Làn sóng nâng cấp sân bay Việt Nam: Cuộc đua không còn là lựa chọn
Làn sóng nâng cấp sân bay Việt Nam là quá trình đầu tư đồng thời vào hạ tầng khu bay, nhà ga và công nghệ quản lý tại nhiều cảng hàng không, nhằm tăng công suất khai thác, số hóa quy trình an ninh và dịch vụ, qua đó tái định vị vai trò kết nối vùng của mạng lưới hàng không quốc gia trong giai đoạn mới.
Điểm chung của Cam Ranh, Quảng Trị và Liên Khương là không còn nâng cấp kiểu chắp vá, mà bước vào cuộc đua hoàn thiện hạ tầng, số hóa vận hành và mở rộng năng lực khai thác như một gói tổng thể. Kế hoạch nâng cao năng lực bảo đảm an ninh hàng không tại Cam Ranh được UBND tỉnh Khánh Hòa triển khai theo Quyết định số 1066, chia làm ba giai đoạn từ 2026 đến 2030. Cảng hàng không Quảng Trị là dự án PPP thứ hai của cả nước, đang tăng tốc để khai thác thương mại cuối năm 2026, còn sân bay Liên Khương vừa trải qua đợt nâng cấp với tổng giá trị hơn 1.000 tỉ đồng và chuẩn bị mở lại khai thác vào ngày 19/8. Những mốc này cho thấy nâng cấp sân bay không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là lựa chọn chiến lược về vị thế kinh tế vùng.
Cam Ranh: Sân bay thông minh không chỉ là chuyện công nghệ
Khánh Hòa đang đặt cược lớn vào sân bay Cam Ranh như một cửa ngõ đón khách và hàng hóa cao cấp, với tham vọng biến nơi đây thành sân bay Cam Ranh thông minh đúng nghĩa. UBND tỉnh đã ban hành kế hoạch triển khai đề án nâng cao năng lực bảo đảm an ninh hàng không, hướng tới mô hình sân bay an ninh, thông minh và thân thiện tại Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh. Đây không chỉ là nâng cấp trang thiết bị, mà là tái thiết toàn bộ cách vận hành từ cổng an ninh tới luồng hành khách.
Trong năm 2026, tỉnh sẽ thí điểm số hóa khoảng 30% quy trình kiểm soát an ninh; đến 2027, mục tiêu là số hóa hơn 60% các thủ tục, đồng thời kết nối dữ liệu giữa công an, hải quan, hàng không để tăng kiểm soát rủi ro và đơn giản hóa thủ tục. "Khánh Hòa đặt mục tiêu số hóa hơn 60% quy trình kiểm soát an ninh và các thủ tục liên quan tại sân bay". Các giải pháp kiểm soát tự động, nhận diện sinh trắc học và công nghệ mới sẽ được dùng trong kiểm soát an ninh và phục vụ hành khách. Về năng lực, Cam Ranh được quy hoạch tầm nhìn đến 2050 với công suất khoảng 36 triệu hành khách và 100.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Nói cách khác, sân bay Cam Ranh thông minh không chỉ để "cho đẹp", mà là điều kiện sống còn để cạnh tranh trong phân khúc du lịch nghỉ dưỡng và logistics cao giá trị.
Cảng hàng không Quảng Trị: PPP thứ hai và cuộc thử sức hạ tầng vùng Bắc Trung Bộ
Cảng hàng không Quảng Trị là phép thử quan trọng cho mô hình PPP trong lĩnh vực hàng không, đồng thời là mảnh ghép chiến lược trên bản đồ logistic Bắc Trung Bộ. Đây là sân bay đầu tư theo phương thức PPP thứ hai của Việt Nam, hiện đang bước vào giai đoạn tăng tốc cuối cùng trước mục tiêu khai thác thương mại vào cuối năm 2026. Trên công trường gần 268 ha, hàng trăm kỹ sư, công nhân và các tổ công tác địa phương đang chạy đua với thời gian để hoàn thiện các hạng mục cuối.
