Quảng Ninh lên thành phố: bước ngoặt cho cực tăng trưởng phía Bắc
Quảng Ninh lên thành phố là bước chuyển từ một tỉnh công nghiệp – dịch vụ ven biển thành đô thị biển đa cực, đa trung tâm, đảm nhận vai trò cực tăng trưởng phía Bắc và mắt xích chiến lược trong tam giác Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, với mô hình phát triển dựa trên khoa học – công nghệ, kinh tế biển, logistics, du lịch và quản trị hiện đại. Đây không phải câu chuyện đổi tên hành chính, mà là sự nâng cấp toàn diện về cách tổ chức không gian phát triển, phân bổ nguồn lực và tham vọng cạnh tranh vùng. Từ ngày 1/9, Quảng Ninh chính thức trở thành thành phố, mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về mô hình tăng trưởng và chất lượng sống của người dân. Việc chuyển mình này đặt địa phương vào vị trí phải chứng minh rằng một đô thị biển tích hợp – vừa là cực tăng trưởng, vừa là cửa ngõ giao thương quốc tế – có thể tạo ra giá trị lan tỏa mạnh mẽ hơn nhiều cho khu vực phía Bắc so với cách phát triển truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên. Sau ngày 1/9, trọng tâm phát triển được định hướng rõ vào khoa học – công nghệ, kinh tế biển, logistics, du lịch và quản trị hiện đại, cho thấy Quảng Ninh chọn con đường khó nhưng bền vững thay vì khai thác ngắn hạn.
Bốn khu vực động lực kinh tế: mô hình đô thị biển đa cực
Lý do khiến Quảng Ninh lên thành phố được coi là cú hích cho cực tăng trưởng phía Bắc nằm ở cách địa phương tái tổ chức không gian quanh bốn khu vực động lực kinh tế: Hạ Long, Quảng Yên, Vân Đồn và Móng Cái. Thay vì một đô thị đơn cực, Quảng Ninh xây dựng mô hình phát triển đô thị biển đa cực: Hạ Long giữ vai trò trung tâm du lịch, dịch vụ và đô thị; Quảng Yên tập trung công nghiệp, cảng biển, logistics; Vân Đồn mở rộng kinh tế biển, dịch vụ và các ngành kinh tế mới; Móng Cái phát huy vị trí cửa ngõ giao thương quốc tế. Chính cấu trúc này giúp địa phương thực sự rời bỏ “cái bóng” của nền kinh tế dựa vào than, chuyển từ kinh tế “nâu” sang “xanh”, nhấn mạnh đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Trục cao tốc Hải Phòng – Hạ Long – Vân Đồn – Móng Cái cùng cảng hàng không quốc tế, hệ thống cảng biển và cửa khẩu tạo nên mạng lưới giao thông đa phương thức kết nối xuyên suốt không gian phát triển, biến bốn cực này thành một chuỗi giá trị thống nhất thay vì những điểm tăng trưởng rời rạc.
Mắt xích chiến lược trong tam giác Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh
Nếu Hà Nội là trung tâm chính trị, khoa học công nghệ và tài chính, Hải Phòng là cực cảng biển và công nghiệp chế biến, chế tạo, thì Quảng Ninh lên thành phố khiến tam giác Hà Nội Hải Phòng trở thành cấu trúc phát triển đủ ba trụ cột: đô thị trung ương, cảng biển, và đô thị biển cửa ngõ. Quảng Ninh được xác định là trung tâm kinh tế biển hiện đại, du lịch quốc tế và cửa ngõ biên mậu, đồng thời là một trong những đầu mối kết nối quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu giữa Việt Nam với Đông Bắc Á và ASEAN. Hệ thống gần 200km cao tốc đồng bộ tạo trục giao thông xuyên suốt từ Móng Cái đến Hải Phòng và Hà Nội, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, mở rộng không gian phát triển và tăng cường liên kết vùng. Khi Quảng Ninh chuyển từ vai trò “tham gia liên kết” sang có khả năng điều phối các hoạt động về kinh tế biển, logistics, du lịch và thương mại biên giới, tam giác động lực này không chỉ cộng sức mạnh, mà còn hình thành một chuỗi giá trị thống nhất cho toàn vùng Bắc Bộ. Đây là bước đi nâng tầm cạnh tranh vùng, không chỉ để thu hút nhà đầu tư, mà để tạo một cực tăng trưởng phía Bắc có khả năng dẫn dắt quá trình hội nhập kinh tế sâu rộng.
Từ kinh tế “nâu” sang đô thị biển xanh: sức ép và cơ hội cho người dân
Điểm đáng bàn nhất trong câu chuyện Quảng Ninh lên thành phố là việc địa phương tự đặt mình dưới sức ép phải duy trì tăng trưởng cao nhưng đồng thời nâng chất lượng sống và bảo vệ di sản. Trong hơn một thập kỷ, Quảng Ninh chuyển từ tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên sang dựa trên đổi mới sáng tạo, chất lượng thể chế và phát triển bền vững, với trọng tâm là kinh tế biển, logistics, du lịch và các ngành kinh tế mới. Điều này gắn trực tiếp với người dân: mở rộng không gian phát triển không chỉ để đạt chỉ tiêu tăng trưởng, mà tạo thêm việc làm, nâng cấp hạ tầng và cải thiện chất lượng sống. Một tuyến giao thông mới không chỉ rút ngắn thời gian đi lại, mà mở thêm khả năng tiếp cận việc làm, trường học, bệnh viện và dịch vụ. Tuy nhiên, đô thị hóa nhanh cũng đặt ra rủi ro nếu tăng trưởng không gắn với môi trường và di sản vịnh Hạ Long – lý do Quảng Ninh phải hướng tới đô thị biển văn minh, hiện đại, xanh, có vị thế quốc tế và tích hợp giữa đô thị, biển, đảo, biên giới và di sản.
Tầm nhìn 2026–2030: Quảng Ninh có thể dẫn dắt liên kết kinh tế phía Bắc?
Quảng Ninh không giấu tham vọng trở thành cực tăng trưởng phía Bắc đủ sức kết nối, dẫn dắt và lan tỏa phát triển trong kỷ nguyên đổi mới sáng tạo và hội nhập sâu rộng. Năm 2025, GRDP tăng 11,89%, quy mô nền kinh tế đạt 368.445 tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người khoảng 10.402 USD, du lịch đón hơn 21 triệu lượt khách, thu ngân sách khoảng 84.500 tỷ đồng. Đây là nền tảng để địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng trên 13% và phấn đấu thu ngân sách nhà nước vượt 100.000 tỷ đồng vào năm 2026, đồng thời hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, mở rộng kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp công nghệ cao và các ngành kinh tế mới. Tầm nhìn đến 2030, Quảng Ninh hướng tới tỷ lệ rất cao dân số đô thị được cung cấp nước sạch, chất thải rắn và nước thải được thu gom, xử lý gần như toàn bộ, phản ánh tham vọng xây dựng đô thị biển xanh, đáng sống. Câu hỏi không còn là liệu Quảng Ninh có đủ tiềm lực, mà là địa phương có giữ được cân bằng giữa tăng trưởng nhanh, bảo vệ môi trường, gìn giữ di sản và chia sẻ lợi ích phát triển với người dân toàn vùng hay không.
