Mở rộng đường TPHCM: Cơ hội tái thiết giao thông phía Đông
Mở rộng đường TPHCM ở khu vực phía Đông là tập hợp các dự án hạ tầng TP.HCM nhằm nâng cấp mặt cắt ngang, cải thiện hệ thống kỹ thuật và tăng khả năng kết nối giữa các trục chính, với mục tiêu giảm ùn tắc giao thông phía Đông, hỗ trợ phát triển kinh tế đô thị và tạo không gian đô thị đồng bộ, an toàn hơn cho người dân và hoạt động thương mại. Trong bức tranh đó, hai dự án mở rộng đường Trần Bình Trọng tại phường Vườn Lài và đường An Bình kết nối cầu vượt Sóng Thần với đường Phạm Văn Đồng đang trở thành tâm điểm chú ý. Một bên là kỳ vọng thay đổi diện mạo khu chợ hoa lớn, một bên là tham vọng mở ra trục kết nối mới giữa các quận phía Đông. Câu hỏi không chỉ là xây bao nhiêu mét đường, mà là chúng có thực sự giải được nút thắt giao thông hay không.
Đường An Bình: Trục kết nối mới giữa cầu vượt Sóng Thần và Phạm Văn Đồng
Trong các dự án hạ tầng TP.HCM hiện nay, mở rộng đường An Bình ở phường Dĩ An được xem là mảnh ghép quan trọng để hình thành trục kết nối mới giữa cầu vượt Sóng Thần và đường Phạm Văn Đồng. Tuyến đường dài khoảng 1,1km, hiện chỉ có 2 làn xe rộng khoảng 10m, hạ tầng kỹ thuật xuống cấp và thường xuyên ngập khi mưa. Theo thông tin công khai, dự án dự kiến thu hồi khoảng 4,32ha đất, ảnh hưởng tới khoảng 255 trường hợp với 305 thửa đất, và tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tạm tính hơn 2.033 tỷ đồng. "Đường An Bình sẽ được mở rộng lên 30-40m, đầu tư đồng bộ vỉa hè, cây xanh, chiếu sáng, hệ thống thoát nước". Đây không chỉ là chuyện thêm làn xe, mà là cơ hội chỉnh trang toàn diện một tuyến đường vốn lạc hậu, tạo nền cho kết nối vùng phía Đông.
Điểm đáng chú ý là cách tổ chức bồi thường, tái định cư: phường Dĩ An niêm yết công khai dự thảo phương án, lấy ý kiến người dân để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các trường hợp bị ảnh hưởng. Dự kiến sẽ bố trí tái định cư cho khoảng 30 trường hợp, với hình thức bốc thăm ngẫu nhiên nền tái định cư nhằm bảo đảm tính công khai. Hộ gia đình, cá nhân bàn giao mặt bằng sớm có thể được thưởng tối đa 50 triệu đồng/hộ. Theo kế hoạch, trong quý IV, chính quyền sẽ họp dân, thẩm định, phê duyệt đơn giá bồi thường và triển khai chi trả, thu hồi đất. Cách làm này cho thấy nếu muốn dự án hạ tầng TP.HCM đi đúng tiến độ, bài toán đồng thuận xã hội phải được giải song song với bài toán kỹ thuật.
Trần Bình Trọng và kỳ vọng thay đổi diện mạo chợ hoa
Song song với An Bình, dự án mở rộng đường Trần Bình Trọng gần 1.000 tỷ đồng đang được thi công tích cực tại phường Vườn Lài. Dù chi tiết kỹ thuật chưa được công bố rộng rãi, quy mô đầu tư cho thấy đây không chỉ là một dự án nâng cấp mặt đường đơn thuần, mà là bước đi nhằm tái cấu trúc không gian đô thị quanh khu chợ hoa lớn của thành phố. Tiểu thương chợ hoa mong chờ diện mạo mới từ dự án này, bởi một mặt đường rộng hơn, hạ tầng tốt hơn có thể kéo thêm khách, giảm cảnh xe chen chúc mỗi dịp lễ Tết và nâng giá trị kinh doanh. Tuy vậy, mở rộng đường luôn đi kèm rủi ro: nếu thiết kế ưu tiên xe cơ giới mà bỏ qua không gian cho người đi bộ, bãi đỗ xe, thì chợ hoa có thể bị biến thành "dải phân cách" giữa dòng xe, mất đi sự sầm uất vốn là linh hồn của khu vực.
Giảm ùn tắc giao thông phía Đông: Cần hơn là chỉ mở rộng mặt đường
Hai dự án mở rộng đường Trần Bình Trọng và An Bình thường được nhắc đến như lời giải cho ùn tắc giao thông phía Đông. Nhưng nếu chỉ nhìn vào số làn xe và chiều rộng mặt đường, chúng ta dễ bỏ qua bản chất của vấn đề: ùn tắc là hệ quả của quy hoạch thiếu đồng bộ, phân bố chức năng đô thị chưa hợp lý và phụ thuộc quá lớn vào xe cá nhân. Việc mở rộng đường An Bình lên 30-40m, kết nối cầu vượt Sóng Thần với Phạm Văn Đồng, sẽ giúp phân tải lưu lượng và giảm áp lực lên một số nút giao. Tuy nhiên, nếu không đi kèm tổ chức lại luồng tuyến xe tải, xe container, cải thiện giao thông công cộng và kiểm soát phát triển các kho bãi, khu công nghiệp dọc trục, thì mặt đường mới rất dễ nhanh chóng "đầy" trở lại. Mở rộng đường là điều kiện cần, nhưng không thể là điều kiện đủ.
Kết luận: Hai dự án là phép thử cho cách làm hạ tầng mới
Nhìn từ góc độ người dân phía Đông, hai dự án mở rộng đường TPHCM này là phép thử cho một cách làm hạ tầng mới: coi đường phố là không gian sống, không chỉ là nơi xe chạy. Nếu An Bình được nâng cấp đồng bộ, giải quyết ngập, tạo vỉa hè, cây xanh, chiếu sáng như kế hoạch, và Trần Bình Trọng được thiết kế hài hòa với hoạt động chợ hoa, chúng có thể trở thành hình mẫu cho các dự án hạ tầng TP.HCM sau này. Ngược lại, nếu chỉ chú trọng tiến độ và mặt cắt, bỏ qua tiếng nói của tiểu thương, cư dân bị thu hồi đất, thì những con đường mới sẽ khó trở thành "mạch máu" khỏe mạnh của đô thị. Giải pháp cho ùn tắc giao thông phía Đông vì thế không nằm ở một dự án đơn lẻ, mà ở khả năng kết nối: kết nối hạ tầng với quy hoạch, kết nối kỹ thuật với đời sống, và kết nối lợi ích ngắn hạn với tầm nhìn dài hạn.
