Thiếu sách giáo khoa: vấn đề không mới nhưng cần cách xử lý mới
Thiếu sách giáo khoa là tình huống một bộ phận học sinh chưa có đủ hoặc chưa có đúng thời điểm các đầu sách theo quy định chương trình, nhưng nếu gia đình, nhà trường và ngành giáo dục phối hợp sử dụng thư viện, sách cũ, tài liệu điện tử và điều chỉnh cách dạy thì việc học vẫn có thể diễn ra liên tục, không bị đứt quãng. Để bảo đảm tiến độ chương trình trong bối cảnh một số học sinh còn thiếu một số đầu sách giáo khoa, tối 10/9, Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều phương án hỗ trợ học tập linh hoạt, nhằm đảm bảo quyền lợi học tập của mọi học sinh. Trước đó, từ ngày 4/3 Sở đã tổng hợp nhu cầu và gửi về Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam; đến 8/9, đơn vị cung ứng đã bàn giao 26.931.865 bản sách, đạt 107% kế hoạch đặt hàng.
Tận dụng thư viện và sách cũ: giải pháp nhanh nhất khi chưa có đủ SGK
Trong giai đoạn thiếu sách giáo khoa, giải pháp gần và hiệu quả nhất là mượn sách thư viện. Các trường trên địa bàn TP.HCM được yêu cầu khai thác tối đa nguồn sách đã trang bị cho thư viện, đồng thời cho học sinh chưa mua được sách mượn dùng tạm. Đây là quyền mà phụ huynh nên chủ động hỏi và đăng ký, thay vì đợi giáo viên nhắc. Song song đó, trường vận động phụ huynh đã mua 2 bộ cho mượn 1 bộ, và huy động học sinh lớp trên tặng sách cũ cho học sinh lớp dưới sử dụng trong lúc chờ bổ sung sách mới. Cần thẳng thắn: giải pháp này có bất tiện – sách có thể cũ, thiếu bài tập, không ghi chép được – nhưng vẫn tốt hơn để trẻ học vẹt qua hình chụp hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào điện thoại.
Sách giáo khoa điện tử và tài liệu tóm tắt: công cụ số không thể bỏ qua
Nếu gia đình có thiết bị và Internet, sách giáo khoa điện tử là phương án học tập thay thế quan trọng khi chưa có đủ sách bản giấy. Trong thời gian chờ sách in còn thiếu, phụ huynh và học sinh có thể truy cập miễn phí sách giáo khoa PDF tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn, là kênh chính thức của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Đây là nguồn hợp pháp, cập nhật, tránh rủi ro tải nhầm bản lỗi từ trang không rõ nguồn. Bên cạnh sách giáo khoa điện tử, giáo viên đã được yêu cầu chuẩn bị bài giảng điện tử, phiếu bài tập và tài liệu tóm tắt kiến thức để hỗ trợ học sinh tiếp thu đầy đủ nội dung trên lớp dù chưa có sách. Điểm yếu là trẻ dễ bị phân tán khi học trên màn hình, vì vậy phụ huynh cần quy định rõ thời gian và cách sử dụng thiết bị.
Vai trò của giáo viên và phụ huynh: phối hợp thế nào cho thực tế?
Khi thiếu sách giáo khoa, trọng tâm không phải là than phiền hệ thống mà là hỏi: hôm nay con học bằng gì? Giáo viên trong các trường đã được yêu cầu chủ động triển khai phương pháp giảng dạy phù hợp, chuẩn bị đầy đủ bài giảng điện tử, phiếu bài tập, tài liệu tóm tắt… để học sinh vẫn tiếp thu trọn vẹn bài trên lớp. Về phía quản lý, đến ngày 15/9, 100% trường trên địa bàn TP.HCM đã chốt nhu cầu mua sách lần 2 và hoàn tất thủ tục đặt bổ sung – nghĩa là sách sẽ đến, vấn đề là khoảng chờ. Trong khoảng chờ đó, phụ huynh được khuyến nghị bình tĩnh, theo dõi kênh thông tin chính thức của nhà trường, liên hệ giáo viên chủ nhiệm và bộ phận thư viện để đăng ký mượn bổ sung, đồng thời động viên con chấp nhận các phương án học tập thay thế thay vì bỏ bê bài vở.
Kết luận: Thiếu vài cuốn sách không được phép kéo lùi cả năm học
Điều đáng lo không phải là thiếu sách giáo khoa, mà là thiếu giải pháp. Thực tế, ngành giáo dục đã khẳng định việc thiếu một số cuốn SGK trong thời gian ngắn không nên làm gián đoạn quá trình học tập của học sinh. Các phương án học tập thay thế đã có: mượn sách thư viện, dùng sách cũ, khai thác bài giảng điện tử, phiếu bài tập, tài liệu tóm tắt, sách giáo khoa điện tử và các kênh phân phối chính thức. Vấn đề còn lại là mức độ chủ động của từng gia đình và nhà trường. Nếu phụ huynh bình tĩnh phối hợp với giáo viên, đặt câu hỏi cụ thể “môn nào con đang thiếu, tuần này con học bằng tài liệu nào”, thì con sẽ không bị bỏ lại phía sau chỉ vì vài cuốn sách đến trễ.
