Một triệu tấn thép và thông điệp chiến lược của cầu vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu
Dự án cầu và hầm vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu là tuyến hạ tầng dài hơn 14 km, kết hợp 8,01 km cầu, 3,85 km hầm vượt biển và khoảng 1,9 km đường dẫn, đòi hỏi tổng cộng 16,8 triệu tấn vật liệu xây dựng và khoảng 1,074 triệu tấn sắt thép cho toàn bộ các hạng mục.
Điểm mấu chốt của dự án cầu vượt biển này không chỉ nằm ở danh xưng công trình có hầm vượt biển dài nhất cả nước, mà ở chỗ nó đặt ra một “bài kiểm tra sức bền” cho nhu cầu sắt thép Việt Nam và năng lực tự chủ của ngành công nghiệp thép nội địa. Khối lượng 1,074 triệu tấn thép tương đương 147 lần kết cấu kim loại của tháp Eiffel là con số buộc các nhà sản xuất, từ thép xây dựng, thép dự ứng lực đến thép vỏ hầm, phải nhìn lại chiến lược đầu tư, chuẩn sản phẩm và phối hợp chuỗi cung ứng xây dựng. Nếu ngành không coi đây là bước ngoặt để nâng cấp, chúng ta sẽ bỏ lỡ một cơ hội hiếm hoi để chuẩn hóa năng lực ở tầm dự án hạ tầng biển lớn.
Quy mô chưa từng có: từ 147 tháp Eiffel tới cấu trúc cầu – hầm đặc thù
Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường, toàn bộ dự án cần khoảng 16,8 triệu tấn vật liệu xây dựng, trong đó riêng sắt thép chiếm khoảng 1,074 triệu tấn. Xét thuần về khối lượng, đây là con số tương đương 147 lần kết cấu kim loại của tháp Eiffel nặng khoảng 7.300 tấn mỗi tháp. Đây là câu nói đáng trích: “Khối lượng thép của tuyến đường vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu tương đương 147 tháp Eiffel”.
Cấu trúc kỹ thuật của tuyến đường vượt biển này cũng tạo ra nhu cầu thép rất khác nhau giữa các hạng mục. Phần cầu được định hướng dùng dầm hộp bê tông cốt thép dự ứng lực, còn phần hầm dìm sử dụng bê tông cốt thép kết hợp vỏ thép. Điều đó có nghĩa là ngoài thép cốt bê tông truyền thống, dự án còn đặt ra nhu cầu lớn với thép dự ứng lực và thép tấm, kết cấu cho vỏ hầm. Không một nhà sản xuất nào có thể “ôm trọn” khối lượng này; cơ hội nằm ở cách chia nhỏ gói thầu theo tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng cung ứng của từng doanh nghiệp.
Ngành công nghiệp thép: từ thị phần hiện tại đến cuộc sàng lọc theo chuẩn kỹ thuật
Hiện Hòa Phát dẫn đầu thị trường thép xây dựng với thị phần 36,5% năm 2025 và 36,1% trong 5 tháng đầu 2026, tiếp đến là khối VNSTEEL với khoảng 11,6% và 12,2% thị phần. Các doanh nghiệp khác như Việt Đức, Vina Kyoei và POSCO nắm phần nhỏ hơn của miếng bánh này. Đây là một phát biểu đáng trích: “Hòa Phát là nhà sản xuất thép xây dựng dẫn đầu về thị phần và có cả sản phẩm cáp thép dự ứng lực”.
Dự án cầu vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu, với nhu cầu sắt thép Việt Nam lên tới hơn 1 triệu tấn, đã vô tình trở thành “sân chơi phân loại” giữa doanh nghiệp mạnh về khối lượng và doanh nghiệp mạnh về chủng loại. Hòa Phát có lợi thế ở thép xây dựng và cáp dự ứng lực, POSCO Yamato Vina mạnh thép hình, cọc cừ, còn VNSTEEL và Vina Kyoei lại có thế mạnh thép xây dựng. Song, phần thép vỏ hầm dìm hiện chưa có đủ thông số kỹ thuật để khẳng định doanh nghiệp nội nào đáp ứng toàn bộ yêu cầu. Khoảng trống này không chỉ là rủi ro mà còn là lời nhắc: nếu ngành thép không nhanh chóng đầu tư vào các mác thép đặc chủng, chúng ta sẽ đứng ngoài các cấu kiện giá trị cao.
Chuỗi cung ứng xây dựng: bài thi về logistics, tiêu chuẩn và khả năng phối hợp
Với quy mô vật liệu lớn, dự án cầu vượt biển này được đánh giá có thể mở ra nhu cầu đáng kể cho chuỗi cung ứng thép tại TP.HCM và các tỉnh lân cận. Hơn 1 triệu tấn thép cho một tuyến hạ tầng duy nhất không chỉ là con số đẹp trong báo cáo, mà là bài toán thực tế về năng lực sản xuất, tồn kho, vận chuyển và quản trị tiến độ. Nhu cầu sắt thép Việt Nam vì thế không còn là câu chuyện tăng sản lượng chung chung, mà là khả năng đáp ứng đúng loại thép, đúng chuẩn và đúng thời điểm.
Hồ sơ đánh giá môi trường nhấn mạnh rằng khả năng tham gia dự án phụ thuộc vào từng chủng loại thép, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ cung ứng và đặc biệt là năng lực logistics vận chuyển đường thủy bằng xà lan hoặc tàu biển chuyên dụng ra luồng thi công. Điều này cho thấy chuỗi cung ứng xây dựng sẽ phân tầng lại: doanh nghiệp nào đầu tư đồng bộ từ nhà máy đến hệ thống vận chuyển chuyên dụng có lợi thế rõ rệt. Nếu không có sự phối hợp chặt chẽ giữa các khâu, khối lượng thép khổng lồ này có thể trở thành áp lực làm lộ ra các điểm nghẽn cố hữu của ngành.
Kết luận: Dự án vượt biển như phép thử năng lực tự chủ vật liệu
Dự án cầu vượt biển Cần Giờ - Vũng Tàu là một trong những phép thử quan trọng nhất đối với ngành công nghiệp thép trong nước. Hơn 1,074 triệu tấn thép, tương đương 147 tháp Eiffel, không chỉ là minh chứng về quy mô mà là thước đo cho khả năng tổ chức sản xuất, chuẩn hóa kỹ thuật và phối hợp chuỗi cung ứng xây dựng. Nếu ngành thép nội địa tận dụng được cơ hội này để mở rộng dãy sản phẩm từ thép xây dựng phổ thông tới thép dự ứng lực, thép vỏ hầm và nâng cấp năng lực logistics, lợi ích không dừng ở một dự án mà còn lan sang các công trình hạ tầng chiến lược trong tương lai.
Ngược lại, nếu phần lớn cấu kiện đặc thù vẫn phải trông chờ vào nguồn ngoài, chúng ta sẽ tiếp tục ở vị thế gia công khối lượng lớn nhưng giá trị gia tăng thấp. Dự án cầu vượt biển này, vì thế, không nên được nhìn như “siêu công trình đơn lẻ”, mà như một cột mốc tái định hình lại chiến lược phát triển dài hạn của ngành thép và toàn bộ hệ sinh thái xây dựng phía Nam.
