Một ngày tựu trường hóa thành khủng hoảng
Vụ trường quốc tế đóng cửa ngay ngày tựu trường tại cơ sở PennSchool Ba Tháng Hai là sự kiện một trường tư nhân TP.HCM đột ngột ngưng hoạt động do bị thu hồi mặt bằng đúng lúc 470 học sinh đến nhập học, khiến các em mất chỗ học và phụ huynh bàng hoàng vì con không có lớp, tiền đã đóng mà thông tin lại thiếu minh bạch. Điều đáng nói không phải là chuyện "sự cố bất khả kháng" mà là cách nhà trường xử lý: thiếu kế hoạch, thiếu chia sẻ và thiếu tôn trọng người học. Ngày 24-8, khi phụ huynh đưa con tới thì thấy trường đóng cửa, dù trước đó vẫn nhận thông báo nhập học bình thường. Một phụ huynh kể, tối 23-8 giáo viên còn gửi chi tiết hoạt động chào mừng, thực đơn bữa trưa, để rồi sáng hôm sau họ chỉ thấy tấm băng rôn thu hồi ký túc xá – nơi đặt trường PennSchool. Sự vỡ vụn niềm tin bắt đầu từ chính khoảnh khắc đó.
470 học sinh mất chỗ học: nỗi lo không chỉ là chỗ ngồi trong lớp
Khi một trường quốc tế đóng cửa đột ngột, khủng hoảng không dừng ở chuyện "học sinh mất chỗ học" mà lan sang mọi khía cạnh đời sống gia đình. Cơ sở Ba Tháng Hai của Hệ thống PennSchool có 25 lớp, từ lớp 1 đến lớp 9, với khoảng 470 học sinh nay không có lớp theo kế hoạch ban đầu. Các em được đưa vào ngồi tạm ở hội trường Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công, thay vì tham gia sinh hoạt đầu năm trong phòng học như thông báo. Phụ huynh hoang mang: "Nếu trường đóng cửa, con tôi sẽ học ở đâu?" – câu hỏi này lặp lại trong mọi cuộc trao đổi. Vấn đề tâm lý của trẻ, kế hoạch học tập bị đảo lộn, giáo trình quốc tế gián đoạn và kỳ vọng về môi trường giáo dục đã chọn đều bị phá vỡ. Nhiều gia đình nói thẳng: họ không chỉ mất niềm tin vào một trường tư nhân TP.HCM, mà còn lung lay niềm tin vào hệ thống trường ngoài công lập nói chung.
Thu hồi mặt bằng và trách nhiệm pháp lý của trường tư
Về lý do, phía PennSchool xác nhận cơ sở Ba Tháng Hai tạm đóng cửa do vướng mắc thủ tục thuê địa điểm với phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công. Trong khi đó, băng rôn trước cổng cho thấy tòa nhà ký túc xá sinh viên Lào đã được thu hồi sau khi hai bên ký biên bản thanh lý hợp đồng, thời gian gia hạn để trường di dời kết thúc từ 30-6. Nói cách khác, nhà trường không thể nói mình "bị bất ngờ"; họ đã biết thời hạn hợp đồng và có cả mùa hè để lên phương án. Theo phân hiệu, đơn vị cho PennSchool thuê là một công ty khác, hết hạn hợp đồng từ tháng 9 năm ngoái và được gia hạn thêm 9 tháng để di dời. Trong bối cảnh đó, việc vẫn tuyển sinh, vẫn thu tiền cho 60 lớp từ lớp 1 đến lớp 7 rồi mới để phụ huynh chới với ngay ngày nhập học là dấu hiệu cho thấy vấn đề không nằm ở thủ tục, mà ở trách nhiệm và đạo đức kinh doanh giáo dục.
Giải pháp tạm thời và giới hạn trong bảo vệ quyền lợi học sinh
Sau cú sốc, các bên liên quan buộc phải vá lỗi trong tình thế khẩn. Đại diện PennSchool cho biết trường sẽ cho học sinh học online từ ngày hôm sau, rồi chuyển tạm sang cơ sở Trần Bình Trọng khoảng một tuần trong khi tiếp tục xử lý hợp đồng thuê địa điểm. Nhà trường cũng nói sẽ miễn học phí 4 tuần đầu tiên và có thêm một số ưu đãi cho 470 học sinh bị ảnh hưởng. Đây là động thái "chữa cháy" cần thiết, nhưng không thể xem là đủ để khôi phục uy tín. Ở phía quản lý địa phương, phường Hòa Hưng khẳng định "phường đảm bảo đủ chỗ học cho học sinh" và đã chỉ đạo các trường công lập trên địa bàn sẵn sàng nhận toàn bộ học sinh PennSchool nếu phụ huynh có nhu cầu, ưu tiên quyền lợi học tập của các em. Quyền lợi phụ huynh học sinh, ít nhất ở khía cạnh chỗ học, được bảo đảm phần nào. Nhưng câu hỏi về chất lượng chương trình thay thế, về sự tương thích giữa lộ trình học quốc tế và công lập, vẫn chưa có lời giải rõ ràng.
Ba bài học cho phụ huynh khi chọn trường tư nhân
Vụ PennSchool không phải câu chuyện cá biệt mà là lời cảnh tỉnh cho mọi phụ huynh đang đặt cược tương lai con vào trường tư nhân TP.HCM. Bài học đầu tiên: đừng chỉ nhìn cơ sở vật chất và chương trình, hãy yêu cầu nhà trường cung cấp, giải thích rõ hợp đồng thuê mặt bằng, thời hạn hoạt động, phương án dự phòng nếu phải di dời. Một trường quốc tế đóng cửa dễ dàng đồng nghĩa rủi ro đối với học sinh luôn hiện hữu. Bài học thứ hai: đọc kỹ hợp đồng, quy chế tài chính, điều khoản về hoàn trả, chuyển trường, thay đổi địa điểm trước khi đóng tiền. Khi nhà trường "nhập nhèm" thông báo, hoãn rồi lại hoãn lịch tựu trường, đó là dấu hiệu bất ổn mà phụ huynh cần phản ứng sớm. Cuối cùng, phụ huynh cần chủ động kết nối với chính quyền địa phương và hệ thống công lập, coi đó là điểm tựa để bảo vệ quyền lợi phụ huynh học sinh khi trường tư có biến động. Khi cơ chế giám sát và tiếng nói tập thể mạnh hơn, các trường tư sẽ khó đối xử với phụ huynh như những người mua dịch vụ không có quyền chất vấn.
