Bảy cầu sông Hồng: Cuộc chạy đua hạ tầng trước APEC
Các dự án cầu sông Hồng là nhóm công trình giao thông trọng điểm gồm bảy cây cầu Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà và Mễ Sở, được Hà Nội triển khai đồng thời nhằm mở rộng kết nối liên vùng, giảm tải cho các tuyến hiện hữu và kịp hoàn thành trước thời điểm diễn ra Hội nghị APEC, qua đó tạo bộ mặt hạ tầng mới cho Thủ đô và vùng phụ cận. Điểm đáng chú ý là thành phố không xây cầu một cách rời rạc, mà coi đây là một mạng lưới kết nối mới, gắn với các trục chiến lược như Vành đai 4 Hà Nội. Theo Ban Giao thông, cả 7 dự án cầu sông Hồng đều đang được triển khai xây dựng, trong đó 5 cầu Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Hồng Hà và Mễ Sở đặt mục tiêu hoàn thành trước Hội nghị APEC 2027. Đây là lựa chọn mang tính tuyên bố: Hà Nội muốn bước vào APEC với một cấu trúc giao thông khác hẳn hiện nay.
Những dự án dẫn đầu: Hồng Hà, Trần Hưng Đạo, Vân Phúc
Nếu coi cuộc đua tiến độ xây dựng là thước đo năng lực tổ chức, cầu Hồng Hà đang là "người dẫn đầu" khi đạt gần 52% giá trị xây lắp, với toàn bộ 941 cọc khoan nhồi, 69/70 bệ trụ và thân trụ tại 63/70 vị trí đã hoàn thành. Cây cầu dài khoảng 4,377 km này kết nối Mê Linh với Ô Diên trên tuyến Vành đai 4 Hà Nội, phấn đấu thông xe kỹ thuật tháng 7 và hoàn thành toàn bộ vào tháng 10 trước thời điểm khai mạc Hội nghị APEC tháng 11. Cầu Trần Hưng Đạo – một biểu tượng mới ở khu vực trung tâm – đã đạt khoảng 41,08% giá trị hợp đồng, tương ứng 2.991 tỷ đồng trên tổng giá trị 7.280 tỷ đồng, với 128 cọc khoan nhồi và 7 bệ trụ phần cầu chính hoàn thành. Cầu Vân Phúc tuy khiêm tốn hơn nhưng cũng đã đạt khoảng 33,33% giá trị hợp đồng, cho thấy nhóm dự án chủ lực đang tiến lên tương đối đồng đều. Vấn đề không phải là họ có chạy, mà là có giữ được tốc độ đến vạch đích APEC 2027 hay không.
Vành đai 4 Hà Nội: Hồng Hà, Mễ Sở và bài toán liên vùng
Trên tuyến Vành đai 4 Hà Nội, hai cầu Hồng Hà và Mễ Sở đang là điểm sáng về tiến độ xây dựng. Cầu Hồng Hà đã đạt khoảng 51% sản lượng xây lắp, với hệ thống đường dẫn và hạng mục phụ trợ thi công đồng bộ, từng bước hoàn thiện kết nối với toàn tuyến Vành đai 4 – Vùng Thủ đô. Cầu Mễ Sở – dài khoảng 2,024 km, kết nối Hà Nội với Hưng Yên – đã hoàn thành toàn bộ 116 cọc khoan nhồi phần cầu chính, 374 cọc khoan nhồi cầu dẫn và đạt khoảng 48,7% giá trị sản lượng, cũng đặt mục tiêu hoàn thành trước APEC 2027. Không phải ngẫu nhiên hai cây cầu này được ưu tiên. Khi hoàn thành, chúng sẽ bổ sung năng lực lưu thông qua sông Hồng, hình thành các hướng kết nối giao thông mới giữa Hà Nội và các địa phương trong vùng, giảm áp lực cho những tuyến đường hiện hữu. Nói cách khác, Vành đai 4 với các cầu sông Hồng không chỉ là dự án giao thông, mà là cấu trúc liên kết vùng mới, quyết định cách người dân di chuyển, doanh nghiệp vận tải hàng hóa và đô thị mở rộng trong thập kỷ tới.
Nút thắt mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật và vật liệu
Tiến độ ấn tượng trên giấy không che được những nút thắt rất cụ thể dưới chân công trường. Dù nhiều dự án đã được bàn giao toàn bộ mặt bằng theo chỉ giới ban đầu, một số vị trí vẫn chưa đủ điều kiện thi công do chậm di dời công trình hạ tầng kỹ thuật hoặc phát sinh nhu cầu giải phóng mặt bằng bổ sung. Sở Xây dựng thẳng thắn thừa nhận tiến độ một số dự án tiếp tục chịu ảnh hưởng của giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và thời tiết mùa mưa lũ. Song song, việc nhiều công trình quy mô lớn đồng loạt triển khai tại Hà Nội và các tỉnh lân cận đang gây thiếu hụt cục bộ vật liệu, nhân lực, làm tăng chi phí xây dựng. Đây là điểm yếu mang tính hệ thống: quy hoạch hạ tầng được đẩy mạnh nhưng năng lực cung ứng vật liệu, nhân lực và cơ chế phối hợp di dời hạ tầng kỹ thuật chưa theo kịp. Nếu không xử lý dứt điểm, những con số 30–50% hiện nay rất dễ bị chững lại, đẩy rủi ro chậm tiến độ sát APEC 2027.
Kết luận: Muốn kịp APEC, phải coi mặt bằng là hạng mục số 1
Nhìn tổng thể, bảy dự án cầu sông Hồng đang cho thấy một Hà Nội quyết tâm bước vào APEC với mạng lưới kết nối mới, từ các cầu trung tâm như Trần Hưng Đạo đến các cầu liên vùng trên Vành đai 4 Hà Nội như Hồng Hà và Mễ Sở. Tiến độ xây dựng hiện tại – nhiều cầu đạt trên 30%, riêng Hồng Hà, Mễ Sở tiệm cận 50% – là nền tảng tốt, nhưng không phải bảo đảm. Theo Ban Giao thông, để giữ nhịp thi công, chính quyền các địa phương liên quan phải tập trung giải quyết dứt điểm những tồn tại về phá dỡ công trình, di dời hạ tầng kỹ thuật và bàn giao mặt bằng. Nói thẳng, nếu coi bê tông, thép là hạng mục chính mà bỏ quên mặt bằng, thì APEC 2027 sẽ đến nhanh hơn tiến độ cầu. Muốn các cây cầu thực sự trở thành biểu tượng mới của kết nối Hà Nội, quyết định chính trị về mặt bằng và vật liệu phải mạnh mẽ không kém quyết định khởi công.
