Cú sốc PennSchool và câu hỏi về trách nhiệm trường quốc tế
Vụ việc cơ sở Ba Tháng Hai của PennSchool TPHCM đột ngột đóng cửa ngay trong ngày tựu trường, khiến hàng trăm học sinh phải đứng trước cổng, vào hội trường tạm và học trực tuyến, là một điển hình cho rủi ro khi trường quốc tế phụ thuộc hoàn toàn vào mặt bằng thuê mà không bảo đảm kế hoạch ổn định dài hạn cho người học. Sáng 24/8, nhiều phụ huynh đưa con đến cơ sở Ba Tháng Hai theo lịch nhập học thì bất ngờ thấy cổng trường đóng, bên trong treo băng-rôn thu hồi ký túc xá – nơi PennSchool đang sử dụng làm trường học. Khoảng 25 lớp với 477 học sinh bị ảnh hưởng trực tiếp bởi việc trường quốc tế đóng cửa ngay thời điểm nhập học. Cảm giác “chới với” mà phụ huynh mô tả không chỉ là hoảng hốt tức thời, mà là sự mất niềm tin vào một hệ thống giáo dục vốn được quảng bá là chuẩn quốc tế.
Thu hồi mặt bằng trường học: lý do của trường và thực tế hợp đồng
PennSchool giải thích sự cố là do thủ tục gia hạn hợp đồng thuê mặt bằng bị chậm trễ, liên quan quá trình sáp nhập, tổ chức lại bộ máy của đơn vị chủ quản khu đất là Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công. Nói cách khác, nhà trường cố trình bày đây là “sự cố ngoài ý muốn”. Nhưng nếu nhìn vào hồ sơ hợp đồng, bức tranh lại khác. Theo thông tin từ phía Phân hiệu, hợp đồng thuê ký túc xá sinh viên Lào tại số 10 Ba Tháng Hai ký với Công ty Sông Dương có thời hạn từ 26/9/2020 đến 26/9/2025, sau đó hai bên ký biên bản thanh lý ngày 30/9/2025 và phân hiệu tiếp tục cho thêm hơn 9 tháng để đơn vị này di dời. Đồng thời, bên thuê bị xác định đã tự ý cải tạo công trình từ 4 tầng thành 6 tầng, đưa bên thứ ba là PennSchool vào khai thác mà không báo cáo, vi phạm phạm vi sử dụng tài sản. Khi tòa nhà bị thu hồi mặt bằng trường học từ 1/7 như thông báo treo trước cơ sở, việc đến sát ngày tựu trường mới tuyên bố chưa gia hạn xong hợp đồng có phần khó chấp nhận.
Học sinh bị ảnh hưởng: từ niềm tin vào "quốc tế" đến rối loạn nhịp sống
Tầng sâu đáng lo nhất của vụ PennSchool TPHCM không nằm ở tranh chấp hợp đồng, mà ở hơn 400 học sinh bị ảnh hưởng ngay ngày đầu năm học mới. Phụ huynh đã chọn cơ sở Ba Tháng Hai vì phù hợp vị trí, lịch trình đưa đón; chuyển sang địa điểm khác xa nhà là gánh nặng thực tế, nhất là khi thời điểm đã vào năm học, không dễ chuyển trường. Một phụ huynh chia sẻ, họ không phản đối chuyện thu hồi mặt bằng trường học, nhưng đặt câu hỏi: nếu nhà trường biết không thể thỏa thuận mặt bằng, vì sao vẫn nhận tiền, vẫn gửi thông báo nhập học đến tận tối 23/8 rồi sáng hôm sau lại đóng cửa? Câu nói: “Trường khiến phụ huynh chúng tôi chới với” tóm tắt cảm giác bị đặt vào thế bí: đã đóng tiền, đã sắp xếp công việc, nhưng con không có chỗ học, còn cha mẹ không thể ở nhà trông con chờ trường giải quyết. Đó là sự đứt gãy nhịp sống gia đình do một quyết định thiếu chuẩn bị.
Phản ứng khẩn cấp: chính quyền vào cuộc, trường loay hoay "chữa cháy"
Trước tình huống trường quốc tế đóng cửa giữa ngày tựu trường, phản ứng nhanh của chính quyền địa phương là điểm sáng hiếm hoi. UBND phường Hòa Hưng yêu cầu PennSchool tổ chức họp phụ huynh dưới sự giám sát của phường, đồng thời chỉ đạo các trường công lập trên địa bàn sẵn sàng tiếp nhận toàn bộ số học sinh bị ảnh hưởng nếu phụ huynh muốn chuyển trường, với cam kết “phường đảm bảo đủ chỗ học cho học sinh”. Đây là lời trấn an quan trọng khi niềm tin vào nhà trường đang lung lay. Về phía PennSchool, kế hoạch khắc phục mang màu sắc “chữa cháy”: ngày 25/8 tổ chức định hướng trực tuyến, sau đó bố trí học tạm tại cơ sở 240 Trần Bình Trọng từ 26 đến 28/8, hỗ trợ xe đưa đón, rồi dự kiến đưa học sinh trở lại cơ sở Ba Tháng Hai từ 3/9 nếu mặt bằng sẵn sàng. Trường cũng cam kết miễn 100% học phí 4 tuần đầu, hoàn trả hoặc đối trừ số tiền tương ứng cho phụ huynh. Nỗ lực này đáng ghi nhận, nhưng rõ ràng đến sau khi khủng hoảng đã xảy ra, thay vì được chuẩn bị để không xảy ra.
Bài học từ PennSchool: minh bạch và an toàn pháp lý phải là chuẩn "quốc tế"
Sự cố tại PennSchool Ba Tháng Hai không phải chuyện riêng của một trường, mà là lời cảnh báo cho thị trường trường quốc tế nói chung. Khi mô hình phụ thuộc mặt bằng thuê, chuẩn "quốc tế" không thể chỉ dừng ở chương trình học và cơ sở vật chất, mà phải bao gồm an toàn pháp lý, minh bạch về hợp đồng, lộ trình di dời nếu thu hồi mặt bằng trường học. Vụ việc cho thấy khoảng trống quản trị: đối tác thuê vi phạm phạm vi sử dụng tài sản, hợp đồng đã thanh lý và mặt bằng đã được thu hồi sau hơn 9 tháng gia hạn, nhưng phụ huynh gần như không được thông tin đầy đủ, chỉ nhận các thông báo dời lịch tựu trường sát ngày, rồi chứng kiến cảnh cổng đóng, băng-rôn thu hồi treo trước mắt. Nếu không xem lại cách cấp phép, giám sát và buộc các hệ thống như PennSchool công bố rõ ràng tình trạng pháp lý cơ sở, người gánh rủi ro cuối cùng vẫn là học sinh và gia đình. Bài học rõ ràng: đã mang danh "quốc tế" thì không được phép để việc học của trẻ phụ thuộc vào những hợp đồng âm thầm giữa các bên thuê – cho thuê, xa rời lợi ích học sinh.
