Cầu đi bộ sông Sài Gòn: từ định nghĩa công trình đến khoảnh khắc hợp long
Cầu đi bộ sông Sài Gòn là một công trình giao thông công cộng dành cho người đi bộ, bắc qua sông Sài Gòn để kết nối trung tâm TP.HCM với khu đô thị mới Thủ Thiêm, đồng thời tạo nên một không gian công cộng ven sông cho hoạt động ngắm cảnh, tham quan và trải nghiệm đô thị. Sau hành trình đường thủy dài 124km, nhịp chính nặng khoảng 3.400 tấn đã được lai dắt về trung tâm thành phố trong hai ngày 18–19/10, chuẩn bị cho dự án hợp long. Đến 8h ngày 21/10, vòm thép nhịp chính được căn chỉnh và đưa vào đúng vị trí thiết kế, đánh dấu thời khắc hợp long chính thức của cây cầu. Đây không chỉ là một cột mốc kỹ thuật, mà còn là tuyên bố rõ ràng rằng hạ tầng TP.HCM đang bước sang một giai đoạn tham vọng hơn, coi kiến trúc đô thị và không gian công cộng là phần lõi của phát triển.
Hành trình 124km của nhịp vòm 3.400 tấn: thử thách kỹ thuật và tầm nhìn hạ tầng
Nếu phải chọn một hình ảnh tượng trưng cho tham vọng hạ tầng TP.HCM, thì đó chính là nhịp vòm thép 3.400 tấn lặng lẽ trôi trên sông, vượt 124km để vào trung tâm thành phố. Nhịp chính được hạ thủy tại Nhà máy Đại Dũng trong đêm 15 và rạng sáng 16/10, sau khoảng 4 giờ thao tác, rồi được gia cố cáp neo trước khi lên đường. Đoàn tàu lai dắt xuất phát sáng 18/10 từ khu vực sông Dinh, đi qua vịnh Ghềnh Rái, sông Dinh, Thị Vải, Lòng Tàu, Nhà Bè và sông Sài Gòn, với yêu cầu chỉ được di chuyển ban ngày, tốc độ không dưới 3 hải lý/giờ và nhiều đoạn cấm tránh vượt. Việc tổ chức một hành trình phức tạp như vậy cho thấy thành phố đã coi các dự án hợp long quy mô lớn là một phần bình thường của chiến lược hạ tầng, chứ không còn là sự kiện hiếm hoi.
Kiến trúc lá dừa nước và tham vọng định hình lại kiến trúc đô thị ven sông
Điều đáng nói là cầu đi bộ sông Sài Gòn không dừng ở vai trò một lối băng qua sông; nó được thiết kế như một biểu tượng kiến trúc đô thị mới. Dự án lấy cảm hứng từ hình ảnh lá dừa nước – loại cây gắn với vùng Nam Bộ – để đưa một mô-típ bản địa vào ngôn ngữ kiến trúc hiện đại. Với vị trí bắc qua sông Sài Gòn, cây cầu được kỳ vọng trở thành điểm nhấn kiến trúc trong cảnh quan đô thị, làm phong phú trải nghiệm đi bộ và khám phá thành phố. Nói cách khác, đây là bước chuyển từ tư duy “cầu là hạ tầng kỹ thuật” sang “cầu là không gian công cộng có bản sắc”. Khi một công trình được tài trợ gần 1.000 tỷ đồng chỉ dành cho người đi bộ, thông điệp rất rõ: TP.HCM muốn cạnh tranh bằng chất lượng không gian sống, chứ không chỉ bằng chỉ số tăng trưởng.
Không gian công cộng mới cho người dân và du khách: cầu đi bộ như một quảng trường trên sông
Cây cầu này được kỳ vọng bổ sung một không gian công cộng hiếm hoi ngay giữa trung tâm – một “quảng trường trên sông” dành cho người dân và du khách. Khi đi vào hoạt động, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn sẽ kết nối hai bờ, tăng khả năng tiếp cận cảnh quan ven sông và mở rộng không gian sinh hoạt, tham quan tại khu vực trung tâm thành phố. Công trình được kỳ vọng tạo thêm điểm nhấn kiến trúc, đồng thời mở ra không gian đi bộ, ngắm cảnh và trải nghiệm sông Sài Gòn. Nói thẳng, đây là lời đáp cho câu hỏi lâu nay: tại sao một thành phố đầu tàu kinh tế lại thiếu những không gian ven sông đúng nghĩa cho người đi bộ? Việc hợp long thành công là nền tảng để hoàn thiện kết cấu và đưa công trình vào khai thác theo kế hoạch, biến kỳ vọng đó thành thói quen hàng ngày của cư dân.
Bước ngoặt của hạ tầng TP.HCM và những kỳ vọng tiếp theo
Từ góc độ phát triển hạ tầng TP.HCM, dự án hợp long này là một bước ngoặt rõ ràng. Vòm thép nhịp chính nặng 3.400 tấn được đưa vào vị trí đã đưa công trình tiến thêm một bước tới mục tiêu hình thành không gian đi bộ ven sông, kết nối trung tâm với Thủ Thiêm. Dự án được khởi công ngày 29/3/2025, dự kiến cơ bản hoàn thành vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh TP.HCM là đầu tàu kinh tế, dẫn đầu cả nước về quy mô GRDP và đóng góp hơn 23% tăng trưởng chung, việc đầu tư mạnh cho kiến trúc đô thị và không gian công cộng không còn là “phần thưởng” sau tăng trưởng, mà là điều kiện để duy trì sức hút của thành phố. Câu hỏi còn lại không phải là “có nên làm thêm những cây cầu đi bộ như thế này không”, mà là “TP.HCM sẽ duy trì chất lượng vận hành, an toàn và trải nghiệm ra sao để xứng đáng với kỳ vọng mà chính mình đã tạo ra”.
