Phân biệt hai loại hoạt động trước khi đăng ký
Học tăng cường là hoạt động ngoài giờ chính khóa nhằm bổ sung kiến thức cần thiết, tăng thực hành và trải nghiệm, giúp học sinh vận dụng điều đã học vào thực tế và phát triển năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây là phần nền tảng để mọi học sinh được tiếp cận, không nên bị đánh đồng với lớp học theo nhu cầu có thu phí.
Ngày 4/11, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM ban hành hướng dẫn tổ chức giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu tại trường phổ thông công lập. Sở yêu cầu phân biệt hai loại hình theo mục tiêu, đối tượng, nội dung, mức độ, thời gian và cách tổ chức, chứ không chỉ dựa vào tên gọi. Điểm này quan trọng với phụ huynh: một hoạt động mang tên “tăng cường” không tự động trở thành khoản thu bắt buộc.
Nội dung tăng cường có thể gồm kỹ năng sống cơ bản, khoa học thực hành, văn hóa, nghệ thuật, thể thao, an toàn giao thông và an toàn trên mạng; cùng với năng lực số, trải nghiệm AI, STEM/STEAM cơ bản và môi trường giao tiếp tiếng Anh. Việc tổ chức phải phù hợp nguồn lực của trường, không có nghĩa mọi trường buộc phải triển khai tất cả nội dung.
Tự nguyện phải có nghĩa là được quyền từ chối
Nguyên tắc phụ huynh cần nắm rõ là đăng ký hoạt động theo nhu cầu phải dựa trên sự tự nguyện của cả học sinh và cha mẹ. Nhà trường không được ép buộc, áp đặt hay gợi ý dưới bất kỳ hình thức nào. Vì vậy, đóng phí tự nguyện không thể biến thành điều kiện để học sinh được tham gia hoạt động giáo dục tăng cường vốn được bảo đảm kinh phí từ dự toán chi thường xuyên hằng năm và các nguồn hợp pháp khác.
Với hoạt động tăng cường, trường không được chia kinh phí thành khoản thu bình quân theo từng học sinh hoặc yêu cầu đóng góp để các em được tham gia. Ngược lại, hoạt động theo nhu cầu có thể thu tiền nếu nội dung là mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, phù hợp sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân. Trường phải lập dự toán chi tiết, thu đúng danh mục và mức quy định của TP.HCM, đồng thời áp dụng miễn, giảm cho học sinh thuộc diện chính sách hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nếu các em có nhu cầu.
Phụ huynh có thể hỏi trường hoạt động thuộc loại nào, nội dung và lịch học ra sao, khoản thu căn cứ vào đâu và cách đăng ký hoặc từ chối thế nào. Học sinh không đăng ký phải được bố trí thời gian đến trường, ra về phù hợp. Hỏi rõ trước khi đồng ý là cách thiết thực để bảo vệ lựa chọn của gia đình.
Ba mô hình sắp xếp thời khóa biểu không đồng nghĩa với bắt buộc tham gia
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM hướng dẫn ba mô hình tổ chức nhằm sắp xếp thời khóa biểu. Mô hình 1 áp dụng chung cho các trường phổ thông đại trà: trường bảo đảm đủ nội dung, thời lượng chính khóa và tăng cường, còn hoạt động theo nhu cầu được xếp vào khung giờ riêng, không chen vào các tiết còn lại. Lịch có thể linh hoạt theo ngày, khối hoặc nhóm học sinh; cách xếp lịch không nên khiến trẻ quá tải hay làm gia đình hiểu rằng mọi em đều phải đăng ký.
Mô hình 3 áp dụng với trường tiên tiến hội nhập và các lớp tích hợp theo Đề án 5695, nơi học sinh đã tự nguyện đăng ký trước khi tuyển sinh đầu cấp. Một trường hợp được nêu là Trường Tiểu học Thực hành Sài Gòn, nơi học sinh theo mô hình tiên tiến hội nhập và học tăng cường đăng ký từ đầu năm. Ba mô hình là cách tổ chức thời gian, không làm mất quyền tự nguyện của phụ huynh trong các hoạt động đăng ký theo nhu cầu.
Với năm học 2026–2027, các trường phải rà soát, điều chỉnh kế hoạch đã ban hành và hạn chế tối đa xáo trộn giờ học cũng như thời gian đưa đón. Nhà trường cũng không được dạy trước chương trình, dạy lại nội dung chính khóa hay biến hoạt động thành dạy thêm, học thêm; kết quả tham gia không thay thế kết quả học tập chính khóa. Sở cho biết sẽ phối hợp kiểm tra việc thực hiện Thông tư 85 để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người học.
Kết luận: hỏi rõ, chọn theo nhu cầu của con
Quy định mới đặt ra ranh giới cần thiết: học tăng cường là nội dung nền tảng, được bảo đảm kinh phí và không thể gắn với điều kiện đóng góp; hoạt động theo nhu cầu có thể có khoản thu nhưng phải dựa trên đăng ký tự nguyện và thực hiện đúng quy định. Ba mô hình học giúp trường bố trí thời gian, chứ không phải lý do để buộc mọi gia đình tham gia.
Phụ huynh nên đề nghị nhà trường nói rõ mục tiêu, nội dung, thời khóa biểu, điều kiện đăng ký và căn cứ của khoản thu nếu có. Nếu gia đình không chọn hoạt động theo nhu cầu, nhà trường cần sắp xếp thời gian phù hợp cho học sinh. Lựa chọn tốt nhất là hoạt động thực sự phù hợp với con, không phải lựa chọn được đưa ra vì áp lực đóng tiền.
