Một đợt nhiễm trùng hô hấp có thể làm tim mất bù
Suy tim cấp là tình trạng chức năng tim xấu đi nhanh, khiến người bệnh cần được đánh giá và điều trị y tế khẩn cấp, đôi khi sau một tác nhân tưởng như không nghiêm trọng. Trường hợp một phụ nữ 67 tuổi cho thấy vì sao không nên xem nhẹ triệu chứng hô hấp ở người có bệnh tim nền. Bà có tiền sử suy tim, tăng huyết áp và bệnh mạch vành, nhưng trước đó điều trị ổn định và không phải nhập viện suốt sáu tháng.
Khoảng một tuần trước khi nhập viện, bà bắt đầu ho, mệt mỏi và khó thở nhẹ. Những biểu hiện ban đầu giống cảm cúm thông thường, nhưng tình trạng nhanh chóng chuyển nặng: khi nhập viện, bà đồng thời mắc nhiễm trùng hô hấp cấp và suy tim cấp, xét nghiệm xác định tác nhân là virus RSV. Đây không chỉ là một ca nhiễm virus; nó là lời nhắc rằng bệnh tim đang được kiểm soát vẫn có thể mất ổn định khi cơ thể phải chống chọi với nhiễm trùng.
Vì sao RSV đáng lưu ý ở người mắc bệnh tim?
Nhiễm trùng hô hấp có thể kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, tăng stress oxy hóa, làm rối loạn chức năng nội mô và tăng đông máu. Những thay đổi này góp phần nâng nguy cơ biến cố tim mạch ở người vốn đã có bệnh nền. Vì vậy, việc đang uống thuốc đều đặn và cảm thấy ổn định không đủ để xem nhẹ một đợt nhiễm trùng; theo bác sĩ, nhiễm trùng có thể khiến bệnh tim chuyển nặng và dẫn đến nhập viện.
Quy mô nguy cơ cũng đáng quan tâm: theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới, Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 trường hợp tử vong liên quan đến bệnh tim mạch mỗi năm. Một nghiên cứu được bác sĩ dẫn lại cho thấy người trên 65 tuổi mắc bệnh động mạch vành có thể có nguy cơ nhập viện do RSV cao gấp 6,5 lần so với người không mắc bệnh này. Con số ấy không dự đoán điều gì sẽ xảy ra với từng cá nhân, nhưng củng cố lý do người cao tuổi có bệnh tim cần chủ động hơn khi xuất hiện triệu chứng nhiễm trùng.
Ho và mệt khi nào cần được đánh giá y tế?
Ở người cao tuổi hoặc mắc bệnh tim mạch, ho, mệt mỏi và khó thở không nên mặc định là cảm cúm nhẹ. Theo TS.BS Vũ Quỳnh Nga, người bệnh trong ca này ban đầu chỉ có triệu chứng hô hấp nhẹ nhưng sau đó sức khỏe nhanh chóng xấu đi. Vì thế, thay đổi theo thời gian quan trọng không kém triệu chứng ban đầu: khó thở tăng lên hoặc sức khỏe suy giảm nhanh là lý do cần được thăm khám sớm.
Đó là những dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá, chứ không phải căn cứ để tự chẩn đoán suy tim cấp. Người có bệnh tim nền nên liên hệ cơ sở y tế khi các biểu hiện mới xuất hiện, kéo dài hoặc tiến triển, thay vì chờ đến khi khó thở rõ hơn. Bác sĩ có thể xác định liệu nguyên nhân là nhiễm trùng hô hấp, tình trạng tim xấu đi hay cả hai, rồi lựa chọn hướng xử trí phù hợp. Không tự ý ngưng hoặc thay đổi thuốc điều trị tim mạch trong lúc bị bệnh.
Dự phòng và theo dõi cần đi cùng điều trị bệnh nền
Quản lý bệnh tim không nên dừng ở kiểm soát huyết áp, suy tim hay bệnh mạch vành. Ca bệnh RSV được trình bày tại Đại hội Tim mạch Toàn quốc lần thứ 20 gợi mở vai trò của dự phòng biến chứng nhiễm trùng ở người mắc bệnh tim mạch. Các chuyên gia khuyến nghị người bệnh trao đổi với bác sĩ điều trị để đánh giá nguy cơ, tìm hiểu những bệnh truyền nhiễm có thể phòng ngừa, lựa chọn vaccine phù hợp và xác định thời điểm tiêm.
Đây nên là cuộc trao đổi cá nhân hóa, không phải lời khuyên tự chọn vaccine hoặc tự quyết định lịch tiêm. Người có nhiều bệnh nền, nhất là người cao tuổi, cần hỏi bác sĩ về biện pháp phù hợp với tình trạng sức khỏe và phác đồ đang dùng. Kết luận từ trường hợp này rất rõ: khi người có bệnh tim nền bị ho, mệt và khó thở, đừng vội gán tất cả cho cảm cúm; theo dõi sát diễn tiến và thăm khám sớm nếu khó thở tăng hoặc sức khỏe giảm nhanh có thể giúp phát hiện kịp thời suy tim cấp.
