Mục tiêu 4-6 HCV: Liều lượng tham vọng vừa phải hay quá an toàn?
ASIAD 20 Việt Nam là kế hoạch tham dự Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 tại Aichi-Nagoya với một đoàn 498 thành viên, trong đó có 348 vận động viên tranh tài ở 33 môn và phân môn, đặt mục tiêu giành từ 4-6 huy chương vàng và phấn đấu đứng trong top 20 toàn đoàn. Đây không phải là bản kế hoạch hành chính thuần túy, mà là tuyên ngôn tham vọng mới của thể thao thành tích cao nước ta trong năm 2026. Với 3 HCV, 5 HCB và 19 HCĐ ở ASIAD 19, vị trí 21 toàn đoàn cho thấy Việt Nam đã chạm trần của chiến lược "tiết kiệm rủi ro" hiện nay. Vì vậy, câu hỏi không phải là có giành được 4-6 HCV hay không, mà là chúng ta có dám coi đây là mục tiêu tối thiểu thay vì tối đa.
Cơ cấu đoàn 498 người: Tập trung hay dàn trải lực lượng?
Việc Cục Thể dục thể thao ban hành quyết định thành lập Đoàn Thể thao Việt Nam với 498 thành viên cho ASIAD 20 là một lựa chọn có tính toán về cả chuyên môn lẫn hậu cần. 348 vận động viên sẽ thi đấu ở 33 môn thể thao ASIAD gồm từ các môn nền tảng như điền kinh, bơi, cử tạ đến các môn giàu hy vọng như bắn súng, cầu mây, karate, wushu, taekwondo, và cả những môn mới như teqball, thể thao điện tử, breaking, MMA. Phần còn lại của đoàn là ban lãnh đạo, 12 cán bộ và đội ngũ y tế 7 người, cùng lực lượng hỗ trợ hậu cần, chuyên môn và chăm sóc sức khỏe. "343 thành viên được bảo đảm kinh phí di chuyển, ăn ở, luyện tập và thi đấu từ ngân sách của Cục Thể dục thể thao" là một con số cho thấy Nhà nước vẫn là nguồn lực chính, trong khi 155 người còn lại dựa vào địa phương và các liên đoàn.
Những môn thể thao truyền thống: Bắn súng, cầu mây, karate vẫn là trụ cột
Nếu phải chọn những môn có khả năng mang về huy chương vàng ASIAD cao nhất, không thể bỏ qua ba cái tên đã lập cú hat-trick vàng tại Hàng Châu: bắn súng, cầu mây và karate. Bắn súng với xạ thủ Phạm Quang Huy từng giành HCV 10m súng ngắn hơi nam là minh chứng cho việc đầu tư chiều sâu vào vài nội dung có thể tạo đột phá. Cầu mây và karate, đặc biệt là các nội dung đồng đội nữ, đã chứng minh Việt Nam đủ sức cạnh tranh với các cường quốc châu lục ở các môn này. Bên cạnh đó là cả hệ thống môn võ như taekwondo, wushu, judo, ju-jitsu, kurash, boxing, vật – nơi chúng ta thường xuyên có mặt ở vòng tranh chấp huy chương. Vấn đề là liệu chiến lược tập trung vào "môn truyền thống" có giúp vượt mốc 3 HCV, hay sẽ lại tái hiện kịch bản ASIAD 19 với vài đỉnh cao đơn lẻ, thiếu bệ đỡ rộng.
Môn mới, nội dung đồng đội: Cửa tăng huy chương nhưng không dễ bất ngờ
Sự xuất hiện của teqball, esports, breaking và MMA trong danh sách thi đấu cho thấy Việt Nam không muốn bỏ lỡ làn sóng môn thể thao mới tại ASIAD 20. Đây là những sân chơi mà khoảng cách truyền thống giữa các cường quốc châu Á chưa quá lớn, mở ra cơ hội cho những nền thể thao đang phát triển. Tuy vậy, nếu không có hệ thống giải quốc nội và nền tảng phong trào mạnh, hy vọng huy chương ở các môn này dễ bị thổi phồng. Ở chiều ngược lại, các nội dung đồng đội như bóng đá nam, nữ, bóng chuyền trong nhà, bóng chuyền bãi biển là lựa chọn chiến lược về hình ảnh hơn là về huy chương. Thành tích cao ở những môn này thường đòi hỏi chu kỳ đầu tư dài hơi, điều mà thể thao Việt Nam chưa thực sự làm bài bản. Nói thẳng, nếu muốn 4-6 HCV, trụ cột vẫn phải là các môn cá nhân và võ đối kháng, còn nội dung mới nên được coi là khoản đầu tư cho tương lai.
Kết luận: 4-6 HCV là bài kiểm tra bản lĩnh quản trị thể thao
ASIAD 20 tại Aichi-Nagoya, diễn ra từ ngày 19/9 đến 4/10, đã được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của thể thao thành tích cao Việt Nam trong năm 2026. Lễ xuất quân dự kiến ngày 9/9 tại Hà Nội không chỉ là nghi lễ mà còn là cột mốc kiểm đếm chất lượng chuẩn bị của cả hệ thống. Trong bối cảnh phân bổ kinh phí cho 343 thành viên từ Cục Thể dục thể thao và 155 người do địa phương, liên đoàn chi trả, câu chuyện huy chương vàng ASIAD không tách rời bài toán quản trị nguồn lực. Những gì đoàn thể thao Nhật Bản hay các đối thủ khu vực làm được vẫn là thước đo, nhưng thứ Việt Nam cần nhất là dám đặt ra mục tiêu cao hơn "4-6 HCV" và xây dựng kế hoạch dài hạn tương ứng. Nếu coi mốc này là đích đến, chúng ta sẽ hài lòng với vị trí top 20; nếu coi đó là bước khởi đầu, ASIAD 20 có thể trở thành điểm bùng phát cho một chu kỳ vươn lên mới.
