Thông điệp cứng rắn: Từ “du lịch sinh con” đến làn sóng visa Mỹ bị thu hồi
Chính sách nhập cư Mỹ hiện nay là tập hợp các quy định, biện pháp thực thi và chiến dịch kiểm soát nhằm giới hạn, sàng lọc và siết chặt việc cấp, gia hạn, phỏng vấn và thu hồi visa cho người nước ngoài, với trọng tâm là ngăn chặn mọi hình thức bị cho là lạm dụng chế độ nhập cảnh, tị nạn và quốc tịch theo nơi sinh.
Làn sóng visa Mỹ bị thu hồi không còn là những ca đơn lẻ mà đã trở thành chiến dịch có chủ đích. Ngày 20/8, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết gần 900 thị thực đã bị thu hồi sau khi lập Lực lượng Đặc nhiệm Phòng chống “du lịch sinh con” hồi đầu tháng 8. Theo người phát ngôn Tommy Pigott, “du lịch sinh con” là “một hành vi xảo quyệt” và đang bị coi là mạng lưới “bán quốc tịch Mỹ” trên phạm vi toàn cầu. Trọng tâm của chiến dịch này là bảo vệ “tính toàn vẹn của chế độ quốc tịch Mỹ” và đảm bảo thị thực không định cư chỉ dùng đúng mục đích khai báo. Ai xem du lịch sinh con Mỹ như một “lối tắt” đang đối mặt nguy cơ bị chặn ngay từ cửa.
Đòn mạnh vào visa B1/B2: 200.000 người xin tị nạn bị nhắm tới
Sau “du lịch sinh con”, mục tiêu tiếp theo là nhóm dùng visa công tác và du lịch để ở lại lâu dài. Mỹ đang xem xét thu hồi thị thực công tác và du lịch của 200.000 người nước ngoài đã hoặc đang xin tị nạn tại nước này. Theo các tài liệu nội bộ, trong những tuần tới, Bộ Ngoại giao có thể thông báo thu hồi visa B1 và B2 cấp trong giai đoạn 2016–2026 cho những người đã nộp hoặc đang có hồ sơ xin tị nạn. Chính quyền Trump cho rằng việc nhập cảnh bằng B1/B2 rồi chuyển sang xin tị nạn đi ngược hoàn toàn mục đích của hai loại visa này. Đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật; nó là lời cảnh báo thẳng thừng rằng mọi cách “lách luật mềm” đang bị dồn vào ngõ cụt.
Về tác động thực tế, mất visa B1/B2 không đồng nghĩa bị trục xuất ngay lập tức. Phần lớn hồ sơ tị nạn đang chờ xử lý sẽ được chuyển sang diện khác, nhưng người liên quan mất tư cách nhập cảnh với mục đích công tác hay du lịch. Nghĩa là, cơ hội quay về dùng lại kênh du lịch, công tác ngắn hạn gần như đóng lại. Đáng chú ý, trong 18 tháng qua, Bộ Ngoại giao Mỹ đã thu hồi khoảng 175.000 thị thực vì nhiều lý do khác nhau, từ cáo buộc hình sự đến việc công khai phản đối một số chính sách của Washington. Đợt siết B1/B2 lần này nằm trong xu hướng thắt chặt có hệ thống, không phải nhất thời.
Thị thực định cư và thẻ xanh gia đình: Không còn “hồ sơ đẹp trên giấy”
Trong khi visa ngắn hạn bị siết, thị thực định cư cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng. Bộ Ngoại giao Mỹ đang tạm dừng các cuộc hẹn phỏng vấn visa định cư tại các đại sứ quán và lãnh sự quán trên toàn cầu để đào tạo nhân viên theo tiêu chí xét duyệt mới, trong đó có đánh giá khả năng tự chủ tài chính của đương đơn. Visa định cư thường dành cho đoàn tụ gia đình hoặc một số diện lao động có bảo lãnh. Với người Việt, điều này đồng nghĩa lịch phỏng vấn có thể bị trì hoãn, kéo dài thời gian chờ định cư nhưng không có nghĩa chương trình bị chấm dứt. Trong bối cảnh chính sách nhập cư Mỹ đang được siết chặt, việc chuẩn bị kỹ yếu tố “public charge” – nguy cơ trở thành gánh nặng phúc lợi – trở nên sống còn.
Ở khâu sau phỏng vấn, thẻ xanh diện hôn nhân đang bước vào giai đoạn xét duyệt nghiêm ngặt chưa từng có. Sau vụ lừa đảo di trú diện hôn nhân liên quan hơn 1.000 người tại New York, USCIS được dự đoán sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn về bằng chứng chứng minh tính chân thực của quan hệ hôn nhân. Hiện họ muốn hồ sơ thể hiện rõ cả khía cạnh xã hội và tài chính, chứ không chỉ vài bức ảnh và một tài khoản ngân hàng chung tượng trưng. Người trong ngành thậm chí nhận định đây là “đợt xét duyệt thẻ xanh nghiêm ngặt nhất trong lịch sử”, và “ngày mai sẽ luôn nghiêm ngặt hơn hôm nay” đối với diện hôn nhân. Hồ sơ đẹp nhưng rỗng nội dung thực tế đang ngày càng dễ bị loại.
Vì sao siết cùng lúc nhiều diện visa và người Việt nên làm gì?
Điểm chung của các động thái mới là cách nhìn ngày càng hoài nghi với mọi hình thức bị cho là lạm dụng hệ thống: từ du lịch sinh con Mỹ, dùng B1/B2 để xin tị nạn, đến kết hôn giả. Với “du lịch sinh con”, giới chức Mỹ coi đây là hiện tượng toàn cầu với các mạng lưới trục lợi, quảng bá một thế giới “không biên giới” để bán quốc tịch Mỹ. Với tị nạn, họ khẳng định quy chế này không phải “kẽ hở” cho người muốn định cư lâu dài sau khi vào Mỹ bằng visa ngắn hạn. Ở khía cạnh thẻ xanh hôn nhân, môi trường chung được dự đoán sẽ kém thân thiện hơn với người nhập cư trong 2–3 năm tới, và những ai có kế hoạch nên hành động sớm. Tất cả ghép lại thành bức tranh: chính sách nhập cư Mỹ đang chuyển sang tư thế phòng thủ, ưu tiên kiểm soát và rà soát.
Với công dân Việt Nam, phản ứng hợp lý không phải hoang mang mà là chuẩn bị chủ động. Người có hồ sơ thị thực định cư cần thường xuyên kiểm tra thông báo từ cơ quan lãnh sự và hệ thống đặt lịch chính thức, không mặc định lịch cũ vẫn giữ nguyên. Hồ sơ cần được củng cố về tài chính, việc làm, trình độ và tính nhất quán thông tin để giảm nguy cơ bị đánh giá là gánh nặng phúc lợi. Với diện ngắn hạn, việc khai trung thực mục đích chuyến đi, không “ôm mộng” ở lại bằng đường vòng tị nạn hay kết hôn, là cách duy nhất để giảm rủi ro visa bị thu hồi. Trong điều kiện chính sách nhập cư Mỹ đang được siết chặt, quan trọng nhất là chọn đúng loại visa, đi đúng mục đích và chấp nhận rằng thời của những “lối tắt” đã qua.
