Không thiếu sách, chỉ thiếu sự phối hợp
Sách giáo khoa 2026-2027 là toàn bộ hệ thống sách phục vụ giảng dạy, học tập trong năm học mới 2026-2027, bao gồm bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống được sử dụng thống nhất trên toàn quốc, cùng các sách bài tập, sách tham khảo đi kèm, được sản xuất và cung ứng theo kế hoạch đã đăng ký của các địa phương và nhà trường nhằm bảo đảm mọi học sinh đều có đủ sách khi bước vào năm học mới. Điều quan trọng mà phụ huynh cần hiểu: sách giáo khoa không thiếu, điều tắc nghẽn nằm ở khâu phối hợp chính sách và tổ chức cung ứng. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam khẳng định đã chủ động chuẩn bị từ rất sớm, trong bối cảnh năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống trên toàn quốc theo quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Việc phụ huynh lo lắng, xếp hàng dài trước cửa hàng những ngày cận khai giảng vì thế phản ánh bất cập trong hệ thống đăng ký, không phải sự đứt gãy cung ứng sách giáo khoa 2026-2027.
Những con số biết nói: năng lực cung ứng đã vượt kế hoạch
Nếu nhìn vào dữ liệu sản xuất và phát hành, việc khẳng định sách giáo khoa không thiếu không phải là lời trấn an suông mà có nền tảng rõ ràng. Tính đến ngày 25/8, nhà xuất bản đã in và phát hành 225 triệu bản sách giáo khoa cùng hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương. Đây là một phát biểu có thể trích dẫn nguyên văn: "Tính đến ngày 25/8, nhà xuất bản đã in và phát hành 225 triệu bản sách giáo khoa và hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo". Không dừng ở đó, đơn vị còn dự kiến phát hành bổ sung 10 triệu bản từ nay đến khai giảng theo nhu cầu thực tế của nhà trường và địa phương, đồng thời Hội đồng thành viên đã phê duyệt kế hoạch in thêm 8 triệu bản để ứng phó thiên tai, bão lũ và các tình huống phát sinh. Cung ứng sách giáo khoa vì thế không chỉ đủ cho năm học mới 2026-2027, mà còn có “vùng đệm an toàn” cho các kịch bản rủi ro.
Tắc nghẽn cục bộ: trách nhiệm không chỉ ở nhà xuất bản
Điểm nghịch lý nằm ở chỗ: tổng nguồn cung sách giáo khoa 2026-2027 dồi dào, nhưng phụ huynh vẫn phải xếp hàng, thậm chí hoang mang vì lo sách giáo khoa không thiếu chỉ là lời hứa. Nguyên nhân, theo nhà xuất bản, là do "sự đứt gãy, gián đoạn tạm thời trong kênh đăng ký mua sách truyền thống tại nhà trường và các vướng mắc về mặt lộ trình chính sách". Trường hợp Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy rõ ràng sự lệch pha. Trước ngày 30/7, chỉ 925 trên tổng 1.501 cơ sở giáo dục (62%) gửi đơn đặt sách; toàn bộ số này được giao đủ. Sau ngày 15/8, thêm 385 trường mới đặt lần đầu và 222 trường đặt bổ sung với sản lượng rất lớn, trong khi đến 25/8 vẫn còn 197 trường chưa gửi đơn. Việc Sở Giáo dục và Đào tạo từng yêu cầu tạm dừng đặt sách từ tháng 5-6 để chờ chỉ đạo về cấp phát miễn phí càng khiến tiến độ đăng ký bị nghẽn, đẩy nhu cầu của nhà trường và phụ huynh dồn vào sát ngày khai giảng.
Chính sách miễn phí và bài học về lộ trình
Câu chuyện cung ứng sách giáo khoa 2026-2027 không thể tách khỏi chủ trương miễn phí sách giáo khoa đang được nhiều địa phương, trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh, nhiệt tình triển khai. Ngày 14/8, Ủy ban Nhân dân thành phố mới ban hành Kế hoạch số 446 về việc thực hiện miễn phí sách giáo khoa theo nhu cầu mượn thực tế nhằm tiết kiệm, tránh lãng phí. Ngay sau đó, các trường ồ ạt gửi đơn đặt hàng với sản lượng lớn ở thời điểm cận kề năm học mới, tạo áp lực "nhu cầu kép": nhà trường mua sách để cho mượn, phụ huynh đồng thời tự mua theo thông báo tự trang bị. Theo công văn của nhà xuất bản, Nghị định 271 yêu cầu Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố phải phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu hằng năm trước ngày 30/10, làm cơ sở lập dự toán và nhập sách vào thư viện. Việc một số địa phương muốn áp dụng miễn phí ngay trong năm học 2026-2027 rõ ràng chưa bám sát lộ trình này, khiến sự chậm trễ trong khâu đăng ký trở thành nút thắt cho cung ứng sách giáo khoa, dù kho sách trên toàn hệ thống vẫn đầy.
Giải pháp trước mắt và yêu cầu dài hạn cho các bên liên quan
Thay vì tranh luận xem ai đúng ai sai, điều phụ huynh quan tâm là: năm học mới 2026-2027 có kịp sách cho con hay không. Ở góc độ này, cam kết của nhà xuất bản là rất rõ ràng: bảo đảm cung ứng đầy đủ 100% sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh trên cả nước trong năm học 2026-2027. Đơn vị đang phối hợp với các sở giáo dục điều tiết nguồn hàng tức thì, liên tục vận chuyển sách từ kho trung chuyển về nhà sách, cửa hàng bán lẻ, đại lý để phục vụ phụ huynh; đồng thời kích hoạt lại kênh đăng ký mua sách tại nhà trường giúp phụ huynh không phải xếp hàng dài ở điểm bán lẻ. Đáng chú ý, sách giáo khoa điện tử cũng được cung cấp miễn phí tại địa chỉ taphuan.nxbgd.vn để học sinh, giáo viên có thể tra cứu, học tập trong thời gian chờ sách giấy. Về dài hạn, các địa phương được khuyến nghị phải phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu sách miễn phí trước ngày 30/10/2026 và ký hợp đồng cung ứng trước 1/12/2026 để năm học 2027-2028 không lặp lại tắc nghẽn cung ứng sách giáo khoa.