Giải phóng mặt bằng – điểm nghẽn cố hữu của hạ tầng – về cơ bản đã hoàn thành với gần 268 ha được bàn giao, chỉ còn khoảng 0,32 ha liên quan đến vài hộ dân. Tỉnh buộc phải xử lý cùng lúc bồi thường, hành lang tuyến đường dây 110 kV và sự đồng thuận của người dân, nếu không mọi cam kết tiến độ PPP sẽ trở nên vô nghĩa. Theo quy hoạch điều chỉnh, Quảng Trị phấn đấu trở thành cực tăng trưởng của Bắc Trung Bộ, trung tâm năng lượng, logistics, kinh tế biển và là cửa ngõ kết nối với Lào, Thái Lan, Campuchia và tiểu vùng Mê Kông mở rộng. Khi đó, cảng hàng không Quảng Trị, nếu vận hành đồng bộ với cảng biển Mỹ Thủy, hệ thống cửa khẩu, cao tốc Bắc – Nam và Hành lang kinh tế Đông – Tây, sẽ tạo một mạng lưới giao thông đa phương thức giúp giảm đáng kể chi phí logistics cho doanh nghiệp địa phương.
Liên Khương: Nâng cấp hơn 1.000 tỉ đồng và cú hích kết nối Tây Nguyên
Nếu Cam Ranh và Quảng Trị hướng tới tăng trưởng mới, thì sân bay Liên Khương lại là câu chuyện củng cố năng lực một cửa ngõ đã quá tải. Sau hơn 5 tháng tạm dừng khai thác để thực hiện dự án nâng cấp, Cảng hàng không quốc tế Liên Khương đang hoàn tất những phần việc cuối cùng để sẵn sàng mở cửa khai thác trở lại vào ngày 19/8. Đây là một trong những dự án nâng cấp sân bay Việt Nam đáng chú ý, với giá trị hơn 1.000 tỉ đồng dành cho hạ tầng khu bay và dịch vụ.
Với việc nâng cấp sân bay Liên Khương, Tây Nguyên có cơ hội cải thiện đáng kể khả năng kết nối với các trung tâm kinh tế và du lịch lớn. Trước đây, mỗi cơn mưa lớn là nỗi lo với hạ tầng giao thông vùng cao; nay, một sân bay được nâng cấp đồng bộ tạo điều kiện ổn định hơn cho các đường bay mới, tour du lịch và cả vận chuyển hàng nông sản đặc sản. Thực tế, khi các cảng hàng không cửa ngõ như Liên Khương được nâng cấp, hiệu ứng lan tỏa không chỉ nằm ở số chuyến bay tăng lên, mà còn ở việc doanh nghiệp dám lên kế hoạch dài hạn hơn cho chuỗi cung ứng của mình. Nâng cấp sân bay Việt Nam trong trường hợp này rõ ràng là một cú hích thiết thực cho kết nối vùng Tây Nguyên.
Ba dự án, một thông điệp: Không nâng cấp đồng bộ thì sẽ tụt lại
Nhìn vào Cam Ranh, Quảng Trị và Liên Khương, điểm chung là các địa phương không còn xem sân bay như hạ tầng phụ trợ, mà là hạ tầng cốt lõi trong chiến lược phát triển. Cam Ranh chạy theo mô hình sân bay thông minh với mục tiêu công suất 36 triệu khách mỗi năm; cảng hàng không Quảng Trị dùng PPP để bù đắp hạn chế ngân sách và đặt mục tiêu đón chuyến bay đầu tiên cuối năm 2026; còn Liên Khương thì chấp nhận dừng khai thác 5 tháng để nâng cấp hơn 1.000 tỉ đồng, đổi lấy khả năng khai thác ổn định và an toàn hơn.
Thông điệp ở đây khá rõ: nếu không nâng cấp hạ tầng, số hóa quy trình và mở rộng công suất, các sân bay địa phương sẽ bị bỏ lại phía sau khi nhu cầu đi lại, logistics và du lịch tăng nhanh. Các giải pháp kiểm soát tự động và nhận diện sinh trắc học không chỉ là thử nghiệm công nghệ, mà trực tiếp quyết định trải nghiệm hành khách và sức hấp dẫn của điểm đến. Cuộc đua nâng cấp sân bay Việt Nam vì thế không chỉ là chạy kịp tiến độ, mà là cuộc đua giành vị trí trong bản đồ kết nối vùng, nơi ai chậm hơn sẽ trả giá bằng dòng khách, dòng hàng và cơ hội phát triển kinh tế dài hạn.
