khí hậu dài hạn.

Sau giảm thuế quan là gì: từ Hội đồng Đầu tư đến kênh đối thoại về AI

Thỏa thuận giảm thuế quan ưu đãi hàng hóa và gói 20 triệu tấn than không phải là dấu chấm hết, mà là điểm khởi đầu cho một loạt cơ chế mới. Hai nước không chỉ vận hành Hội đồng Thương mại Mỹ-Trung, mà còn chính thức đưa Hội đồng Đầu tư Mỹ-Trung vào hoạt động để thảo luận cơ hội đầu tư và những trở ngại giữa hai nền kinh tế. Song song, một nhóm công tác về rào cản tiếp cận thị trường nông nghiệp được lập để xử lý vướng mắc trong thương mại nông sản. Ở tầng sâu hơn của chuỗi cung ứng, Washington và Bắc Kinh tiếp tục trao đổi nhằm xử lý các quan ngại liên quan đến tình trạng thiếu hụt đất hiếm và các khoáng sản quan trọng. Trên mặt trận trí tuệ nhân tạo, hai bên đã thống nhất thiết lập kênh liên lạc để xử lý sự cố và sẽ tổ chức cuộc đối thoại tiếp theo vào cuối tháng 11. Bộ Thương mại Trung Quốc nhận định việc gia hạn thêm hai tháng thỏa thuận đình chiến thương mại tạo ra một môi trường chính sách tương đối ổn định và có thể dự đoán được cho sự hợp tác giữa doanh nghiệp và duy trì các cuộc thảo luận tích cực. Nói cách khác, giảm thuế chỉ là bề nổi; thứ mà cả hai đang xây dựng là khung thể chế nhằm kiểm soát cạnh tranh, tránh để mỗi va chạm thương mại biến thành khủng hoảng toàn diện.