Sân bay Phú Quốc mở rộng: phép thử năng lực quy hoạch cảng hàng không
Sân bay Phú Quốc mở rộng là quá trình điều chỉnh quy hoạch cảng hàng không, nâng công suất nhà ga, đường băng và hạ tầng kỹ thuật, nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch Phú Quốc nâng cấp, phục vụ APEC 2027 hạ tầng và đặt nền tảng cho kết nối hàng không dài hạn của đảo ngọc. Dự án mở rộng Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc đang bước vào giai đoạn nước rút với hàng loạt hạng mục được đẩy nhanh tiến độ. Trong khi đó, Hội đồng thẩm định của Bộ Xây dựng vừa ra thông báo kết luận về điều chỉnh Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Hai diễn biến song song này cho thấy đây không chỉ là dự án xây thêm nhà ga, mà là phép thử tổng lực cho tư duy quy hoạch cảng hàng không và năng lực tổ chức thi công hạ tầng chiến lược.
Nước rút thi công: T2 và ga VIP là lời cam kết trước APEC
Ở tầng công trường, sân bay Phú Quốc mở rộng đã rời khỏi giai đoạn hình dung trên giấy để chuyển thành áp lực tiến độ từng ngày. Nhà ga hành khách T2 hiện đã hoàn thành khoảng 95% kết cấu bê tông cốt thép, 70% kết cấu thép và 80% công tác xây, trát. Hơn 9.500 tấm kính cường lực Unitized, mỗi tấm nặng khoảng 400-500 kg, đang được lắp đặt quanh công trình có diện tích sàn khoảng 387.790 m². Câu chuyện không chỉ là những con số ấn tượng, mà là lựa chọn dồn lực: khoảng 6.500 kỹ sư, công nhân làm việc “3 ca, 4 kíp” cùng 8 cần cẩu siêu trọng, bất chấp thời tiết đảo mưa nắng thất thường. Theo hồ sơ dự án, T2 được thiết kế như “cánh trái” phượng hoàng, công suất khoảng 24 triệu hành khách/năm trong giai đoạn đầu, dự kiến hoàn thành cuối năm 2026 và hướng tới chạy thử vào tháng 4/2027.
Song song đó, nhà ga VIP rộng khoảng 9.890 m² – lấy cảm hứng từ hình tượng “cá đại bàng biển” – đã hoàn thành khoảng 85% phần kết cấu chính. Đây là lựa chọn giàu tính biểu tượng: nếu T2 xử lý dòng khách đại trà, thì nhà ga VIP là “phòng khách cấp cao” của đảo ngọc cho Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Hàng nghìn kỹ sư, công nhân tiếp tục làm việc theo 3 ca, 4 kíp để không trễ hẹn. Ở góc nhìn chính sách, việc ưu tiên hoàn thành hai nhà ga này trước APEC cho thấy Việt Nam muốn gửi đi thông điệp: hạ tầng đón đoàn cấp cao và du khách APEC là ưu tiên chiến lược, không phải phần phụ trong câu chuyện du lịch Phú Quốc nâng cấp.
Điều chỉnh quy hoạch: từ gỡ điểm nghẽn mặt bằng đến tư duy hạ tầng xanh
Ở tầng thể chế, điểm đáng chú ý nhất không phải là thay đổi vài đường kẻ trên bản vẽ, mà là việc dám “mở” quy hoạch khi dự án đã khởi công. Hội đồng đánh giá quá trình triển khai Dự án đầu tư mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc theo Nghị quyết số 01/2025/NQ-CP đang gặp khó khăn về mặt bằng, có nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng một số công trình phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Chính vì vậy, Hội đồng thẩm định thống nhất với sự cần thiết nghiên cứu, điều chỉnh Quy hoạch Cảng HKQT Phú Quốc.
