Ranh giới giữa hai loại hoạt động phải rõ
Giáo dục tăng cường là hoạt động ngoài thời lượng chính khóa, bổ sung nội dung cần thiết và tăng cơ hội thực hành, trải nghiệm để phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; hoạt động này được bố trí trong thời gian học hai buổi mỗi ngày hoặc theo lộ trình đó. Ngày 4/11, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM Nguyễn Bảo Quốc ký văn bản hướng dẫn các trường công lập tổ chức giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu, trong bối cảnh Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT sắp có hiệu lực. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/11.
Sở yêu cầu trường phân định hai loại hình, không dùng tên gọi làm căn cứ duy nhất: cần xét mục tiêu, đối tượng, nội dung, mức độ yêu cầu, thời gian và cách tổ chức. Đây là điểm cốt yếu, vì một hoạt động mang nhãn “tăng cường” không tự động trở thành phần học chung mà mọi học sinh phải theo. Nội dung tăng cường hướng đến những điều nền tảng, cần thiết; hoạt động theo nhu cầu dành cho nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, gắn với sở thích, năng khiếu và định hướng cá nhân.
Ba cách xếp lịch, nhưng quyền chọn không thể chỉ là hình thức
TP.HCM hướng dẫn ba mô hình bố trí thời khóa biểu cho hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu. Điểm chung cần phụ huynh theo dõi là hoạt động theo nhu cầu phải có khung thời gian riêng, nằm ngoài và không xen kẽ giờ chính khóa lẫn giờ tăng cường. Cách xếp lịch này giúp nhận diện rõ phần học chung với phần học sinh đăng ký, thay vì để lựa chọn tự nguyện bị nhập vào lịch bắt buộc.
Tuy nhiên, giờ ra về và phương án trông nom cũng là một phần của quyền lựa chọn trên thực tế. Ở một trường trung học cơ sở tại TP.HCM, lịch mới đưa giờ tan học buổi chiều lên 15 giờ, sớm hơn một giờ so với trước; phụ huynh phản ánh khó thu xếp công việc để đón con. Hướng dẫn nêu học sinh không đăng ký cần được bố trí thời gian đến trường, ra về phù hợp; nếu ở lại, trường phải tổ chức hoạt động thích hợp và giám sát an toàn. Vì vậy, phụ huynh nên hỏi rõ lịch của cả học sinh đăng ký lẫn không đăng ký, không chỉ nhìn danh sách môn.
Tự nguyện phải thể hiện trong cách thu và cách mời
Với hoạt động tăng cường, trường phải bố trí cân đối, công bằng cho mọi học sinh và không được đặt điều kiện đóng góp để các em được tham gia. Hoạt động theo nhu cầu dựa trên đăng ký tự nguyện của học sinh và cha mẹ; hướng dẫn cấm ép buộc, áp đặt hoặc gợi ý dưới bất kỳ hình thức nào. Đây không phải lời nhắc mang tính thủ tục: nếu gia đình cảm thấy phải đăng ký để con không bị bỏ lại, quyền chọn đã bị thu hẹp dù phiếu khảo sát có ô “không tham gia”.
Phụ huynh nên yêu cầu nhà trường công khai rõ nội dung, khung giờ, cách đăng ký và phương án dành cho học sinh không tham gia; đồng thời phân biệt khoản thu của hoạt động theo nhu cầu với kinh phí hoạt động tăng cường. Theo hướng dẫn, hoạt động tăng cường dùng dự toán chi thường xuyên và nguồn hợp pháp khác, không được chia thành khoản thu bình quân theo học sinh hay gắn đóng góp với quyền tham gia. Sự minh bạch ấy mới cho phép gia đình cân nhắc lựa chọn mà không chịu sức ép ngầm.
Điều cần kiểm tra sau khi thời khóa biểu được công bố
Thông tư 85 đặt ra yêu cầu phân định hoạt động tăng cường với hoạt động theo nhu cầu; cách thực hiện tại trường sẽ quyết định ranh giới này có được tôn trọng hay không. Trong năm học 2026–2027, các cơ sở giáo dục phải rà soát, điều chỉnh kế hoạch đã ban hành, bảo đảm nguồn lực và cơ sở vật chất, đồng thời hạn chế xáo trộn lịch học và giờ đưa đón. Sở cũng cho biết sẽ phối hợp các đơn vị liên quan kiểm tra chuyên đề việc thực hiện thông tư để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người học.
Kết luận không nên dừng ở việc trường có đưa ra đủ ba mô hình giáo dục hay không. Phụ huynh cần nhìn vào dấu hiệu cụ thể: phần học nào dành cho tất cả, phần nào chỉ dành cho người đăng ký; lịch có tách riêng không; học sinh từ chối có bị bất lợi về thời gian hoặc chăm sóc không; và khoản thu có gắn với điều kiện tham gia hay không. Một lựa chọn chỉ có giá trị khi gia đình có thể nói “không” mà con vẫn được bảo đảm lịch học, an toàn và đối xử công bằng.
