Một ngày tựu trường biến thành cú sốc tập thể
Sự cố trường quốc tế đóng cửa ngay trong ngày tựu trường tại cơ sở Ba Tháng Hai của PennSchool TPHCM là tình huống một trường phổ thông dạy chương trình giáo dục quốc tế tạm ngừng hoạt động do hết hợp đồng thuê mặt bằng, khiến phụ huynh và hàng trăm học sinh đến trường đầu năm nhưng không thể vào lớp và phải học tạm, học trực tuyến trong sự hoang mang và bức xúc. Điều đáng nói không phải chuyện một hợp đồng thuê mặt bằng kết thúc, mà là cách nhà trường đã xử lý – hoặc đúng hơn là không xử lý – việc thông tin và bảo vệ quyền lợi học sinh. Sáng ngày tựu trường, nhiều gia đình đưa con đến cơ sở Ba Tháng Hai theo lịch đã thông báo nhưng chỉ thấy cổng trường đóng, ký túc xá bị niêm phong và băng-rôn thu hồi địa điểm học. Học sinh bị đưa vào ngồi tạm ở hội trường đơn vị chủ mặt bằng, trong khi giáo viên và phụ huynh không có câu trả lời rõ ràng về kế hoạch học tập tiếp theo.
Hết hợp đồng thuê và câu hỏi về trách nhiệm của PennSchool
Về mặt pháp lý, cơ sở PennSchool trên đường Ba Tháng Hai đặt trong khu ký túc xá sinh viên Lào – tài sản đầu tư bằng ngân sách nhà nước – được cho một doanh nghiệp thuê để sử dụng làm phòng ở, phòng học và hội trường. Hợp đồng này đã được thanh lý, gia hạn thời gian di dời đến 30/6, và tòa nhà được thông báo thu hồi từ 1/7 vì thời gian gia hạn đã kết thúc. Nói cách khác, việc phải trả mặt bằng không phải sự cố bất ngờ mà là vấn đề nhà trường biết rất sớm. Thế nhưng, phụ huynh liên tiếp nhận được thông báo thay đổi lịch ngày tựu trường, chốt lại là vẫn nhập học bình thường vào 24/8 tại hội trường Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công. Đến chiều cùng ngày, đồ đạc lại được chuyển đi nơi khác mà không có thông tin minh bạch, khiến phụ huynh bức xúc vì bị đặt vào thế vừa lo con đến trường, vừa chứng kiến cảnh cơ sở học tập bị niêm phong và vận chuyển đồ.
Phản ứng khẩn cấp của chính quyền và ngành giáo dục
Trong khủng hoảng này, chính quyền phường và ngành giáo dục đã phải chạy theo xử lý phần hậu quả mà đáng ra nhà trường phải chủ động từ trước. Ngay tối 24/8, đại diện phường Hòa Hưng khẳng định quyền lợi học tập của học sinh là ưu tiên và cho biết đã chỉ đạo các trường công lập trên địa bàn sẵn sàng tiếp nhận toàn bộ học sinh nếu phụ huynh có nhu cầu, "phường đảm bảo đủ chỗ học cho học sinh". Đây là phản ứng nhanh, nhưng vẫn chỉ là giải pháp chữa cháy. Về phía Sở Giáo dục và Đào tạo, cơ quan này yêu cầu UBND phường Hòa Hưng báo cáo thực trạng và hướng xử lý đối với PennSchool theo thẩm quyền. Trong khi chờ đợi, nhà trường bố trí cho học sinh cơ sở Ba Tháng Hai học trực tuyến ngày 25/8, từ 26–28/8 học tạm tại cơ sở chính trên đường Trần Bình Trọng. Đồng thời, trường thông báo sẽ đổi thời điểm học sinh chính thức trở lại cơ sở Ba Tháng Hai sang ngày 3/9, kèm chính sách miễn 100% học phí trong 4 tuần đầu và ưu đãi 10% học phí thường niên cho người tiếp tục theo học.
Lỗ hổng trong quản lý trường quốc tế và quyền lợi học sinh
Vụ PennSchool cho thấy hệ thống giáo dục quốc tế đang phát triển nhanh hơn khả năng quản lý và giám sát. Một cơ sở dạy chương trình Mỹ từ tiền tiểu học đến lớp 12, vận hành trong tài sản công cải tạo từ 4 tầng lên 6 tầng, nhưng hợp đồng chính với đơn vị cho thuê lại do một công ty trung gian đứng tên và không được báo cáo đầy đủ. Khi hợp đồng hết hạn, người gánh hậu quả trực tiếp lại là học sinh và phụ huynh. Theo báo cáo, cơ sở Ba Tháng Hai có 25 lớp, học sinh từ lớp 1 đến lớp 9. Nhiều gia đình đã đóng học phí cả năm cho con và phải đối mặt với tình huống "trường khiến phụ huynh chúng tôi chới với" khi ngày tựu trường biến thành cuộc đi tìm trường mới. Một số người chọn rút hồ sơ, chuyển sang trường quốc tế khác, được hứa hoàn trả học phí trong 5–7 ngày, số khác tạm chấp nhận giải pháp học online và học tạm nhưng vẫn lo dai dẳng về tính ổn định của nơi con theo học.
Bài học cho phụ huynh: không chỉ nhìn vào thương hiệu quốc tế
Từ câu chuyện PennSchool TPHCM, phụ huynh có con theo học giáo dục quốc tế cần thay đổi cách đánh giá trường: không thể chỉ nhìn vào chương trình nước ngoài hay cơ sở vật chất đẹp. Cần yêu cầu nhà trường công khai rõ tình trạng pháp lý của cơ sở, thời hạn thuê mặt bằng, quy trình ứng phó khi phải di dời, và cam kết cụ thể về bảo vệ quyền lợi học sinh nếu xảy ra biến động. Nếu trường có nhiều lần thông báo mập mờ, thay đổi lịch học sát ngày như trong vụ này, đó là tín hiệu sớm cho thấy rủi ro. Về phía cơ quan quản lý, sự cố này là lời nhắc rằng việc cấp phép và giám sát trường quốc tế phải gắn chặt với kiểm soát quyền sử dụng đất, nhà, ký túc xá…; không thể để các hợp đồng thuê ngắn hạn và thiếu minh bạch quyết định số phận học tập của hàng trăm học sinh trong một sớm một chiều. Ngày tựu trường đáng lẽ phải là khởi đầu đầy hào hứng, không phải bài kiểm tra lòng kiên nhẫn và khả năng ứng phó khủng hoảng của phụ huynh.