Điều chỉnh quy hoạch lần này không dừng ở việc “nhét thêm” hạng mục, mà là rà soát toàn bộ hạ tầng. Hồ sơ quy hoạch phải bổ sung số liệu về hiện trạng kết cấu hạ tầng, tiến độ đầu tư xây dựng các công trình, làm rõ cơ sở tính toán quy mô từng hạng mục để bảo đảm tính thống nhất giữa hồ sơ và bản vẽ. Với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, phương án mới phải tính toán nhu cầu sử dụng năng lượng và xác định quy mô công trình phù hợp với xu hướng chuyển đổi sang phương tiện giao thông xanh. Năng lực hạ tầng phải đủ đáp ứng thời điểm lượng hành khách tăng đột biến trong giai đoạn Phú Quốc phục vụ APEC 2027. Nói cách khác, đây là lúc quy hoạch cảng hàng không phải “học cách” tính đến biến đổi khí hậu, giao thông xanh và cao điểm sự kiện quốc tế, thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng bình quân.
Kết nối, lưu trú và sức bật du lịch: sân bay là hạt nhân chứ không chỉ là cổng vào
Một sân bay lớn không tự động biến thành động lực phát triển nếu nó bị cô lập với phần còn lại của đô thị du lịch. Hội đồng thẩm định yêu cầu nghiên cứu phương án tổ chức giao thông phù hợp trên tuyến đường trục dẫn vào khu nhà ga hành khách, đặc biệt trong những thời điểm lưu lượng phương tiện tăng cao. Quy hoạch cũng cần kết nối hợp lý giữa khu khách sạn với nhà ga hành khách, vừa đáp ứng nhu cầu lưu trú ngắn hạn, vừa tạo thuận lợi cho hành khách sử dụng sân bay. Đây là điểm rất đáng hoan nghênh: sân bay Phú Quốc mở rộng được nghĩ như một nút giao tổng hợp – nơi giao thoa giữa hàng không, khách sạn, giao thông mặt đất – chứ không chỉ là một nhà ga tách rời.
Ở tầm rộng hơn, Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc được xác định là dự án hạ tầng trọng điểm phục vụ APEC 2027, đồng thời là một trong những động lực quan trọng để Phú Quốc mở rộng kết nối với thị trường quốc tế. Công trình được kỳ vọng đóng vai trò quan trọng trong việc phục vụ APEC 2027, đồng thời tạo nền tảng để Phú Quốc phát triển thành trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng và giao thương quốc tế. Trong bức tranh đó, nhà ga T2 và nhà ga VIP không chỉ thay đổi diện mạo sân bay mà còn được kỳ vọng trở thành những công trình biểu tượng, góp phần đưa Phú Quốc tiến gần hơn mục tiêu trở thành điểm đến quốc tế và trung tâm tổ chức các sự kiện quy mô lớn. Nếu quy hoạch kết nối, khách sạn và quỹ đất xung quanh được thực hiện nhất quán, du lịch Phú Quốc nâng cấp có thể chuyển từ “phong trào” sang “hệ sinh thái” bền vững.
Kết luận: APEC là mốc thời gian, không phải đích đến cuối cùng
Dự án sân bay Phú Quốc mở rộng và điều chỉnh quy hoạch cảng hàng không đang được thúc đẩy bởi áp lực APEC 2027 hạ tầng, nhưng giá trị lớn nhất không nên đo bằng việc kịp khai trương T2 hay ga VIP trước ngày khai mạc. Về dài hạn, quy hoạch đến năm 2050 đặt mục tiêu khi toàn bộ các hạng mục nhà ga được hoàn thiện, hình hài “phượng hoàng” của sân bay Phú Quốc sẽ được tạo nên trọn vẹn, với năng lực phục vụ khoảng 50 triệu hành khách mỗi năm. Điều quan trọng là: APEC 2027 phải trở thành bài kiểm tra cho tính đồng bộ của hạ tầng kỹ thuật, khả năng xử lý cao điểm khách, sự kết nối với mạng lưới du lịch và kinh tế đảo, chứ không chỉ là một sự kiện để cắt băng. Nếu vượt qua được bài kiểm tra này, Phú Quốc có cơ hội bước hẳn sang “làn đường nhanh” trong cạnh tranh du lịch khu vực, với sân bay đóng vai trò hạt nhân chiến lược cho vài thập kỷ tới.
