Tách bạch học tăng cường với chương trình theo nhu cầu
Học tăng cường là các hoạt động giáo dục ngoài giờ học chính khóa nhằm bổ sung kiến thức thiết yếu, rèn kỹ năng thực hành và giúp học sinh vận dụng điều đã học vào đời sống. Đây là phần bổ trợ dành cho học sinh, không đồng nghĩa với lớp học thêm bắt buộc.
Ngày 4-11, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM ban hành hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu tại các cơ sở giáo dục phổ thông công lập, triển khai Thông tư 85 có hiệu lực từ ngày 15-11. Hướng dẫn yêu cầu nhà trường phân biệt hai loại hoạt động theo mục tiêu, đối tượng, nội dung, thời lượng và cách tổ chức, tránh biến chương trình thành dạy trước hoặc dạy lại kiến thức chính khóa.
Hoạt động tăng cường tập trung vào nội dung nền tảng mà mọi học sinh cần có, như kỹ năng sống, thực hành khoa học, nghệ thuật, thể thao, an toàn giao thông, an ninh mạng, năng lực số, trải nghiệm trí tuệ nhân tạo, STEM/STEAM cơ bản và môi trường giao tiếp tiếng Anh. Ngược lại, chương trình theo nhu cầu có thể mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu theo sở thích, năng lực và mục tiêu phát triển riêng. Sự phân định này quan trọng: tên gọi không thể là cách hợp thức hóa việc thu phí học thêm cho nội dung vốn thuộc chương trình chung.
Ba mô hình sắp xếp thời gian, không phải ba mức bắt buộc
Sở đưa ra ba mô hình để trường bố trí thời khóa biểu phù hợp điều kiện thực tế; điểm cốt lõi không phải buộc mọi trường vận hành giống nhau, mà là bảo đảm đủ chương trình chính khóa và hoạt động bổ trợ, đồng thời dành khoảng thời gian riêng cho chương trình đăng ký theo nhu cầu.
Ở mô hình thứ nhất, áp dụng phổ biến tại trường phổ thông, hoạt động theo nhu cầu được xếp vào khung riêng, không trùng với giờ chính khóa và bổ trợ. Lịch có thể linh hoạt theo ngày, khối lớp hoặc nhóm học sinh để tránh quá tải. Học sinh không đăng ký cần được bố trí giờ đến, giờ về phù hợp; nếu ở lại trường, các em phải có hoạt động phù hợp và được giám sát an toàn.
Mô hình thứ hai dành cho trường có khả năng tổ chức lớp linh hoạt theo nhu cầu, để học sinh đã đăng ký di chuyển đến phòng chức năng hoặc phòng máy tính. Mô hình thứ ba được hướng dẫn như một phương án tổ chức thời gian khác theo điều kiện của trường. Điểm cần theo dõi ở cả ba cách là lịch học phải tôn trọng lựa chọn của gia đình, không tạo bất lợi cho học sinh không tham gia.
Trong năm học 2026–2027, trường phải rà soát, điều chỉnh kế hoạch hiện có, hạn chế xáo trộn giờ học và thời gian đưa đón của phụ huynh. Đây là yêu cầu thiết thực: một mô hình chỉ phù hợp nếu tổ chức được mà không đẩy gánh nặng lịch trình sang gia đình.
Tự nguyện phải có nghĩa là phụ huynh được quyền từ chối
Quyền phụ huynh được bảo vệ rõ nhất ở nguyên tắc đăng ký tự nguyện: hoạt động theo nhu cầu chỉ tổ chức khi học sinh và cha mẹ đăng ký, nhà trường không được ép buộc, áp đặt hay gợi ý dưới bất kỳ hình thức nào. Vì vậy, lời mời tham gia không thể biến thành áp lực ngầm, chẳng hạn khiến gia đình nghĩ rằng từ chối sẽ ảnh hưởng đến việc học hoặc đánh giá của con.
Với hoạt động tăng cường, kinh phí được bảo đảm từ ngân sách chi thường xuyên hằng năm và các nguồn hợp pháp khác. Trường không được chia thành khoản thu bình quân theo đầu học sinh hoặc đặt điều kiện đóng góp mới cho tham gia. Đây là ranh giới quan trọng để hoạt động dành cho tất cả không bị biến thành khoản phí học thêm bắt buộc.
Chương trình theo nhu cầu có thể thu phí theo danh mục và mức quy định, nhưng trường phải lập dự toán chi tiết, công khai tài chính, không vượt giới hạn do UBND TP.HCM quy định và thực hiện miễn, giảm cho học sinh đủ điều kiện hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Kết quả tham gia cũng không được dùng thay thế kết quả học tập môn chính khóa. Phụ huynh nên được cung cấp thông tin rõ về nội dung, thời gian và khoản thu trước khi quyết định.
Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ phối hợp các đơn vị liên quan kiểm tra chuyên đề việc thực hiện Thông tư 85 để bảo đảm quyền lợi chính đáng của học sinh. Hiệu quả của hướng dẫn vì thế phụ thuộc không chỉ vào thời khóa biểu, mà còn vào việc xử lý nghiêm tình trạng ép đăng ký hoặc thu sai.
Lựa chọn tự nguyện là thước đo triển khai đúng
Ba mô hình tạo dư địa để trường tổ chức hoạt động giáo dục linh hoạt hơn, nhưng không làm mất quyền quyết định của gia đình. Học tăng cường phải phục vụ những nội dung cần thiết và bảo đảm công bằng; chương trình theo nhu cầu phải có mục tiêu riêng, đăng ký tự nguyện, dự toán minh bạch và mức thu đúng quy định.
Phụ huynh có thể hỏi nhà trường hoạt động thuộc loại nào, nội dung có trùng chương trình chính khóa không, lịch học và phương án trông nom ra sao, khoản thu được tính theo căn cứ nào. Nhà trường cũng cần giải thích rõ phương án cho học sinh không đăng ký. Nếu những câu hỏi này được trả lời minh bạch và quyền từ chối được tôn trọng, hướng dẫn mới thực sự bảo vệ người học thay vì chỉ đổi tên các lớp thu phí.
