Từ diễn đàn Huế đến tham vọng định vị trung tâm sản xuất Việt Nam
Chiến lược định vị Việt Nam như trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và kết nối xanh, bền vững cho doanh nghiệp Nhật Bản là nỗ lực tích hợp hạ tầng, môi trường thể chế và nguồn nhân lực, nhằm dịch chuyển quan hệ hợp tác Việt Nam Nhật Bản từ mô hình gia công giá rẻ sang mô hình đồng kiến tạo giá trị cao trong chuỗi kinh tế số, xanh, bền vững. Ngày 6/9 tại Huế, Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản với chủ đề “Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững: Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất” đã trở thành sân khấu để Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra thông điệp mang tính định hướng dài hạn. Không còn là lời mời đầu tư chung chung, Việt Nam đang nói rõ: chúng ta muốn trở thành mắt xích trung tâm trong chiến lược tái cấu trúc sản xuất và chuỗi cung ứng của Nhật Bản tại khu vực.
Hạ tầng và thủ tục: điểm nghẽn phải được nhìn thẳng nếu muốn thu hút đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam
Diễn đàn hợp tác địa phương không né tránh những yếu điểm lâu nay: hạ tầng thiếu đồng bộ, thủ tục hành chính còn rườm rà, kết nối logistics chưa theo kịp yêu cầu của nhà đầu tư Nhật. Chính phủ đặt mục tiêu biến sự kiện tại Huế thành bước đi cụ thể để tháo gỡ “ba bài toán” này, bởi không một trung tâm sản xuất Việt Nam nào có thể thuyết phục nếu hàng hóa vẫn mất thời gian ở cảng, thủ tục cấp phép và giải phóng mặt bằng còn chậm. Việc nhấn mạnh cải thiện môi trường đầu tư, xây dựng thể chế thông thoáng cho hợp tác địa phương cho thấy Chính phủ nhận đúng điểm đau của doanh nghiệp và sẵn sàng bị ràng buộc bởi kỳ vọng cao hơn từ phía Nhật Bản. Nếu những cam kết này không nhanh chóng chuyển thành thay đổi trên thực địa, tham vọng trở thành trung tâm sản xuất và đổi mới sẽ khó tạo niềm tin lâu dài.
Nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo: Việt Nam muốn bước lên nấc thang giá trị cao hơn
Tham vọng tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026–2030 không thể dựa trên lợi thế lao động giá rẻ nữa; Thủ tướng đã khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nền tảng phát triển nhanh và bền vững. Thông điệp gửi tới doanh nghiệp Nhật Bản rất rõ: hãy coi Việt Nam không chỉ là nơi đặt nhà máy, mà là nơi cùng nghiên cứu bán dẫn, AI, đô thị thông minh, nông nghiệp bền vững, vườn ươm khởi nghiệp và trung tâm R&D. Đây là bước chuyển quan trọng trong hợp tác Việt Nam Nhật Bản, khi người lao động Việt Nam được đặt vào vị trí “đối tượng thụ hưởng chính”, với kỳ vọng có nhiều việc làm hơn, thu nhập cao hơn và kỹ năng tốt hơn. Nếu các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao đi kèm dự án đầu tư mới, Việt Nam có cơ hội thoát khỏi vòng luẩn quẩn làm gia công cho chính công nghệ nhập khẩu.
Công nghệ xanh bền vững và vai trò của hợp tác địa phương
Điểm khác biệt của diễn đàn năm nay là đặt chuyển đổi xanh và công nghệ xanh bền vững ngang hàng với kinh tế số. Thủ tướng nhắc tới hợp tác về hạ tầng xanh, chống ngập đô thị, xử lý rác thải và nước thải, nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu, năng lượng tái tạo và phòng chống thiên tai – những lĩnh vực mà địa phương Nhật Bản có nhiều kinh nghiệm thực tiễn. Việc thiết lập cơ chế đối thoại thường kỳ giữa các địa phương hai nước giúp kết nối từ cấp tỉnh, thành đến doanh nghiệp, tạo kênh triển khai dự án ODA, thu hút đầu tư, quảng bá sản phẩm, xúc tiến du lịch và giao lưu văn hóa một cách liền mạch. Nếu tận dụng tốt, diễn đàn hợp tác địa phương có thể trở thành “xương sống” cho mô hình phát triển xanh, nơi từng địa phương Việt Nam trở thành nút kết nối trong mạng lưới hợp tác kinh tế song phương.
Kết luận: Cơ hội chiến lược chỉ thành giá trị khi thủ tục và hạ tầng thay đổi
Sau 40 năm đổi mới, Việt Nam đã trở thành nền kinh tế lớn thứ 32 thế giới và nằm trong nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất. Tham vọng bước lên vai trò trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và kết nối xanh cho Nhật Bản vì thế không phải là lời nói quá, mà là bước tiến tự nhiên nếu chúng ta dám sửa những điểm yếu nội tại. Diễn đàn ở Huế mở ra không gian hợp tác mới, khơi thông nguồn lực, nhưng thành công sẽ được đo bằng tốc độ cải cách thủ tục, chất lượng hạ tầng và năng lực của lực lượng lao động trên mặt đất. Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện đang phát triển mạnh trên mọi lĩnh vực; nếu Việt Nam biến cam kết thành hành động thực chất, hợp tác Việt Nam Nhật Bản hoàn toàn có thể chuyển từ “đối tác đầu tư” sang “đối tác tăng trưởng chất lượng cao và tự chủ chiến lược”.
