Cuộc đua nâng tầm Ninh Bình Khánh Hòa và ý nghĩa mục tiêu 2030
Thành phố trực thuộc Trung ương là đơn vị hành chính – đô thị giữ vai trò trung tâm vùng, được tổ chức và đầu tư ở mức cao về hạ tầng, dịch vụ công và năng lực quản trị, có nhiệm vụ dẫn dắt phát triển kinh tế – xã hội, kết nối giao thông và không gian đô thị trên phạm vi rộng, đồng thời đáp ứng các tiêu chí khắt khe về quy hoạch đô thị hiện đại, mật độ dân cư, chất lượng đời sống và bản sắc văn hóa riêng biệt. Ninh Bình và Khánh Hòa đang bước vào giai đoạn tăng tốc hiếm có để tranh suất trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước mốc mục tiêu 2030, sau khi Quảng Ninh và Bắc Ninh đã được chấp thuận chủ trương xây dựng đề án nâng cấp. Điểm chung của hai tỉnh là cùng chọn con đường cải tổ mạnh quy hoạch đô thị, phát triển hạ tầng và kích hoạt tăng trưởng kinh tế hai con số như cam kết tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 do Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì sáng 3/10.
Ninh Bình: đô thị di sản muốn bước lên đẳng cấp trung ương
Ninh Bình chọn cho mình một bản sắc khác biệt: đô thị di sản thiên niên kỷ gắn với Cố đô Hoa Lư và quần thể Tràng An. Đây là tham vọng hợp lý khi kinh tế tỉnh đang tăng tốc mạnh, với GRDP 9 tháng đầu năm tăng 11,51%, đứng thứ 5 cả nước, công nghiệp chế biến chế tạo tăng 25,4% và du lịch – dịch vụ tăng 9,95% cùng hơn 21 triệu lượt khách, trong đó 2,4 triệu khách quốc tế. Nhưng để lên nấc thang thành phố trực thuộc Trung ương, những con số ấn tượng chưa đủ. Ninh Bình buộc phải hoàn thiện nhanh bộ tiêu chí đô thị loại I, đẩy nhanh Quy hoạch chung đô thị đến năm 2050, tầm nhìn 2075, và không thể tiếp tục chậm trễ với giải ngân đầu tư công khi mới đạt 37,3% sau 9 tháng. Nói cách khác, vấn đề không nằm ở tiềm năng, mà ở năng lực thực hiện mục tiêu 2030 một cách kỷ luật và nhất quán.
Hạ tầng và khu kinh tế: điều kiện cần để Ninh Bình bứt phá
Nếu coi quy hoạch đô thị là bộ khung, thì phát triển hạ tầng là phần xương sống quyết định khả năng bứt phá của Ninh Bình. Tỉnh đang chủ động đề xuất bổ sung tuyến cao tốc Ninh Bình – Sơn La vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, nhằm kết nối Tây Bắc với trục Bắc – Nam. Song song, kiến nghị lập quy hoạch chi tiết Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình và đẩy nhanh quy hoạch Khu kinh tế Kim Sơn cho thấy tham vọng mở rộng không gian phát triển ra biển, hàng không và logistics. Lựa chọn này thể hiện tư duy không muốn bị khóa chặt trong vai trò “tỉnh du lịch”, mà vươn lên thành cực tăng trưởng đa trụ cột. Tuy nhiên, hạ tầng lớn đồng nghĩa với yêu cầu giải ngân, thủ tục và năng lực quản lý dự án ở cấp độ khác hẳn hiện nay. Nếu điểm nghẽn đầu tư công không được xử lý rốt ráo, hạ tầng chiến lược sẽ chỉ dừng ở mức ý tưởng đẹp trên bản vẽ.
Khánh Hòa: kỳ vọng Vân Phong dẫn đường cho cấu trúc đô thị mới
Khánh Hòa bước vào cuộc đua thành phố trực thuộc Trung ương với tâm thế một địa phương ven biển giàu tiềm năng nhưng chưa khai thác hết lợi thế kinh tế biển. Trong 9 tháng, kinh tế tỉnh tăng trưởng 11,21%, thu ngân sách đạt 36.900 tỷ đồng, tương đương 98% dự toán, giải ngân đầu tư công khoảng 11.000 tỷ đồng, hơn 70% kế hoạch; đồng thời xử lý được 106 trên 257 dự án tồn đọng kéo dài. "Tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng 10,2%, giải ngân 100% vốn đầu tư công và hoàn thành xử lý toàn bộ 257 dự án tồn đọng trong năm 2026". Trục Vân Phong được lựa chọn như động lực trung tâm của giai đoạn phát triển mới, khi lãnh đạo tỉnh kiến nghị hoàn thiện đề án Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong và xây dựng đề án đưa Khánh Hòa lên thành phố trực thuộc Trung ương. Cùng lúc, Khánh Hòa đẩy mạnh việc nâng cấp các xã trọng điểm thành phường, hoàn thiện tiêu chí đô thị loại I. Bài toán của tỉnh không chỉ là tạo cơ chế đặc biệt cho Vân Phong, mà còn bảo đảm dịch vụ công, quản trị đô thị theo tiêu chuẩn thành phố trung ương trên toàn lãnh thổ.
Cơ hội và thách thức trên đường về đích thành phố trực thuộc Trung ương
Cả Ninh Bình và Khánh Hòa đều nhìn rõ vai trò chiến lược của việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương: đó là bước nhảy về quyền hạn, phân bổ nguồn lực và sức hút đầu tư. Tuy nhiên, mục tiêu 2030 không phải cuộc thi danh hiệu, mà là phép thử về chất lượng quy hoạch đô thị, hiệu quả phát triển hạ tầng giao thông, khả năng hình thành và vận hành các khu kinh tế, cùng năng lực cung cấp dịch vụ công của chính quyền. Ninh Bình cần hóa giải nghẽn giải ngân và chứng minh mình có thể kết hợp bảo tồn di sản với đô thị hóa hiện đại. Khánh Hòa phải cho thấy Vân Phong không chỉ là kỳ vọng trên giấy, đồng thời xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng để giải phóng năng lực phát triển. Nếu hai tỉnh biến được các cam kết hai con số về tăng trưởng thành kết quả bền vững, danh sách thành phố trực thuộc Trung ương sẽ không chỉ dài hơn, mà còn phản ánh một thế hệ đô thị mới biết cân bằng kinh tế, môi trường và bản sắc.
