Biểu tượng hạ tầng mới và ý nghĩa của một năm khởi công
Cầu vượt biển Hòn Khoai là công trình hạ tầng Việt Nam dài hơn 18 km, được thiết kế 4 làn xe với tốc độ 80 km/h, kết nối cao tốc Cà Mau – Đất Mũi và đường Hồ Chí Minh ở xã Đất Mũi với đảo Hòn Khoai, kỳ vọng trở thành cầu vượt biển dài nhất nước và thuộc nhóm cầu dài hàng đầu Đông Nam Á sau khi hoàn thành vào cuối năm 2028. Đây không chỉ là một dự án giao thông đơn thuần, mà là phép thử năng lực tổ chức thi công ngoài biển và tham vọng mở rộng không gian phát triển hướng ra đại dương của cực Nam tổ quốc. Một năm sau ngày khởi công 19/8/2025, dự án đã bước qua giai đoạn “khởi động” với hàng loạt hạng mục nền móng, đủ để nhìn rõ cả quyết tâm lẫn những điểm nghẽn đang đòi hỏi lời giải từ chính quyền và nhà thầu.
Quy mô nhân lực, máy móc và các con số tiến độ sau một năm
Nếu xem cầu vượt biển Hòn Khoai là bài kiểm tra sức bền của hệ thống hạ tầng, thì những con số hiện tại cho thấy dự án đang chạy ở chế độ “tăng tốc thận trọng”. Dự án được Ban Quản lý Dự án 166 làm chủ đầu tư, Binh đoàn 12 thi công, với tổng mức đầu tư hơn 25.700 tỷ đồng và giá trị thực hiện đã đạt hơn 1.300 tỷ đồng sau một năm triển khai. Trên công trường, hơn 1.000 cán bộ, chiến sĩ, kỹ sư, công nhân cùng 220 thiết bị cơ giới đã được huy động, nhưng khối lượng thi công mới chỉ hoàn thành 263/2.408 cọc khoan nhồi trên cạn, 157/2.210 cọc khoan nhồi trên biển, 17/413 bệ trụ và 7/413 thân trụ. "Theo Đại tá Dương Đình Tuấn, đến nay giá trị thực hiện của dự án đạt hơn 1.300 tỷ đồng". Những số liệu này vừa thể hiện nỗ lực bám biển, bám đảo, vừa phơi bày thực tế rằng quãng đường tới mốc tiến độ xây dựng 2028 vẫn còn rất dài.
Thách thức kỹ thuật từ biển khơi tới đầm lầy và bài toán vật liệu
Điểm đáng bàn nhất của cầu vượt biển Hòn Khoai là nó buộc hệ thống xây dựng phải đối mặt với những điều kiện thi công khắc nghiệt bậc nhất. Phần lớn chiều dài cầu nằm trên biển, khu vực đất liền lại là địa hình đầm lầy, xa nguồn vật liệu, khiến việc thi công móng cọc khoan nhồi, đặc biệt trên biển, luôn chịu rủi ro từ gió mùa, mưa bão và thủy triều. Vật liệu khan hiếm, phải vận chuyển từ tỉnh khác, vừa đội chi phí vừa tạo áp lực lên tiến độ, trong khi các giải pháp kết cấu – từ cọc khoan nhồi, cọc ống thép ở vùng nước sâu đến hệ dầm liên hợp bê tông – thép và nhịp thông thuyền vòm thép 150 m – đều là những hạng mục đòi hỏi kỹ thuật cao và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi của lãnh đạo tỉnh về việc "tập trung nguồn lực, trang bị phương tiện phù hợp, chủ động giải pháp thi công" không chỉ là khẩu hiệu mà là điều kiện tiên quyết để cây cầu dài nhất Đông Nam Á trong tương lai không bị chậm hẹn ngày về đích.
Vai trò kết nối đảo Hòn Khoai và cú hích phát triển vùng
Đặt cầu vượt biển Hòn Khoai vào bức tranh lớn hơn, dễ thấy đây là mắt xích chiến lược trong việc kéo trục giao thông Bắc – Nam chạm tới cực Nam đất nước. Khi hoàn thành, cây cầu sẽ kết nối trực tiếp cao tốc Cà Mau – Đất Mũi với Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai, tạo nên trục liên hoàn từ đất liền ra đảo, mở rộng khả năng kết nối giao thông và giảm mạnh chi phí thời gian cho vận tải, du lịch, dịch vụ cảng. Công trình được kỳ vọng mở rộng không gian phát triển của Cà Mau hướng ra biển, thúc đẩy logistics, kinh tế biển và giao thương quốc tế, đồng thời gia cố nền tảng quốc phòng – an ninh ở khu vực tiền tiêu. Nếu tiến độ xây dựng 2028 được giữ vững, cầu vượt biển Hòn Khoai sẽ không chỉ là biểu tượng hạ tầng mới, mà là "đường băng" cho một mô hình phát triển dựa trên kết nối đảo Hòn Khoai với mạng lưới giao thương phía Nam.
Cuộc chạy đua tới 2028: cần hơn một lời hứa tiến độ
Nhìn từ hiện trạng thi công, mục tiêu hoàn thành cuối năm 2028 là tham vọng có cơ sở nhưng chứa nhiều rủi ro nếu các điểm nghẽn hiện tại không được xử lý dứt điểm. Chính quyền Cà Mau đã cam kết đồng hành, tháo gỡ khó khăn về vật liệu, giá vật liệu và an ninh trật tự tại khu vực thi công – nhưng cam kết phải đi kèm hành động cụ thể, từ quy hoạch bãi vật liệu tới cơ chế điều phối giữa các địa phương cung ứng. Về phía nhà thầu, việc huy động 1.000 người và 220 thiết bị mới là nền tảng; quãng đường còn lại đòi hỏi quản trị tiến độ, an toàn và chất lượng ở mức ngang tầm với quy mô của một công trình trọng điểm quốc gia. Nếu cầu vượt biển Hòn Khoai cán đích đúng hẹn, nó sẽ là bằng chứng thuyết phục rằng các dự án hạ tầng Việt Nam có thể bước ra biển lớn bằng năng lực của chính mình, chứ không chỉ bằng những bản vẽ kỳ vọng.
